దివ్వెల వరుసల పండుగ.. ధర్మానికి పట్టం కట్టే వేడుక.. కుటుంబ విలువలను గుర్తుచేసే పర్వదినం!
దీపావళి అంటేనే దివ్వెల వరుస. చీకట్లను పారద్రోలి వెలుగులను నింపే ఈ పండుగ భారతీయ సంస్కృతి, సనాతన సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఆశ్వయుజ అమావాస్య సాయంకాలం ప్రతి ఇంటి ముంగిట మట్టి ప్రమిదల్లో దీపాలు వెలిగించి, దీపతోరణాలతో గృహాలను అలంకరించడం ఆనవాయితీ. చిన్నా పెద్దా తేడా లేకుండా అందరూ కలిసి ఆనందంగా జరుపుకునే ఈ పండుగ వెనుక ఎన్నో ఆధ్యాత్మిక, సామాజిక, నైతిక సందేశాలు దాగి ఉన్నాయి.
దీపారాధనతో శుభారంభం!
దీపావళి రోజున సాయంకాలం భక్తితో దీపాలు వెలిగిస్తూ..
దీపం జ్యోతి పరబ్రహ్మ
దీపం జ్యోతి మహేశ్వరః
దీపేన సాధ్యతే సర్వం
సంధ్యాదీపం నమోస్తుతే! అని మననం చేసుకుంటారు. నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యితో మట్టి ప్రమిదలను నింపి దీపాలు వెలిగిస్తారు. అనంతరం ఇంటి గుమ్మాలు, కిటికీలు, ముంగిళ్లను దీపాలతో అలంకరిస్తారు. బంధుమిత్రులకు మిఠాయిలు పంచి ఆనందాన్ని పంచుకుంటారు.
దీపం అనేది కేవలం వెలుగును ఇచ్చే సాధనం మాత్రమే కాదు. అది జ్ఞానానికి, పవిత్రతకు, ఆశకు ప్రతీక. మనిషిలోని అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించి సన్మార్గంలో నడిపించాలనే సందేశాన్ని దీపారాధన అందిస్తుంది.
లక్ష్మీపూజ.. ఐశ్వర్యానికి ఆహ్వానం!
ఆశ్వయుజ అమావాస్య రోజున మహాలక్ష్మిని ఆరాధించడం విశేషమైన ఆచారం. దారిద్య్ర బాధలు తొలగి, కుటుంబంలో సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం కలగాలని భక్తులు లక్ష్మీపూజ నిర్వహిస్తారు.
సంప్రదాయ ఆచారాల ప్రకారం ఇంటిని శుభ్రం చేసి, పూజా స్థలాన్ని అలంకరించి, నవధాన్యాలు, పుష్పాలు, పండ్లు సమర్పిస్తూ అమ్మవారిని ఆరాధిస్తారు. కర్పూర హారతితో పూజను ముగిస్తారు. అయితే లక్ష్మీ అనుగ్రహం పొందాలంటే ధర్మబద్ధమైన జీవనం, నిజాయితీ, పరిశుభ్రత, దానగుణం కూడా అవసరమనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి.
కొన్ని ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల్లో దీపావళి రాత్రి ఇంటిని ఉప్పునీటితో శుభ్రం చేయడం, అలక్ష్మిని తొలగించి లక్ష్మీదేవికి స్వాగతం పలికే ప్రతీకాత్మక ఆచారంగా భావిస్తారు.
నరకాసుర వధ.. తల్లిదండ్రులకు గొప్ప సందేశం!
దీపావళి పండుగలో నరకాసుర వధకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంది. పురాణ గాథల ప్రకారం నరకాసురుడు భూదేవి, శ్రీమహావిష్ణువులకు వరాహావతార సమయంలో జన్మించినవాడు. భూదేవి సత్యభామగా, శ్రీమహావిష్ణువు శ్రీకృష్ణుడిగా అవతరించారని కథనం. నరకాసురుడు తనకు తల్లి చేతిలో తప్ప మరెవరి చేతిలోనూ మరణం సంభవించకూడదనే వరాన్ని పొందాడని పురాణాలు వివరిస్తాయి. అయితే కాలక్రమంలో అతడు దుర్మార్గుడిగా మారి దేవతలను, మునులను, ప్రజలను హింసించడం ప్రారంభించాడు. లోకక్షేమం కోసం శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామ సమేతంగా యుద్ధానికి వెళ్లాడు. నరకాసురుడి ఆగడాలను అరికట్టేందుకు సత్యభామ స్వయంగా యుద్ధం చేసి అతడిని సంహరించిందని పురాణ గాథ చెబుతుంది.
