సముద్రపు అలల ఘోష ఆ రోజు విభిన్నంగా ఉంది. వేల ఏళ్ల చరిత్రలో ఎన్నో కన్నీటి గాథలను, రక్తపాతాలను చూసిన ఆ అరబ్బీ సముద్ర తీరం, నేడు ఒక నవ చరిత్రకు సాక్షిగా నిలిచింది. ఇది కేవలం ఒక ఆలయ పునఃప్రతిష్ఠ కాదు; ఇది వందల ఏళ్ల బానిసత్వపు సంకెళ్లను తెంచుకుని, తలెత్తుకున్న భారతీయ ఆత్మ గౌరవ ప్రకటన!
విధ్వంసాల రక్త చరిత్ర: గాయపడిన ఆధ్యాత్మిక ఆత్మ
సోమనాథ్ ఆలయ చరిత్ర వినాశనం మరియు పునర్నిర్మాణాల మధ్య జరిగిన ఒక మహా సంగ్రామం. అపారమైన సంపదకు, ఆధ్యాత్మిక శక్తికి నిలయమైన ఈ క్షేత్రంపై పరమత విద్వేషంతో ఆక్రమణదారులు అనేకసార్లు విరుచుకుపడ్డారు.
కన్నీటి గాథ : క్రీ.శ. 1024లో గజనీ మహమ్మద్ చేసిన దాడి అత్యంత క్రూరమైనది. ఆలయంలోని అపారమైన సంపదను దోచుకోవడమే కాకుండా, పవిత్రమైన జ్యోతిర్లింగాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా ధ్వంసం చేశాడు. ఆ సమయంలో ఆలయాన్ని రక్షించే క్రమంలో వేలమంది భక్తులు తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేశారు. వారి రక్తంతో ఆ తీరం ఎర్రబడింది.
నిరంతర దాడులు: ఆ తర్వాత అల్లాఉద్దీన్ ఖిల్జీ, జఫర్ ఖాన్ మరియు చివరగా ఔరంగజేబు వంటి పాలకులు పదేపదే ఈ ఆలయాన్ని నేలమట్టం చేశారు. ప్రతి దండయాత్ర వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం ఒక్కటే—భారతీయుల విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయడం. కానీ, వారు ఎన్నిసార్లు కూల్చినా, ప్రతి శకలంలోనూ మళ్ళీ ప్రాణం పోసుకున్న అద్భుతం సోమనాథం. అది వినాశనానికి మరియు సృజనకు మధ్య జరిగిన సుదీర్ఘ పోరాటం.
ఉక్కు మనిషి సంకల్పం: ఆ తీరాన చేసిన అమోఘ ప్రతిజ్ఞ
1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, జూనాగఢ్ సంస్థానం భారతదేశంలో విలీనమైన తరుణంలో సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ సోమనాథ్ శిథిలాల వద్ద నిలబడ్డారు. ఆక్రమణదారుల కత్తుల గాట్లు, కాలిపోయిన గోడలు, విరిగిపోయిన శిల్పాలను చూసి ఆయన హృదయం ద్రవించింది. అక్కడ శిథిలావస్థలో ఉన్న ఆలయాన్ని చూసి ఆయన కళ్లలో నీళ్లు తిరగలేదు, ఒక దృఢ నిశ్చయం కనిపించింది.
అదే సమయంలో ఆయన అరబ్బీ సముద్రపు నీటిని దోసిట్లోకి తీసుకుని, ఆ పవిత్ర జలంతో ఒక అమోఘమైన ప్రతిజ్ఞ చేశారు: “ఈ పవిత్ర క్షేత్రానికి పూర్వ వైభవం తెస్తాం.. ఈ ఆలయాన్ని మళ్ళీ అత్యంత భవ్యంగా నిర్మిస్తాం!” అని గర్జించారు. ఆ ప్రతిజ్ఞ ఒక వ్యక్తిది కాదు, అది తన మూలాలను తిరిగి వెతుక్కుంటున్న ఒక దేశం యొక్క ఆకాంక్ష. ఆయన సంకల్పమే ఈ భవ్య దేవాలయానికి ప్రాణవాయువు అయ్యింది.
మే 11: ఒక నవోదయం మరియు పునఃప్రతిష్ఠ
పటేల్ గారి సంకల్పం, కన్హయ్యాలాల్ మున్షీ గారి కృషితో ఆలయ నిర్మాణం పూర్తయ్యింది. 1951, మే 11వ తేదీన ఉదయిస్తున్న భానుడి కిరణాలు కొత్తగా నిర్మించిన గోపురాన్ని తాకుతుంటే, దేశ తొలి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ చేతుల మీదుగా ‘ప్రాణ ప్రతిష్ఠ’ మహోత్సవం జరిగింది. ఆ క్షణం, సోమనాథుడు మళ్లీ తన గర్భాలయంలో కొలువుదీరాడు.
రాజేంద్ర ప్రసాద్ గారు ఆ సందర్భంలో మాట్లాడుతూ.. “ఈ సోమనాథ్ ఆలయ పునర్నిర్మాణం అనేది నాశనం చేయలేని భారతీయ ఆత్మకు నిదర్శనం” అని ప్రకటించారు. అది ఒక మతం గెలుపు కాదు, అది సనాతన ధర్మం యొక్క నిరంతర ప్రవాహానికి నిదర్శనం. ఎన్ని దాడులు ఎదురైనా, ఎన్ని అవమానాలు భరించినా, సత్యం మళ్ళీ తన ప్రభను చాటుతుందని ఆ రోజు ప్రపంచానికి తెలిసింది.
అక్షయమైన స్ఫూర్తి: నేటికీ నిలిచిన వెలుగు
నేడు మనం చూస్తున్న సోమనాథ్ ఆలయం మనకు ఒక గొప్ప పాఠం చెబుతుంది. మనుషులు రావచ్చు, పోవచ్చు.. సామ్రాజ్యాలు కూలిపోవచ్చు.. కానీ ఒక జాతి యొక్క సంస్కృతి మరియు ఆత్మగౌరవం ఎప్పటికీ అంతం కావు. సముద్రపు ఒడ్డున గంభీరంగా నిలిచిన ఆ గోపురం, భారతీయుల సహనానికి మరియు పునరుజ్జీవనానికి ఒక మౌన సాక్షి.
కత్తులు, బాంబులు ఒక కట్టడాన్ని పడగొట్టగలవు కానీ, ప్రజల గుండెల్లో ఉన్న భక్తిని ఏ శక్తీ అణచివేయలేదని సోమనాథ్ గోపురం చాటి చెబుతోంది. సోమనాథ్ అంటే కేవలం ఒక తీర్థయాత్ర కాదు.. అది మన గతాన్ని గౌరవిస్తూ, భవిష్యత్తు వైపు ధైర్యంగా అడుగులు వేయమని మనల్ని ప్రేరేపించే ఒక గొప్ప భావోద్వేగం!
ఓం నమః శివాయ!
-ఛావా
