ప్రపంచ ప్రఖ్యాత శ్రీక్షేత్ర పూరీ- హిందువుల నాలుగు ధామాల్లో ఒకటిగా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందిన ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రం. ప్రతి ఏటా దేశ విదేశాల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు, పర్యాటకులు ఇక్కడికి వస్తుంటారు. అయితే జగన్నాథ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, చరిత్ర గురించి సమగ్ర సమాచారం అందించే ఒక మ్యూజియం కూడా లేకపోవడం ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. శ్రీక్షేత్రాన్ని ప్రపంచ స్థాయి వారసత్వ నగరంగా తీర్చిదిద్దుతామని ప్రభుత్వం చెబుతున్నా, జగన్నాథ సంస్కృతిని పరిచయం చేసే మ్యూజియం లేకపోవడంపై ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి.
ప్రస్తుతం పూరీలో ఉన్న జిల్లా మ్యూజియం, నేతాజీ మ్యూజియం దాదాపు మూతపడిన పరిస్థితిలో ఉన్నాయి. సిబ్బంది కొరత, నిర్వహణ లోపాల కారణంగా పర్యాటకులకు అందుబాటులో లేకుండా పోయాయి. దీంతో పూరీకి వచ్చే వేలాది మంది సందర్శకులు జగన్నాథ సంస్కృతి, శ్రీక్షేత్ర చరిత్ర, సంప్రదాయాల గురించి తెలుసుకునే అవకాశాన్ని కోల్పోతున్నారు. ఇప్పటికే ఎన్నో ఏళ్ల క్రితమే జగన్నాథ బల్లభ్ మ్యూజియం, శ్రీక్షేత్ర సాంస్కృతిక మ్యూజియం ఏర్పాటు చేస్తామని ప్రకటించినా అవి ఇప్పటికీ కార్యరూపం దాల్చలేదు. దీంతో ఆ ప్రాజెక్టులు కేవలం ప్రకటనలకే పరిమితమయ్యాయనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
ముందుకు సాగని జగన్నాథ బల్లభ్ మ్యూజియం
2011లో జగన్నాథ బల్లభ్ మఠాన్ని అభివృద్ధి చేసి అక్కడ మ్యూజియం ఏర్పాటు చేయాలని శ్రీమందిర్ పరిపాలన ప్రణాళిక రూపొందించింది. ఆలయానికి వచ్చే భక్తులు, పర్యాటకులు ముందుగా జగన్నాథుడి చరిత్ర, సంప్రదాయాల గురించి తెలుసుకునేలా ఆ మ్యూజియాన్ని అభివృద్ధి చేయాలనే ఉద్దేశంతో ప్రాజెక్టు చేపట్టారు. దీనికోసం సుమారు రూ.17 కోట్ల నిధులు కేటాయించారు. రాష్ట్ర పర్యాటక, సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో 2015లో నిర్మాణ పనులు కూడా ప్రారంభమయ్యాయి.
అనంతరం 2017లో జగన్నాథ బల్లభ్ ప్రాంతాన్ని హెరిటేజ్ పార్క్గా అభివృద్ధి చేస్తామని ప్రకటించారు. ఇందుకోసం రూ.30 నుంచి రూ.40 కోట్ల వరకు వ్యయం అవుతుందని అంచనా వేశారు. అయితే మ్యూజియం భవనం నిర్మాణం జరిగినప్పటికీ ఇప్పటివరకు అందులో మ్యూజియం ఏర్పాటు కాలేదు. కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసి నిర్మించిన భవనం ప్రస్తుతం నిరుపయోగంగా మారిందని స్థానికులు చెబుతున్నారు. సరైన వినియోగం లేకపోవడంతో అది శిథిలావస్థకు చేరుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
మ్యూజియం అవసరం ఎంతో!
