( సెప్టెంబర్ 10 – విశ్వనాథ సత్యనారాయణ జయంతి )
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో మేరు శిఖరాయమానుడు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ. కవి, నవలా రచయిత, నాటకకర్త, విమర్శకుడు, తాత్త్వికుడు, చరిత్రచేతన కలిగిన సాహితీవేత్తగా ఆయన కలం కృషి అనంతం. 1895 సెప్టెంబరు 10న జన్మించిన విశ్వనాథ 1976 అక్టోబరు 18న మరణించారు. ఆయన సాహితీ సృష్టికి గౌరవంగా 1970లో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం వరించింది.
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ జాతీయతావాదం ప్రధానంగా భారతీయ సంస్కృతి, తెలుగు భాష, చారిత్రక చైతన్యం, ధార్మిక-సాంస్కృతిక విలువలు, స్వాభిమానం అనే పునాదులపై నిర్మితమైంది. ఆయన దృష్టిలో జాతి కేవలం భౌగోళిక సరిహద్దుల సమాహారం కాదు. సమాజాన్ని తరతరాలుగా కలిపి ఉంచే భాష, సంస్కృతి, ఆచారాలు, స్మృతులు, చరిత్ర, విలువలు అన్నీ జాతీయ అస్తిత్వంలో భాగమే. అందుకే ఆయన రచనల్లో గత వైభవం కేవలం గతకాలపు పొగడ్త మాత్రమే కాదు; వర్తమాన సమాజానికి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని అందించే సాధనం కూడా.
విశ్వనాథ జాతీయతావాదానికి ముఖ్యమైన ఆధారం చరిత్ర. ఆయన ‘ఆంధ్ర పౌరుషం’, ‘ఆంధ్ర ప్రశస్తి’ వంటి రచనల్లో ఆంధ్రుల చారిత్రక శౌర్యాన్ని, సాంస్కృతిక ప్రత్యేకతను కవిత్వ రూపంలో ఆవిష్కరించారు. చరిత్రను కవిత్వంగా మార్చి, సాధారణ పాఠకుడికి ఆంధ్ర చరిత్రలోని వీరగాథలను చేరువ చేసిన రచయిత విశ్వనాథ. ఒక జాతి తన గతాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడే తన వర్తమానాన్ని ఆత్మవిశ్వాసంతో నిర్మించుకోగలదనే భావన ఆయన రచనల్లో కనిపిస్తుంది.
విశ్వనాథ జాతీయతలో తెలుగు భాషది ముఖ్యమైన స్థానం. ఒక జాతి సంస్కృతి, ఆలోచనా విధానం, సాహిత్య సంపద భాషలోనే జీవిస్తాయని ఆయన భావన. అందుకే ఆయన రచనా భాషలో సంస్కృత సంపద, తెలుగు పదసౌందర్యం, ఛందస్సు, అలంకార సంప్రదాయాలను సమర్థంగా ఉపయోగించారు. తెలుగు పట్ల ఆయన మమకారం ప్రాంతీయ సంకుచితత్వం కాదు, భారతీయ సంస్కృతిలోని వైవిధ్యానికి ప్రతీక. భారతీయ సాంస్కృతిక ప్రపంచంలో తెలుగు తన ప్రత్యేకతను కోల్పోకూడదన్న ఆకాంక్ష ఆయన రచనల్లో వ్యక్తమవుతుంది. మాతృభాష, భారతీయ సంస్కృతి, విలువల పరిరక్షణ ఆయన ఆలోచనల్లో ముఖ్యమైనవి.
విశ్వనాథ జాతీయతావాదంలో భారతీయతది కేంద్రస్థానం. ఆధునికత పేరుతో భారతీయ సంప్రదాయాలను పూర్తిగా తిరస్కరించడం ఆయనకు ఆమోదయోగ్యం కాదు. అదే సమయంలో ఆయన రచనలు కేవలం పాతకాలపు ఆచారాల జాబితాగా కూడా మిగలలేదు. పురాణం, ఇతిహాసం, చరిత్ర, సామాజిక పరిణామం వంటి అంశాలను ఆధునిక సాహిత్య రూపాల్లో పరిశీలించారు.
సంప్రదాయం–ఆధునికత మధ్య ఏర్పడే సంఘర్షణ ఆయన సాహిత్యంలో తరచూ కనిపించే అంశం. ఆధునిక ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే మన మూలాలను తెలుసుకోవాలన్న భావన ఈ రచనల వెనుక కనిపిస్తుంది. ఆధునికీకరణ వేగంలో వెనుకబడుతున్న సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలకు ఆయన సాహిత్యం ఒక స్వరం ఇచ్చింది.
విశ్వనాథ రచనల్లో స్వరాజ్యం, స్వభాషాభిమానం, విదేశీ ప్రభావంపై విమర్శ వంటి అంశాలు కూడా కనిపిస్తాయి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చాక కూడా మానసికంగా పరాధీనత కొనసాగకూడదన్న ఆలోచన ఆయన రచనల్లో వ్యక్తమవుతుంది. స్వరాజ్యం కేవలం రాజకీయ అధికార మార్పు మాత్రమే కాదు; ఆలోచనలో, భాషలో, సంస్కృతిలో స్వయం నిర్ణయం కూడా కావాలనే భావనను ఆయన సాహిత్యం ప్రతిధ్వనిస్తుంది.
విశ్వనాథ జాతీయతావాదం కేవలం రాజకీయ నినాదాల జాతీయత కాదు. సంస్కృతిని కాపాడటం, భాషను గౌరవించడం, చరిత్రను గుర్తుంచుకోవడం, సమాజపు విలువలను పరిశీలించడం, జాతి ఆత్మగౌరవాన్ని పెంపొందించడం వంటి విస్తృతమైన భావనలు ఆయన జాతీయతలో ఉన్నాయి. తెలుగుజాతి పౌరుష పతాకాన్ని సాహిత్యరూపంలో ఎగురవేసిన మహనీయుడు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ.
