పండిత రమాబాయి ‘ప్రొపగండా నెట్వర్క్’ను స్వామి వివేకానంద ప్రపంచం ముందు ఎలా బట్టబయలు చేశారు!
1893లో అమెరికా గడ్డపై ఒక తుఫాను రేగింది. అది సనాతన ధర్మ జ్యోతికి మరియు క్రైస్తవ మత ప్రచారానికి మధ్య జరిగిన పోరాటంగా చరిత్రలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది. పండిత రమాబాయి క్రైస్తవ ప్రభావంలో ఉండి స్వామి వివేకానందను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన ఘట్టం ఇది. ఏప్రిల్ 23, 1858న జన్మించిన రమాబాయి, ఏప్రిల్ 5, 1922న ముంబైలో మరణించారు. ఒకప్పుడు హిందూ సమాజ గౌరవానికి చిహ్నంగా ఉన్న ఒక భారతీయ విదుషీమణి, క్రైస్తవ మత ప్రచార ఉచ్చులో చిక్కుకుని తన సొంత దేశపు మహోన్నత సన్యాసిపైనే అమెరికా వేదికలపై ఎలా కుట్రలు పన్నారో ఈ కథనం వివరిస్తుంది. విరాళాల కోసం చూపిన ఆశ మరియు ప్రొపగండా (దుష్ప్రచారం) వెనుక ఉన్న అసలు సత్యాన్ని ఇది వెలికితీస్తుంది; రమాబాయి అసోసియేషన్ వివేకానందుడి గొంతును నొక్కేయడానికి ఎలా ప్రయత్నించిందో ఈ కథలో తెలుసుకుందాం.
1893లో చికాగోలో జరిగిన ప్రపంచ ధర్మ సంసద్లో స్వామి వివేకానంద సనాతన భారతీయ సమాజం యొక్క గొప్పతనాన్ని ప్రపంచం ముందు చాటి చెప్పారు. అయితే, పండిత రమాబాయి కనుసన్నలలో ఆమె స్థాపించిన ‘రమాబాయి కేంద్రాలు’ దీనిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాయి.
నిజానికి, పండిత రమాబాయి మార్చి 1886 నుండి నవంబర్ 1888 వరకు అమెరికాలో నివసించారు. ఆ సమయంలో ఆమె వివిధ ప్రాంతాల్లో హిందూ మహిళలు మరియు బాలికల దుస్థితిపై, అలాగే సనాతన ధర్మంలోని దురాచారాలపై (కొన్ని వాస్తవమైనవి, మరికొన్ని కల్పితమైనవి) ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. 1887లో ఆమె ‘The High-Caste Hindu Woman’ అనే పుస్తకాన్ని రచించారు. ఈ పుస్తకంలోని హృదయవిదారక కథలు అమెరికన్ ప్రజలను అమితంగా ఆకట్టుకున్నాయి. దీని ఫలితంగా ఏడాది తిరగకముందే బోస్టన్లో ‘రమాబాయి అసోసియేషన్’ ఏర్పడింది మరియు దాని కింద 63 ప్రాంతాలలో రమాబాయి కేంద్రాలు స్థాపించబడ్డాయి. భారతదేశంలోని పీడిత మహిళల కోసం పాఠశాలలు తెరవడమే లక్ష్యమని చెబుతూ విరాళాలు సేకరించారు. మొదటి ఏడాదే ఆమెకు 16,000 డాలర్ల విరాళం లభించింది (నేటి విలువ ప్రకారం ఇది సుమారు 5 కోట్ల రూపాయలకు సమానం). ఇది కేవలం ఆరంభం మాత్రమే, ఆ తర్వాత విరాళాల ప్రవాహం కొనసాగింది. ఇక్కడ గమనించాల్సిన అంశం ఏంటంటే, రమాబాయి 1883లో ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి అక్కడ క్రైస్తవ మతంలోకి మారారు. అక్కడి నుండే క్రైస్తవ మత ప్రేరణ పొంది 1886లో అమెరికా చేరుకున్నారు.
