భగవంతుడు మనిషికి ప్రసాదించిన అపూర్వమైన సంపద ప్రకృతి. నదులు, జలపాతాలు, కొండలు, కోనలు, పచ్చని అడవులు, పశుపక్ష్యాదులతో అలరారే ప్రకృతి మనకు లభించడం నిజంగా అదృష్టమే. మనిషి జీవించడానికి అవసరమైన గాలి, నీరు, ఆహారం మొదలైన ఎన్నో వనరులను ప్రకృతి నిస్వార్థంగా అందిస్తోంది. అందుకే ప్రకృతిని కాపాడుకోవడం మన బాధ్యత మాత్రమే కాదు.. మన ధర్మం కూడా.
‘ధర్మో రక్షతి రక్షితః’ అన్న ఆర్యోక్తి ప్రకృతికి కూడా వర్తిస్తుంది. మనం ప్రకృతిని రక్షిస్తే అది మనల్ని రక్షిస్తుంది. ప్రకృతి నియమాలను అతిక్రమిస్తే మాత్రం దాని పరిణామాలను మనమే ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.
ప్రకోపం వెనుక ప్రకృతి హెచ్చరిక
ప్రకృతి ఎప్పుడూ మానవాళికి మేలు చేయాలని చూస్తుంది. కానీ మనిషి తన స్వార్థం కోసం అడవులను నరికివేస్తూ, కొండలను తొలిచేస్తూ, నదులను కలుషితం చేస్తూ, జీవవైవిధ్యాన్ని ధ్వంసం చేస్తున్నాడు. ప్రకృతిపై ఆధిపత్యం సాధించాలనే అహంకారంతో విచక్షణారహితంగా వ్యవహరిస్తున్నాడు.అయితే ప్రకృతి సహనానికీ ఓ హద్దు ఉంటుంది.
తుపాన్లు, వరదలు, జలప్రళయాలు, భూకంపాలు, కరవులు, అగ్నిపర్వత విస్ఫోటాలు వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవించినప్పుడు వాటి వెనుక అనేక సహజ కారణాలు ఉంటాయి. అదే సమయంలో పర్యావరణాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్ల ఏర్పడే దుష్పరిణామాలు కూడా మనకు హెచ్చరికలుగా నిలుస్తాయి. అడవుల్లో ఉండాల్సిన వన్యప్రాణులు జనావాసాల్లోకి రావడం, వాతావరణంలో మార్పులు చోటుచేసుకోవడం వంటి పరిణామాలు ప్రకృతితో మనిషి సంబంధాన్ని మరోసారి ఆలోచించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తుచేస్తున్నాయి. బిడ్డల మేలు కోసం తల్లి ఒక్కోసారి కోపించినట్లే.. ప్రకృతి కూడా మనిషిని హెచ్చరిస్తుంది.
ప్రకృతి నియమాలను అతిక్రమించిన వింధ్య పర్వతం
ప్రకృతి ధర్మాన్ని, అహంకార పర్యవసానాలను తెలియజేసే ఎన్నో ఉదంతాలు మన పురాణాల్లో కనిపిస్తాయి. అందులో వింధ్య పర్వతం గాథ ఎంతో ప్రాముఖ్యమైనది.
పురాణ కథనం ప్రకారం.. ఒకప్పుడు వింధ్య పర్వతం పచ్చని వనాలతో, నదులతో శోభిల్లుతూ ఉండేది. అనేక రకాల పశుపక్ష్యాదులకు అది ఆశ్రయంగా నిలిచేది. మహర్షులు, మహాపురుషులు సైతం అక్కడ నివసిస్తూ తపస్సు చేసుకునేవారు. అలాంటి వింధ్య పర్వతానికి ఒక దశలో తన గొప్పతనంపై గర్వం కలిగిందట.
నారదుడి మాటతో పెరిగిన అహంకారం
ఒకసారి నారద మహర్షి వింధ్య పర్వతాన్ని సందర్శించారు. ఆయనతో సంభాషణ సందర్భంగా మేరుపర్వతం చుట్టూ సూర్యుడు, నక్షత్రగణాలు పరిభ్రమిస్తుంటాయని, హిమవంతుడు సాక్షాత్తూ పరమేశ్వరుడినే అల్లుడిగా చేసుకున్నాడని నారదుడు చెప్పాడట.
ఈ మాటలు వింధ్య పర్వతంలో అసూయను, అహంకారాన్ని రేకెత్తించాయి. తనకంటే గొప్పదేదీ ఉండకూడదనే భావనతో వింధ్యుడు తన శిఖరాలను అంతకంతకూ పెంచడం ప్రారంభించాడని పురాణగాథ చెబుతుంది.
