చరిత్ర మరువలేని గిరిజన విప్లవ వీరుడు బుధూ భగత్

( ఫిబ్రవరి 17 – బుధూ భగత్  జయంతి  )

1832 ఫిబ్రవరిలో జరిగిన సిలాగై యుద్ధం, చోటానాగ్‌పూర్ గిరిజన పోరాట చరిత్రలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం. దీనికి నిరుపమాన వీరుడు బుధూ భగత్ నాయకత్వం వహించారు. 1792 ఫిబ్రవరి 17న సిలాగై గ్రామంలో జన్మించిన ఆయన, తమ భూమిని, ఆత్మగౌరవాన్ని మరియు అస్తిత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి ప్రజలందరినీ ఏకం చేశారు. ఆయన పోరాట పటిమ బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యాన్ని పునాదులతో సహా వణికించింది. బుధూ భగత్ ఒక చోట మాయమై మరోచోట ప్రత్యక్షమవుతుంటారని, ఆయనకు ఏదో దైవశక్తి ఉందని బ్రిటిష్ వారు నమ్మేవారు. దీనివల్ల తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురైన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం, ఆయనను పట్టుకున్న వారికి ₹1,000 రివార్డు ప్రకటించింది. అయితే నిజానికి, చోటానాగ్‌పూర్ కొండలు, అడవులు మరియు అక్కడి రహస్య మార్గాలపై ఆయనకు ఉన్న అపారమైన అవగాహనే ఆయనను బ్రిటిష్ వారి పట్టుకు చిక్కకుండా, వారిని పదేపదే ముప్పతిప్పలు పెట్టేలా చేసింది.

టికో మారణకాండ: సిలాగై యుద్ధానికి ముందు సంభవించిన పెను తుఫాను

సిలాగై యుద్ధం గురించి చర్చించే ముందు, దానికి దారితీసిన చోటానాగ్‌పూర్‌లోని టికో గ్రామ మారణకాండ గురించి తెలుగుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

1832 నాటికి బుధూ భగత్‌ను పట్టుకోవడంలో పదేపదే విఫలమవడంతో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ అసహనం తారాస్థాయికి చేరుకుంది. దీనికి తోడు, బుధూ భగత్ శిక్షణలో గెరిల్లా యుద్ధతంత్రంలో ఆరితేరిన చోటానాగ్‌పూర్ వనవాసులను చూసి బ్రిటిష్ వారు భయపడ్డారు. ఎలాగైనా బుధూ భగత్‌ను బంధించి, చోటానాగ్‌పూర్‌లో చెలరేగుతున్న తిరుగుబాటును అణిచివేయడానికి, కెప్టెన్ ఇంపీ అనే నమ్మకస్థుడైన సైనిక అధికారిని రంగంలోకి దించారు. బుధూ భగత్‌ను సజీవంగానో లేక నిర్జీవంగానో పట్టుకోవాలనేది అతడికి అప్పగించిన బాధ్యత. ఈ లక్ష్యం కోసం కెప్టెన్ ఇంపీ వారణాసి (బనారస్), దానాపూర్ మరియు మిడ్నాపూర్ వంటి ప్రాంతాల నుండి అదనపు సైన్యాన్ని, ముఖ్యంగా అశ్విక దళాన్ని (గుర్రపు దళం) పంపాల్సిందిగా కోరాడు. ఫిబ్రవరి మొదటి వారానికల్లా ఆ దళాలన్నీ చోటానాగ్‌పూర్‌కు చేరుకున్నాయి.

గ్రామాల్లో తిరుగుతున్న కదలికలను ఎప్పటికప్పుడు కనిపెట్టడానికి మరియు సమాచారాన్ని సేకరించడానికి బ్రిటిష్ వారు తమ గూఢచారులను, ఇన్ఫార్మర్లను రంగంలోకి దించారు. ఈ క్రమంలోనే, 1832 ఫిబ్రవరి 2వ తేదీన బుధూ భగత్ టికో గ్రామంలో ఒక బహిరంగ సభ నిర్వహించబోతున్నారని కెప్టెన్ ఇంపీకి సమాచారం అందింది. బుధూ భగత్‌ను పట్టుకోవడానికి ఇదే సరైన సమయమని భావించిన ఇంపీ, ఒక పెద్ద సైన్యంతో టికో వైపు కదిలాడు. ఆ గ్రామాన్ని అన్ని వైపుల నుండి ముట్టడించాడు. కానీ, అక్కడ బుధూ భగత్ ఆచూకీ దొరకలేదు.

