హిందూ ధర్మ శాస్త్రాల ప్రకారం విశ్వమంతా వ్యాపించి ఉన్న అనంతమైన శబ్దాన్నే ‘ఓంకార నాదం’ లేదా ‘ప్రణవ నాదం’ అని పిలుస్తారు. సృష్టి ప్రారంభంలో ఉద్భవించిన తొలి ధ్వని ‘ఓం’ అని వేదాలు, ఉపనిషత్తులు పేర్కొంటున్నాయి. అందుకే ఓంకారాన్ని పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా, విశ్వ సృష్టికి మూలమైన దివ్య నాదంగా భావిస్తారు.
‘ఓం’ అనే అక్షరం అ-కార, ఉ-కార, మ-కారాల సమ్మేళనంగా ఏర్పడింది. ఇది కేవలం ఒక మంత్రం మాత్రమే కాదు, పరమాత్మకు శబ్దరూప ప్రతీక. వేద మంత్రాల పఠనం, యజ్ఞాలు, హోమాలు, పూజా కార్యక్రమాలు అన్నీ ఓంకార ఉచ్చారణతోనే ప్రారంభమవుతాయి. సనాతన సంప్రదాయంలో ఓంకారానికి ఉన్న ప్రాముఖ్యతను ఇది తెలియజేస్తుంది.
ఆధ్యాత్మికంగా ఓంకారం జాగృతి (మెలకువ స్థితి), స్వప్న (కలల స్థితి), సుషుప్తి (గాఢ నిద్ర) అనే మూడు చైతన్య స్థితులకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. వీటన్నింటికీ అతీతమైన ‘తురీయ’ స్థితిని కూడా ఓంకారం సూచిస్తుందని వేదాంత గ్రంథాలు వివరిస్తున్నాయి.
ఓంకార నాదం దీర్ఘ తరంగాల మాదిరిగా శరీరమంతటా ప్రత్యేక ప్రకంపనలను సృష్టిస్తుంది. దీనిని ఏకాగ్రతతో ఉచ్చరించినప్పుడు నాభి నుంచి ప్రారంభమై హృదయం, ఊపిరితిత్తులు, కంఠం, శిరస్సు వరకు ప్రభావం చూపుతుందని ఆధ్యాత్మిక గురువులు పేర్కొంటున్నారు. ఈ ప్రకంపనలు మనసుకు ప్రశాంతతను, శరీరానికి ఉల్లాసాన్ని అందిస్తాయని చెబుతున్నారు.
ఇటీవలి కొన్ని పరిశోధనల ప్రకారం, ఓంకార ధ్యానం మరియు ఓంకార జపం వల్ల మానసిక ఒత్తిడి తగ్గడంతో పాటు ఏకాగ్రత, జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతాయని వెల్లడైంది. మెదడులో ప్రశాంతతకు దోహదపడే మార్పులు చోటుచేసుకోవడం వల్ల మానసిక ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
మతాలకు అతీతంగా ఓంకారాన్ని విశ్వజనీన శక్తి నాదంగా భావిస్తారు. ఈ దివ్య ధ్వని మనసును విశ్వచైతన్యంతో అనుసంధానించి ఆధ్యాత్మిక ప్రగతికి మార్గం చూపుతుందని సనాతన ధర్మం బోధిస్తోంది.