అయితే, ఇదంతా జరుగుతున్న సమయంలో రమాబాయి అప్పటికే భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు. కానీ ఆమె అమెరికాలో ఏర్పాటు చేసిన కేంద్రాలు మాత్రం హిందూ మహిళల ‘దుస్థితి’ని విపరీతంగా ప్రచారం చేస్తూ, అమెరికన్ క్రైస్తవ సమాజం నుండి లక్షలాది డాలర్ల విరాళాలను వసూలు చేస్తున్నాయి. వివేకానందుడి ప్రసంగాలు సనాతన సమాజంలోని గొప్పతనాన్ని, స్త్రీ గౌరవాన్ని, విధవల రక్షణను మరియు సాంస్కృతిక గరిమను ప్రపంచం ముందు ఉంచాయి. ఇది రమాబాయి సృష్టించిన ‘హిందూ సమాజం అనాగరికమైనది’ అనే ముద్రను ముక్కలు చేసింది. క్రైస్తవ మత ప్రభావంలో చిక్కుకున్న రమాబాయి మరియు ఆ కేంద్రాల మహిళలు.. వివేకానందుడి మాటలు వ్యాపిస్తే తమ విరాళాల ప్రవాహం ఆగిపోతుందని, తమ మిషనరీ వ్యాపారం కుప్పకూలుతుందని భయపడ్డారు. ఇక్కడి నుంచే మొదటి వ్యతిరేకత మొదలైంది. రమాబాయి క్రైస్తవ మత మార్పిడి ఇప్పుడు హిందూ సంస్కృతికి వ్యతిరేకంగా ఒక ఆయుధంగా మారిపోయింది.
రమాబాయి కేంద్రానికి చెందిన మహిళలు వివిధ ప్రాంతాల్లో సభలు, ప్రెస్ క్యాంపెయిన్లను ప్రారంభించారు. స్వామి వివేకానంద సనాతన ధర్మం యొక్క సానుకూల సత్యాన్ని వివరిస్తుంటే, వారు మాత్రం ఆయన్ని ‘హిందూ ఛాందసవాది’ అని, ‘మహిళలను అణచివేసే వ్యక్తి’ అని ప్రచారం చేయడం మొదలుపెట్టారు. క్రైస్తవ మత ప్రభావం ఎంతగా ఉందంటే—ఒకప్పుడు భారతీయులైన ఆ మహిళలు, ఇప్పుడు అమెరికన్ చర్చీల నుండి వచ్చే విరాళాల కోసం తమ సొంత పూర్వీకుల సంస్కృతిని కించపరచడానికి కూడా వెనుకాడలేదు. పత్రికలకు లేఖలు పంపారు, వ్యాసాలు రాశారు. వివేకానంద పాశ్చాత్య నాగరికతను తక్కువ చేసి చూపిస్తున్నారంటూ వదంతులు వ్యాపింపజేశారు. రమాబాయి సమకూర్చిన నిధులు, ఆమె మిషనరీ నెట్వర్క్ ఈ వ్యతిరేక ప్రచారానికి ఇంధనంలా పనిచేశాయి. ఈ వ్యతిరేకత ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే.. వివేకానందకు అడుగడుగునా సవాళ్లు ఎదురయ్యాయి. అయినప్పటికీ ఆయన ఎక్కడా వెనకడుగు వేయలేదు, పైగా దీనిని ఒక అవకాశంగా భావించి సత్యాన్ని మరింత బలంగా ప్రపంచం ముందు ఉంచడానికి సిద్ధమయ్యారు. సేవ పేరుతో జరుగుతున్న ఈ ‘ఫండ్రైజింగ్’ (విరాళాల సేకరణ) వెనుక ఉన్న అసలు రంగును ఈ ఘట్టం బయటపెట్టింది.
వివేకానంద అమెరికా చేరుకోగానే మొదట బోస్టన్లోని ‘లేడీస్ క్లబ్’ను సందర్శించారు. ఆ క్లబ్.. రమాబాయి కేంద్రానికి చెందిన క్రైస్తవ మత ప్రభావంలో ఉన్న మహిళలతో నిండిపోయి ఉంది. స్వామిజీ అక్కడ చాలా ప్రశాంతంగా ప్రసంగించారు. 19 వ శతాబ్దపు భారతీయ సమాజంలో హిందూ విధవలకు మరియు మహిళలకు, అమెరికన్ మహిళల కంటే ఎంతో ఎక్కువ రక్షణ, గౌరవం లభించేవని వాస్తవ పరిస్థితులను వివరించారు. కానీ అక్కడ ఉన్న రమాబాయి కేంద్రం మహిళలకు ఈ నిజం రుచించలేదు, ఎందుకంటే క్రైస్తవ మత ప్రభావం వారిని సనాతన ధర్మం యొక్క సత్యాన్ని విననివ్వలేదు. క్లబ్ నుండి బయటకు రాగానే వారు వివేకానందుడిపై ముప్పేట దాడి మొదలుపెట్టారు. పత్రికల్లో వ్యాసాలు, లేఖలు మరియు వెటకారపు విమర్శలతో ఆయనను అప్రతిష్ట పాలు చేసే ప్రయత్నం చేశారు. ఇక్కడ రమాబాయి ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపించింది—ఆమె హిందూ వేషధారణలో ఉన్న క్రైస్తవ ప్రచారకురాలిగా మారిపోయారు, ఆమెకు విరాళాల కంటే ఏదీ ముఖ్యం కాదని తేలిపోయింది. వివేకానంద ఈ సవాలును స్వీకరించి ముందుకు సాగారు, ఆయన తదుపరి అడుగు చరిత్రను మార్చివేసింది.
