అంధకారాన్ని పారద్రోలి వెలుగులను నింపే పండుగ దీపావళి. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి, అజ్ఞానంపై జ్ఞానం సాధించిన గెలుపునకు ప్రతీకగా ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. ప్రతి సంవత్సరం ఆశ్వయుజ అమావాస్య రోజున దేశవ్యాప్తంగా హిందువులు దీపావళి వేడుకలను భక్తిశ్రద్ధలతో, ఆనందోత్సాహాలతో నిర్వహించుకుంటారు.
అయితే దీపావళి సంబరాలు కేవలం పట్టణాలు, గ్రామాలకే పరిమితం కావు. దట్టమైన అడవుల్లో నివసించే అనేక ఆదివాసీ, వనవాసీ తెగలు సైతం తమదైన సంప్రదాయాలు, ఆచార వ్యవహారాలతో ఈ పండుగను జరుపుకుంటాయి. నాగరిక ప్రపంచానికి దూరంగా ప్రకృతి ఒడిలో జీవించే ఈ వనవాసులు కూడా దీపావళిని తమ సంస్కృతిలో భాగంగా భావించి ఆనందంగా వేడుకలు నిర్వహిస్తారు.
ఆచారాలు వేరు.. ఆనందం ఒక్కటే!
పట్టణాల్లో విద్యుత్ దీపాలు, రంగురంగుల అలంకరణలు, బాణాసంచా మధ్య దీపావళి సందడి కనిపిస్తే.. అటవీ ప్రాంతాల్లో నివసించే వనవాసీ తెగలు తమ ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా పండుగను జరుపుకుంటాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇళ్లను శుభ్రం చేసి సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో దీపాలు వెలిగిస్తారు. కుటుంబ సభ్యులంతా ఒకచోట చేరి ప్రత్యేక వంటకాలు తయారు చేసుకుంటారు. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో గ్రామదేవతలకు పూజలు నిర్వహించి, పెద్దలను స్మరించుకుంటూ పండుగను జరుపుకుంటారు.
ప్రకృతితో ముడిపడిన పండుగ సంబరాలు
వనవాసుల జీవన విధానం ప్రకృతితో విడదీయలేని అనుబంధాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అడవి, కొండలు, వాగులు, వృక్షాలు వారి జీవనంలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగి ఉంటాయి. వారి పండుగలు కూడా స్థానిక ప్రకృతి, సంప్రదాయాలు, సమాజ జీవన విధానాలతో ముడిపడి ఉంటాయి. దీపావళి సందర్భంగా కుటుంబాలు, బంధువులు, గ్రామస్తులు ఒకచోట చేరి పరస్పరం సంతోషాలను పంచుకుంటారు. సంప్రదాయ పాటలు, నృత్యాలు, సామూహిక వేడుకలతో పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది.
తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న సంప్రదాయాలు
ఆధునికత వేగంగా విస్తరిస్తున్న ప్రస్తుత కాలంలోనూ అనేక వనవాసీ సమాజాలు తమ పూర్వీకుల నుంచి అందిన ఆచారాలను కొనసాగిస్తున్నాయి. పెద్దలు పిల్లలకు పండుగల ప్రాధాన్యతను, తమ తెగ సంస్కృతిని, సంప్రదాయాలను వివరిస్తున్నారు. దీపావళి రూపాలు ప్రాంతాన్ని బట్టి మారవచ్చు. కానీ కుటుంబ ఐక్యత, ఆనందం, శుభాకాంక్షలు, వెలుగుల పట్ల గౌరవం వంటి భావనలు ఈ వేడుకల్లో కనిపిస్తాయి.
సంస్కృతుల వైవిధ్యంలో భారతీయత!
భారతదేశం అనేక భాషలు, మతాలు, సంప్రదాయాలు, సంస్కృతుల సమాహారం. ప్రతి ప్రాంతానికి ప్రత్యేకమైన పండుగ ఆచారాలు ఉన్నాయి. వనవాసులు జరుపుకునే దీపావళి కూడా భారతీయ సంస్కృతిలోని వైవిధ్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
అడవుల్లోనైనా, పల్లెల్లోనైనా, పట్టణాల్లోనైనా దీపావళి ఇచ్చే సందేశం ఒక్కటే.. మన జీవితాల్లోని చీకట్లను తొలగించుకుని వెలుగుల వైపు అడుగులు వేయాలి. మన సంప్రదాయాలను కాపాడుకుంటూ, భావితరాలకు వాటి గొప్పతనాన్ని అందించాలి.
నాగరిక ప్రపంచంలోనే కాదు.. ప్రకృతి ఒడిలో జీవించే వనవాసుల గూడేల్లోనూ దీపాల వెలుగులు విరజిమ్ముతున్నాయి. ఇదే భారతీయ సంస్కృతిలోని వైవిధ్యం.. ఇదే దీపావళి పండుగలోని అంతరార్థం!