చివరకు అతని శిఖరాలు సూర్యుడి గమనానికి సైతం ఆటంకం కలిగించే స్థాయికి చేరాయి. దీంతో లోకాలలో అలజడి ఏర్పడింది. సూర్యుడి ప్రయాణానికి అడ్డంకి ఏర్పడటంతో సృష్టి క్రమమే దెబ్బతినే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
దేవతల ఆందోళన
వింధ్య పర్వతం అహంకారంతో పెరుగుతున్న తీరును చూసిన దేవతలు ఆందోళన చెందారు. ముందుగా పరమేశ్వరుడిని ప్రార్థించినట్లు పురాణ కథనం చెబుతుంది. అనంతరం విష్ణుమూర్తిని కూడా ఆశ్రయించారు. అప్పుడు జగన్నాథుడు వారికి జగజ్జనని మహాశక్తి, ఆమెను నిరంతరం ఆరాధించే మహర్షి అగస్త్యుడు గురించి సూచించాడని పురాణ గాథ వివరిస్తుంది.
అగస్త్య మహర్షి ముందు వంగిన వింధ్యుడు
వింధ్య పర్వతం అహంకారంతో చేస్తున్న పనిని తన దివ్యదృష్టితో గ్రహించిన అగస్త్య మహర్షి దక్షిణ దిశగా బయలుదేరాడు. అగస్త్య మహర్షి తన వైపు రావడం గమనించిన వింధ్య పర్వతం భయభక్తులతో తన శిఖరాలను వంచి మహర్షికి నమస్కరించిందట. అప్పుడు అగస్త్యుడు తాను దక్షిణ దిశకు వెళ్తున్నానని, తిరిగి వచ్చేవరకు అలాగే వంగి ఉండాలని వింధ్యుడిని ఆదేశించాడని పురాణ కథనం.
అగస్త్య మహర్షి దక్షిణ భారతదేశానికి వెళ్లిపోయాడు. కానీ తిరిగి వింధ్య పర్వతం వద్దకు రాలేదు. దీంతో వింధ్యుడు అలాగే వంగి ఉండిపోయాడని, సూర్యుడి గమనం తిరిగి యథావిధిగా సాగిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
అహంకారానికి ఇదే అంతం
వింధ్య పర్వతం గాథలో కేవలం ఒక పౌరాణిక కథ మాత్రమే కాదు.. అహంకారం, స్వార్థం, ప్రకృతి నియమాలను అతిక్రమించడం వల్ల కలిగే పరిణామాలకు ఒక గొప్ప సందేశం దాగి ఉంది.
ప్రకృతి మనిషి సొత్తు కాదు. మనిషి ప్రకృతిలో ఒక భాగం మాత్రమే. కొండలు, నదులు, అడవులు, వన్యప్రాణులు అన్నీ కలిసి ఈ విశ్వ జీవవ్యవస్థను నిర్మిస్తాయి. వాటిలో ఏ ఒక్కదానిని దెబ్బతీసినా దాని ప్రభావం చివరకు మానవ జీవితంపైనే పడుతుంది.
వింధ్య పర్వతం తన శక్తిని పెంచుకోవాలనే అహంకారంతో ప్రకృతి క్రమానికి ఆటంకం కలిగించింది. చివరకు తనకు ఉన్న గౌరవాన్ని కోల్పోయింది. అదే విధంగా మనిషి కూడా ప్రకృతిపై ఆధిపత్యం సాధించాలనే స్వార్థాన్ని వీడకపోతే.. భవిష్యత్తులో తీవ్ర పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.
ప్రకృతిని పూజించిన సంస్కృతి మనది
భారతీయ సంస్కృతిలో ప్రకృతిని కేవలం వనరుగా చూడలేదు. నదులను తల్లులుగా, పర్వతాలను దైవ స్వరూపాలుగా, వృక్షాలను పవిత్రంగా, భూమిని భూమాతగా కొలిచారు. రావి, వేప, తులసి వంటి వృక్షాలకు ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ప్రకృతిని దేవతగా భావించిన మన పూర్వీకుల ఆలోచనలోనే పర్యావరణ పరిరక్షణకు సంబంధించిన గొప్ప సందేశం ఉంది. ప్రకృతిని కాపాడితే ప్రకృతి మనల్ని కాపాడుతుంది. ప్రకృతి ధర్మాన్ని గౌరవిస్తేనే మానవ జీవనం సురక్షితంగా ఉంటుంది.
వింధ్య పర్వతం గాథ అందించే శాశ్వత సందేశం ఇదే—
“ప్రకృతిని జయించాలని ప్రయత్నించకు.. ప్రకృతితో కలిసి జీవించు. స్వార్థాన్ని విడిచి ప్రకృతిని కాపాడు. లేకపోతే ప్రకృతి ప్రకోపం ముందు మానవ అహంకారం నిలవదు.”
