( జూన్ ౩ – టియానన్మెన్ స్క్వేర్ మారణకాండ )
చరిత్ర అనే అద్దంలో ప్రతి క్షణం ఒక పాఠం. ప్రతి సంఘటన భవిష్యత్ తరాలకు ఒక సందేశం. అలాంటి చారిత్రక మలుపుల్లో 1989 సంవత్సరం ప్రత్యేకమైనది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజాస్వామ్య విలువలు బలపడుతున్న కాలం అది. తూర్పు జర్మనీలో కమ్యూనిస్టు పాలన కూలిపోవడం, బెర్లిన్ గోడ కూల్చివేయబడటం, జర్మనీ పునరేకీకరణకు మార్గం సుగమం కావడం, దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష విధానంపై వ్యతిరేక పోరాటం వేగం పుంజుకోవడం వంటి సంఘటనలు ప్రపంచానికి స్వేచ్ఛా విలువల ప్రాముఖ్యతను గుర్తుచేశాయి.
అయితే అదే సమయంలో ప్రపంచం ప్రజాస్వామ్య విజయాలను సంబరంగా చూస్తుండగా, చైనాలో మాత్రం ప్రజాస్వామ్య ఆకాంక్షలను కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వం అత్యంత క్రూరంగా అణచివేసింది. చరిత్రలో “టియానన్మెన్ స్క్వేర్ మారణకాండ”గా నిలిచిపోయిన ఈ ఘటన మానవ హక్కుల చరిత్రలో ఒక చెరగని మచ్చగా మిగిలిపోయింది.
1989 ఏప్రిల్లో చైనా కమ్యూనిస్టు పార్టీ మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి, సంస్కరణవాది నాయకుడు హు యావోబాంగ్ మరణించారు. ఆయన రాజకీయ సంస్కరణలు, ప్రజలకు అధిక స్వేచ్ఛలు కల్పించాలనే అభిప్రాయాలతో దేశవ్యాప్తంగా విశేష ఆదరణ పొందారు. ఆయన మరణంతో వేలాది మంది విద్యార్థులు ఏప్రిల్ 17న బీజింగ్లోని టియానన్మెన్ స్క్వేర్లో సంతాప సభ నిర్వహించారు.
మొదట నివాళి కార్యక్రమంగా ప్రారంభమైన ఈ సమావేశం క్రమంగా ప్రజాస్వామ్యం, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ, అవినీతి నిర్మూలన, రాజకీయ సంస్కరణల కోసం సాగిన భారీ ఉద్యమంగా మారింది. విద్యార్థులతో పాటు సాధారణ పౌరులు కూడా ఉద్యమానికి మద్దతు ప్రకటించారు. కొద్ది రోజుల వ్యవధిలోనే టియానన్మెన్ స్క్వేర్ లక్షలాది మంది నిరసనకారులతో నిండిపోయింది.
ఈ ఉద్యమం చైనా చరిత్రలోనే అతిపెద్ద ప్రజా నిరసనలలో ఒకటిగా నిలిచింది. బీజింగ్తో పాటు అనేక నగరాలు, విశ్వవిద్యాలయాలకు ఈ ఉద్యమం విస్తరించింది. ప్రజలు నియంతృత్వానికి ముగింపు పలికి, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను నెలకొల్పాలని డిమాండ్ చేశారు.
ఉద్యమం విస్తరించడంతో చైనా అత్యున్నత నాయకుడు డెంగ్ షియావోపింగ్ దేశంలో మార్షల్ లా ప్రకటించారు. మొదట సైన్యాన్ని బీజింగ్కు పంపినప్పటికీ, విద్యార్థులు, స్థానిక ప్రజలు బారికేడ్లు ఏర్పాటు చేసి సైనికుల పురోగతిని అడ్డుకున్నారు. ఈ పరిస్థితుల్లో సైన్యం వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చింది.
అయితే కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వం ప్రజల సవాల్ను సహించలేకపోయింది. 1989 జూన్ 3న సైన్యం మళ్లీ బీజింగ్లోకి ప్రవేశించింది. ఈసారి ఉద్యమాన్ని ఏ మూల్యాన్నైనా అణచివేయాలని ప్రభుత్వ ఆదేశాలు స్పష్టంగా ఉన్నాయి. ముక్సిడీ ప్రాంతం వద్ద నిరసనకారులపై కాల్పులు జరిపారు. పలువురు విద్యార్థులు అక్కడికక్కడే ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
జూన్ 4 ఉదయం పరిస్థితి మరింత భయానకంగా మారింది. ట్యాంకులు టియానన్మెన్ స్క్వేర్ వైపు దూసుకెళ్లాయి. నిరసనకారులు వెనక్కి తగ్గకపోవడంతో వారిపై కాల్పులు జరపడంతో పాటు ట్యాంకులతో తొక్కివేసినట్లు అనేక ప్రత్యక్ష సాక్ష్యాలు చెబుతున్నాయి. బీజింగ్ వీధులు రక్తసిక్తమయ్యాయి. ప్రజాస్వామ్యం కోసం పోరాడిన యువత రక్తంతో టియానన్మెన్ స్క్వేర్ ఎర్రగా మారింది.
ఈ ఘటనలో మరణించిన వారి సంఖ్య ఇప్పటికీ వివాదాస్పదంగానే ఉంది. చైనా ప్రభుత్వం అధికారికంగా కొన్ని వందల మంది మాత్రమే మరణించారని ప్రకటించింది. అయితే విదేశీ నివేదికలు, దౌత్య పత్రాలు, పరిశోధనా అధ్యయనాలు వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయినట్లు సూచిస్తున్నాయి. కొన్ని అంచనాల ప్రకారం మరణాల సంఖ్య పదివేల వరకు ఉండవచ్చని పేర్కొనబడింది.
మారణకాండ తర్వాత చైనా ప్రభుత్వం ఈ ఘటనకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని పూర్తిగా నియంత్రించింది. టియానన్మెన్ స్క్వేర్ గురించి చర్చించడం, సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రస్తావించడం, స్మారక కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం వంటి చర్యలపై కఠిన ఆంక్షలు విధించింది. నేటికీ చైనాలోని యువతలో చాలామందికి 1989లో ఏమి జరిగిందో తెలియని పరిస్థితి నెలకొంది.
టియానన్మెన్ ఘటన తర్వాత చైనా ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, రాజకీయంగా మరింత కేంద్రీకృత నియంత్రణ వైపు అడుగులు వేసింది. ప్రభుత్వంపై విమర్శలు, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ, స్వతంత్ర రాజకీయ కార్యకలాపాలకు అక్కడ ఇప్పటికీ పరిమిత అవకాశాలే ఉన్నాయి.
టియానన్మెన్ స్క్వేర్ మారణకాండ కేవలం ఒక చారిత్రక సంఘటన మాత్రమే కాదు. అది ప్రజాస్వామ్యం కోసం యువత చేసిన త్యాగానికి ప్రతీక. అధికారం ప్రజల స్వరాన్ని అణచివేయగలదేమో గానీ, స్వేచ్ఛ కోసం చేసే ఆకాంక్షను శాశ్వతంగా నశింపజేయలేదని ప్రపంచానికి గుర్తుచేసిన ఘటన. ప్రజాస్వామ్యం, మానవ హక్కులు, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ ఎంత విలువైనవో తెలియజేసే విషాదగాథగా టియానన్మెన్ స్క్వేర్ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.