మరోసారి బుధూ భగత్ చేతిలో ఓడిపోయామని (ఆయన దొరకలేదని) గ్రహించిన బ్రిటిష్ సైనికులు తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. ఆ కోపాన్ని గ్రామస్థులపై చూపడం మొదలుపెట్టారు. బుధూ భగత్ ఎక్కడున్నాడో చెప్పడానికి గ్రామస్థులు నిరాకరిస్తున్నారని వారిపై నిందలు వేశారు. ప్రజలను రకరకాలుగా ఒత్తిడికి గురిచేసి, బెదిరించారు. కానీ ఫలితం లేకపోవడంతో, విసిగిపోయిన బ్రిటిష్ పాలకులు గ్రామస్థులపై ఘోరమైన అరాచకాన్ని సృష్టించారు. అయినప్పటికీ, గ్రామస్థులు ఏమాత్రం వెనకడుగు వేయకుండా ఎదురుదాడి చేశారు. తమ భూమిని, తమ వారిని కాపాడుకోవడానికి వారు ఎంతో ధైర్యంగా పోరాడారు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఈ పోరాటంలో బుధూ భగత్ ఇద్దరు పెద్ద కుమారులు హల్ధర్, గిర్ధర్ మరియు ఇద్దరు కుమార్తెలు రునియాన్, జునియాన్ వీరమరణం పొందారు. టికో గ్రామం మొత్తం రక్తపాతంతో, విధ్వంసంతో నిండిపోయింది. ఆ సమయంలోనే దాదాపు 4,000 మందిని బందీలుగా పట్టుకుని అడవుల గుండా బలవంతంగా నడిపించారు. తమ కుటుంబ సభ్యులను తీసుకుపోతుంటే మహిళలు, పిల్లలు నిస్సహాయంగా రోదించారు.

అయితే, ఆ తీవ్ర విషాద పరిస్థితుల మధ్య ఒక అసాధారణమైన మరియు వివరించలేని సంఘటన జరిగింది. అది ఎండలు ఎక్కువగా ఉండే ఫిబ్రవరి నెల కావడంతో వర్షం కురిసే సూచనలే లేవు. కానీ అకస్మాత్తుగా ఆకాశం నల్లబడింది, వెనువెంటనే భారీ తుఫాను, కుండపోత వర్షం మొదలయ్యింది. ఊహించని విధంగా వచ్చిన ఆ వాన తీవ్రత ఎంత ఎక్కువగా ఉందంటే, బ్రిటిష్ సైన్యం తలదాచుకోవడానికి పరుగులు తీయాల్సి వచ్చింది. ఇదే అదనుగా బందీలుగా ఉన్న గ్రామస్థులు అక్కడి నుండి తప్పించుకుని తమ ఇళ్లకు చేరుకున్నారు. ఇది బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి పెద్ద ఎదురుదెబ్బగా నిలిచింది, వారిని మరింత ఆగ్రహానికి గురిచేసింది. మరోవైపు, టికోలో జరిగిన ఘోర మారణకాండ, గ్రామం వినాశనం మరియు తన పిల్లల బలిదానం బుధూ భగత్ సంకల్పాన్ని మరింత దృఢం చేశాయి. బ్రిటిష్ పాలనపై పోరాడాలనే ఆయన నిశ్చయం మరింత బలపడింది.

తర్వాతి పరిణామాలు: సిలాగై యుద్ధం 

టికో మారణకాండ తర్వాత, బ్రిటిష్ వారు తనను వెతుక్కుంటూ ఖచ్చితంగా సిలాగై గ్రామానికి వస్తారని బుధూ భగత్‌కు తెలుసు. అందుకే ఆయన తన బంధువులను, అనుచరులను మరియు మద్దతుదారులను అప్రమత్తం చేసి, ఎదురుదాడికి సిద్ధమయ్యారు. ఆయన ఊహించినట్లుగానే, 1832 ఫిబ్రవరి 13న కెప్టెన్ ఇంపీ అశ్విక దళంతో సహా ఐదు సైన్య విభాగాలతో (five companies) సిలాగైని అన్ని వైపుల నుండి ముట్టడించాడు. అయితే ఈసారి బుధూ భగత్ పారిపోలేదు; తన సొంత గడ్డపైనే బ్రిటిష్ సైన్యాన్ని ఎదిరించాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

బుధూ భగత్ మరియు ఆయన అనుచరులు విల్లంబులు, గొడ్డళ్లు, ఈటెలు మరియు కత్తులతో బ్రిటిష్ సైన్యాన్ని ఢీకొన్నారు. గెరిల్లా యుద్ధతంత్రంలో ఆరితేరిన ఆయన అనుచరులు, తమ నాయకుడిని కాపాడుకోవడానికి బుధూ భగత్ చుట్టూ ఒక ‘మానవ కవచం’లా ఏర్పడి, తమ ప్రాణాలను బలి ఇచ్చారు. చివరకు, 1832 ఫిబ్రవరి 13న తన సొంత గ్రామమైన సిలాగైలో బ్రిటిష్ సైన్యంతో పోరాడుతూ బుధూ భగత్ వీరమరణం పొందారు. అయితే, బ్రిటిష్ వారి క్రూరత్వం అంతటితో ఆగలేదు. వారు బుధూ భగత్ మరియు ఆయన బంధువుల తలలను నరికి, పిథోరియాలో కెప్టెన్ ఇంపీ ముందు ప్రదర్శనకు ఉంచారు.

సిలాగైలో వీర బుధూ భగత్ చేసిన ఆ చివరి పోరాటం కేవలం ఒక యుద్ధం మాత్రమే కాదు—అది ప్రజల ధైర్యానికి, ఐక్యతకు మరియు అన్యాయాన్ని ఎదిరించే దృఢ సంకల్పానికి ఒక గొప్ప నిదర్శనం. ఆయన వీరమరణం, అలాగే ఆయన పిల్లలు, కుటుంబ సభ్యులు మరియు వేలాది మంది వనవాసి వీరుల త్యాగం.. భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరిత్రలో అత్యంత శక్తివంతమైన మరియు హృదయాన్ని కదిలించే అధ్యాయాలుగా నిలిచిపోతాయి.