అత్యంత ఉత్సాహభరితమైన మరియు కీలకమైన ఘట్టం బ్రూక్లిన్లో చోటుచేసుకుంది. అక్కడ వివేకానంద ‘హిందువుల కొన్ని ఆచారాలు: వాటి అసలు అర్థం ఏమిటి, అవి ఎలా వక్రీకరించబడ్డాయి’ అనే అంశంపై చారిత్రాత్మక ప్రసంగం చేశారు. ఈ వేదికపైనే ఆయన రమాబాయి కేంద్రాల ప్రొపగండాను (దుష్ప్రచారాన్ని) బయటపెట్టారు. స్వామిజీ సింహగర్జన చేస్తూ ఇలా అన్నారు: “రమాబాయి కేంద్రాలు నా గురించి అల్లిన అబద్ధాలు విని నేను ఆశ్చర్యపోతున్నాను. చికాగోలో నాపై ప్రతిరోజూ ఇలాంటి విమర్శలే జరుగుతున్నాయి. నిశ్చయంగా వీరు క్రైస్తవులలో కల్లా అతిపెద్ద క్రైస్తవులు!” హిందూ మహిళల సహాయం పేరుతో క్రైస్తవ మిషనరీలు, రమాబాయి కేంద్రాలు కేవలం అసత్య ప్రచారమే చేస్తున్నాయని ఆయన ఆధారాలతో సహా నిరూపించారు. పాశ్చాత్య నాగరికతను గొప్పగా చూపిస్తూ భారతీయులను అనాగరికులుగా చిత్రీకరించే ఈ కుట్రపై ఆయన నేరుగా దాడి చేశారు. క్రైస్తవ మత ప్రభావం రమాబాయిని ఎంతలా అంధురాలిని చేసిందంటే—విదేశీ విరాళాల కోసం ఆమె హిందూ సమాజాన్ని విదేశీ గడ్డపై అమ్మకానికి పెట్టారు. వివేకానంద ఇచ్చిన ఈ ప్రసంగం రమాబాయి నిర్మించిన ప్రొపగండా సామ్రాజ్యాన్ని పునాదులతో సహా కదిలించి వేసింది.
క్రైస్తవ మత ప్రభావంలో చిక్కుకుని ఒక వ్యక్తి ఎంతటి పతనానికి లోనవుతారో ఈ కథ మనకు ఒక పాఠం చెబుతుంది. రమాబాయి వంటి విదుషీమణి హిందూ సమాజంలోని లోపాలను అమ్ముకుని విరాళాలు సేకరించగా, స్వామి వివేకానంద తన సత్య జ్యోతితో వాటిని బట్టబయలు చేశారు. నేటికీ రమాబాయి ‘ముక్తి మిషన్’ వంటి కేంద్రాల్లో సేవ పేరుతో మతమార్పిడి క్రీడలు సాగుతూనే ఉన్నాయి, అక్కడ విరాళాల ఆశతో మన సంస్కృతిని తొక్కుతున్నారు. సనాతన ధర్మం యొక్క గౌరవం ఎప్పుడూ అసత్య ప్రచారాలకు, విదేశీ నిధులకు తలవంచదని ఈ పోరాటం మనకు గుర్తు చేస్తుంది. వివేకానంద గారి ఈ కథ నేటి భారతావనికి కూడా ఎంతో అవసరం—ఎందుకంటే రమాబాయి వంటి వారు నేటికీ మన మధ్యే దాగి ఉన్నారు. కానీ సత్యం ఎప్పుడూ విజేతగా నిలుస్తుంది. మీ మూలాలను బలంగా ఉంచుకోండి, దుష్ప్రచారాల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండండి మరియు వివేకానంద గారిలా ధైర్యంగా నిజాన్ని మాట్లాడటం నేర్చుకోండి.