పూరీ ఒక చారిత్రక నగరమని, ప్రపంచం నలుమూలల నుంచి వచ్చే పర్యాటకులకు జగన్నాథ సంస్కృతి గురించి వివరించే కేంద్రం తప్పనిసరిగా ఉండాలని పలువురు నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ముఖ్యంగా విదేశీ పర్యాటకులు శ్రీమందిరంలోకి ప్రవేశించలేని పరిస్థితుల్లో, మ్యూజియం ద్వారా వారికి జగన్నాథ సంప్రదాయాలను పరిచయం చేయవచ్చని చెబుతున్నారు. రథయాత్ర నమూనాలు, రథచక్రాలు, మహాప్రభువు విభిన్న వేషాలు, ఆలయంలో జరిగే పండుగల ఫొటోలు, ఆచార వ్యవహారాలకు సంబంధించిన వివరాలు ఒకేచోట అందుబాటులో ఉంటే పర్యాటకులకు ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
మూతపడిన జిల్లా మ్యూజియం
పూరీ జిల్లా మ్యూజియం పరిస్థితి కూడా ఆందోళనకరంగానే ఉంది. శ్రీక్షేత్ర చరిత్రకు సంబంధించిన అనేక విలువైన వస్తువులు అక్కడ ఉన్నప్పటికీ నిర్వహణ లేకపోవడంతో మ్యూజియం దాదాపు మూతపడింది. ఒకప్పుడు జిల్లా పాఠశాల సమీపంలోని అద్దె భవనంలో నడిచిన ఈ మ్యూజియంలో ప్రస్తుతం సిబ్బంది కూడా లేరని సమాచారం. ఫలితంగా సందర్శకులకు తలుపులు మూసివేశారు.
శంకుస్థాపనకే పరిమితమైన శ్రీక్షేత్ర సాంస్కృతిక మ్యూజియం
శ్రీక్షేత్ర సాంస్కృతిక మ్యూజియం ప్రాజెక్టుకు 2008 ఫిబ్రవరి 29న శంకుస్థాపన జరిగింది. అప్పటి రెవెన్యూ మంత్రి మహేశ్వర్ మహాంతి దీనికి శిలాఫలకం ఆవిష్కరించారు. బలియాపండా ప్రధాన రహదారి వద్ద 4 ఎకరాలకు పైగా భూమిలో మ్యూజియాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించారు. సుమారు రూ.9.27 కోట్ల వ్యయంతో ప్రాజెక్టు చేపట్టాలని ప్రతిపాదించారు. మొదటి దశలో రూ.25 లక్షలు విడుదల చేసి ప్రహరీ గోడ నిర్మించారు. తాగునీటి సదుపాయం కూడా కల్పించారు. అయితే ఆ తర్వాత ప్రాజెక్టు ఒక్క అడుగు కూడా ముందుకు పడలేదు. ప్రస్తుతం ఆ ప్రాంతం పూర్తిగా నిర్లక్ష్యానికి గురైందని స్థానికులు చెబుతున్నారు.
త్వరలో పనులు ప్రారంభమవుతాయా?
శ్రీమందిర్ నిర్వహణ కమిటీ సభ్యుడు మధుసూదన్ సింఘారీ స్పందిస్తూ, జగన్నాథ బల్లభ్ మ్యూజియంపై ఇప్పటికే కమిటీలో చర్చ జరిగిందన్నారు. జగన్నాథ బల్లభ్ ఉద్యానవనాన్ని భవ్యంగా అభివృద్ధి చేసే ప్రణాళికలో భాగంగా మ్యూజియాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేస్తామని తెలిపారు. అదేవిధంగా శ్రీమందిరం సమీపంలో జగన్నాథ సంస్కృతికి సంబంధించిన వివరణ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసే ప్రతిపాదన ఉందన్నారు. మహాప్రభువు వేషాలు, నిత్యకర్మలు, పండుగలు, ఆచారాలపై సమాచారం అందించేలా కేంద్రాన్ని అభివృద్ధి చేస్తామని చెప్పారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆ దిశగా త్వరలో చర్యలు ప్రారంభిస్తుందనే ఆశాభావాన్ని వ్యక్తం చేశారు. అయితే ఇప్పటికే ఎన్నో ఏళ్లుగా ప్రకటనలు మాత్రమే వినిపిస్తున్న నేపథ్యంలో, ఈసారి అయినా మ్యూజియం ప్రాజెక్టులు కార్యరూపం దాల్చుతాయా లేదా అన్నదే ఇప్పుడు భక్తులు, పర్యాటకులు ఎదురుచూస్తున్న ప్రశ్నగా మారింది.
