బాల్య వివాహాల నిర్మూలనకు భారత్ పోరాటానికి గుర్తింపు నవంబర్ 27 అంతర్జాతీయ దినోత్సవంగా ప్రకటించిన ఐక్యరాజ్యసమితి
బాల్య వివాహాల నిర్మూలన కోసం భారత్లో కొనసాగుతున్న ప్రయత్నాలకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కీలక గుర్తింపు లభించింది. బాల్య, ముందస్తు, బలవంతపు వివాహాల నిర్మూలన కోసం ప్రతి ఏడాది నవంబర్ 27ను అంతర్జాతీయ దినోత్సవంగా పాటించాలని ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్ణయించింది. బాల్య వివాహాలకు వ్యతిరేకంగా దేశంలో కొనసాగుతున్న ఉద్యమానికి ఈ నిర్ణయం ప్రపంచవ్యాప్త మద్దతుగా నిలుస్తుందని సంబంధిత వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి.
జస్ట్ రైట్స్ ఫర్ చిల్డ్రన్ సంస్థ 2023 నుంచి ‘చైల్డ్ మ్యారేజ్ ఫ్రీ ఇండియా’ ప్రచారాన్ని నిర్వహిస్తోంది. బాల్య వివాహాల వల్ల కలిగే నష్టాలపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, ప్రభుత్వాలు, సమాజాన్ని బాల్య వివాహాల నిరోధానికి కార్యాచరణ చేపట్టేలా ప్రోత్సహించడం ఈ ప్రచారం ప్రధాన ఉద్దేశంగా కొనసాగుతోంది.
బాల్య వివాహాల నిర్మూలన కోసం ప్రత్యేక అంతర్జాతీయ దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని జస్ట్ రైట్స్ ఫర్ చిల్డ్రన్ వ్యవస్థాపకుడు భువన్ రిభు ఐక్యరాజ్యసమితికి ప్రతిపాదించారు. ఈ ప్రతిపాదన ఆధారంగా సియెర్రా లియోన్ సెప్టెంబరు 4న ఐక్యరాజ్యసమితిలో తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టగా.. అనంతరం సభ్య దేశాల ఆమోదం లభించింది.
నవంబరు 27 తేదీకి భారత్లోనూ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. 2024 నవంబరు 27న కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘బాల్ వివాహ్ ముక్త్ భారత్’ ప్రచారాన్ని ప్రారంభించింది. బాల్య వివాహాల నిర్మూలనపై దేశవ్యాప్తంగా అవగాహన కల్పించేందుకు చేపట్టిన ఈ కార్యక్రమం ప్రారంభమైన రోజునే ఐక్యరాజ్యసమితి అంతర్జాతీయ దినోత్సవంగా గుర్తించడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
ఐక్యరాజ్యసమితి తీర్మానాన్ని భువన్ రిభు స్వాగతించారు. ఇది ప్రతి భారతీయుడికి గర్వకారణమైన రోజని ఆయన పేర్కొన్నారు. తీర్మానం ఆమోదించే సమయంలో ఐక్యరాజ్యసమితికి ఆహ్వానించిన ఏకైక పౌర సమాజ ప్రతినిధి తానేనని తెలిపారు.
2024 నవంబరు 27న భారత్లో నిర్వహించిన బాల్య వివాహ వ్యతిరేక ప్రచారంలో 25 కోట్ల మందికి పైగా ప్రజలు ప్రతిజ్ఞ చేశారని రిభు వెల్లడించారు. పిల్లలు, స్థానిక సమాజాల నుంచి ప్రారంభమైన ఈ ఉద్యమానికి ప్రభుత్వ మద్దతు లభించడంతో మరింత విస్తరించిందని చెప్పారు. 2030 నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా బాల్య వివాహాలను పూర్తిగా నిర్మూలించేందుకు ప్రభుత్వాలు నిర్ణయాత్మక నాయకత్వం వహించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
భారత్లో బాల్య వివాహాల ప్రాబల్యం క్రమంగా తగ్గుతున్నట్లు జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. NFHS-5 (2019-21) ప్రకారం 20 నుంచి 24 ఏళ్ల మధ్య వయసున్న మహిళల్లో 23.3 శాతం మంది 18 ఏళ్లలోపు వివాహం చేసుకున్నారు. NFHS-6 (2023-24)లో ఈ సంఖ్య 20.1 శాతానికి తగ్గినట్లు గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
బాల్య వివాహాల నిర్మూలనలో దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తున్న అవగాహన కార్యక్రమాలు, ప్రభుత్వ చర్యల ప్రభావం ఈ తగ్గుదలలో ప్రతిబింబిస్తోందని సంబంధిత వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. అయితే బాల్య వివాహాలను పూర్తిగా నిర్మూలించేందుకు గ్రామీణ, వెనుకబడిన ప్రాంతాల్లో మరింత విస్తృతంగా చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
భారత్ 2026 నాటికి దేశంలో బాల్య వివాహాల ప్రాబల్యాన్ని 10 శాతం తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 2030 నాటికి బాల్య వివాహాలను నిర్మూలించాలన్న లక్ష్యం ఐక్యరాజ్యసమితి సస్టైనబుల్ డెవలప్మెంట్ గోల్-5లోని టార్గెట్ 5.3తో అనుసంధానమై ఉంది. బాల్య, ముందస్తు, బలవంతపు వివాహాలతో పాటు పిల్లలు, మహిళలపై ప్రభావం చూపే ఇతర హానికరమైన ఆచారాలను నిర్మూలించడం ఈ లక్ష్యంలో భాగంగా ఉంది.
ఐక్యరాజ్యసమితి తీసుకున్న తాజా నిర్ణయంతో బాల్య వివాహాల నిర్మూలన అంశం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మరింత ప్రాధాన్యం పొందనుంది. ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, స్థానిక సమాజాలు సమన్వయంతో పనిచేస్తే బాల్య వివాహాలను అరికట్టడంతో పాటు బాలికలకు విద్య, రక్షణ, సమాన అవకాశాలను మరింతగా అందించేందుకు మార్గం సుగమం అవుతుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