ఈ కథలోని గొప్ప నీతి ఏమిటంటే.. సంతానం ఎంతటి వారైనా తప్పు చేస్తే సమర్థించకూడదు. వారు దుర్మార్గపు మార్గంలో పయనిస్తుంటే చిన్నతనంలోనే సరిదిద్దాలి. పిల్లలకు మంచి నడవడి, క్రమశిక్షణ, ధర్మబద్ధమైన జీవనం నేర్పించాల్సిన బాధ్యత తల్లిదండ్రులదే.
రేపటి సమాజం ఉత్తమంగా ఉండాలంటే నేటి తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు ఆదర్శంగా నిలవాలి. హింస, దౌర్జన్యం, దొంగతనం, అసత్యం వంటి చెడు లక్షణాలను ప్రోత్సహించకుండా సత్యం, న్యాయం, దయ, కరుణ వంటి విలువలను అలవర్చాలి. ఇదే నరకాసుర వధ మనకు అందించే గొప్ప సందేశం.
పరిశుభ్రతకు ప్రాధాన్యం.. ఆరోగ్యానికి రక్షణ!
దీపావళి సందర్భంగా ఇళ్లను శుభ్రం చేయడం, ముంగిళ్లను కడగడం, దీపాలు వెలిగించడం వంటి ఆచారాలు పరిశుభ్రతకు ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తాయి. పండుగకు ముందు ఇంటిని శుభ్రం చేసుకోవడం ద్వారా పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవాలనే అలవాటు పెంపొందుతుంది.
అయితే పరిశుభ్రతను ఒక్క పండుగ రోజుకే పరిమితం చేయకూడదు. ప్రతిరోజూ ఇల్లు, పరిసరాలు, వీధులు శుభ్రంగా ఉంచుకోవాలి. ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని అలవర్చుకోవాలి. పర్యావరణానికి హాని కలిగించని విధంగా పండుగను జరుపుకోవాలి.
కోట్ల దీపాల్లో ఐక్యతా సందేశం!
దీపావళి రోజున దేశవ్యాప్తంగా కోట్లాది ఇళ్లలో ఒకే సమయంలో దీపాలు వెలుగుతాయి. ప్రాంతాలు, భాషలు, ఆచారాలు వేరైనా వెలుగుల పండుగ అందరినీ ఒకే భావనతో కలుపుతుంది. కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు, స్నేహితులు ఒకచోట చేరి ఆనందాన్ని పంచుకుంటారు.
ఒక ఇంటిలో వెలిగిన దీపం మరో ఇంటికి వెలుగును అందించినట్లే, ఒకరి మంచితనం మరొకరికి స్ఫూర్తినివ్వాలి. సమాజంలో పరస్పర గౌరవం, సహకారం, సోదరభావం పెంపొందాలి. పేదలకు సహాయం చేయడం, ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం, అవసరంలో ఉన్నవారికి అండగా నిలవడం కూడా పండుగలో భాగం కావాలి.
సంప్రదాయాలను కాపాడుకుందాం.. విలువలను పాటిద్దాం!
నేటి ఆధునిక జీవనశైలిలో పండుగల అసలు పరమార్థాన్ని మరిచిపోతున్న పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. దీపావళి అంటే కొత్త బట్టలు, మిఠాయిలు, బాణాసంచా మాత్రమే కాదు. మన పూర్వీకులు అందించిన ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు, జీవన విలువలను గుర్తుచేసుకునే సందర్భం కూడా.
దీపావళి మనకు నేర్పేది ఒక్కటే.. చీకటిని నిందించడం కంటే ఒక దీపం వెలిగించడం ముఖ్యం. చెడును విమర్శించడం కంటే మంచిని ఆచరించడం ముఖ్యం. స్వార్థంగా జీవించడం కంటే నలుగురికి ఉపయోగపడేలా జీవించడం ముఖ్యం.
ఈ దీపావళి సందర్భంగా మన ఇళ్లలోనే కాదు.. మన హృదయాల్లోనూ జ్ఞానజ్యోతులు వెలిగిద్దాం. పరిశుభ్రత, క్రమశిక్షణ, నిజాయితీ, ఐక్యత, మానవత్వం వంటి శాశ్వత విలువలను జీవితాంతం పాటిస్తామని దీపాల సాక్షిగా సంకల్పం చేద్దాం.
కోట్లాది దీపాల వెలుగుల్లో భారతీయ సంస్కృతి వైభవం మరింత ప్రకాశించాలి. ప్రతి ఇంటా ఆనందం వెల్లివిరియాలి. ప్రతి హృదయంలో ధర్మజ్యోతి వెలగాలి. అదే నిజమైన దీపావళి!
