ఛాయ.. పేరు చిన్నదే అయినా పురాణాల్లో ఆమెకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.సూర్యభగవానుడి సతీమణిగా, శనీశ్వరుడి తల్లిగా ఛాయాదేవి గురించి వివిధ పురాణ గాథలు చెబుతున్నాయి. మాతృమూర్తిగా ఆమె చూపిన త్యాగం, సహనం, ధర్మనిష్ఠ భారతీయ పురాణ సంప్రదాయంలో విశిష్టంగా నిలిచాయి.
సూర్యుని భార్య సంజ్ఞకు ప్రతిరూపం
పురాణ కథనం ప్రకారం సూర్యభగవానుడి భార్య సంజ్ఞాదేవి సూర్యుని తేజస్సును ఎక్కువ కాలం భరించలేక తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంది. అయితే భర్తను, సంతానాన్ని విడిచి వెళ్లే ముందు తన ఛాయను తన ప్రతిరూపంగా ఉంచినట్లు కథనం.
ఆమె నుంచే ‘ఛాయాదేవి’ అనే పేరు ప్రసిద్ధిలోకి వచ్చింది. సంజ్ఞ స్థానంలో సూర్యుని వద్ద ఉండే ఛాయ.. ఆయనను భర్తగా స్వీకరించి, ఆయన కుటుంబ బాధ్యతలను నిర్వర్తించింది.
శనీశ్వరుని జన్మ
ఛాయాదేవికి సూర్యభగవానుడి ద్వారా శనైశ్చరుడు జన్మించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. శని జన్మించే సమయంలో ఛాయాదేవి చేసిన తపస్సు, భక్తి, ఆధ్యాత్మిక సాధనల ప్రభావం ఆయనపై పడిందని కొన్ని కథనాలు వివరిస్తాయి. శని నల్లని వర్ణంతో జన్మించడంతో సూర్యుడు ఆయనను అనుమానించాడని, దీనితో తల్లికి బాధ కలిగిందని పురాణ గాథల్లో కనిపిస్తుంది. తల్లి పట్ల శనీశ్వరుడికి ఉన్న అనుబంధం, ఆమె ఆశీర్వాదం ఆయన జీవితంలో ఎంతో ముఖ్యమైనదిగా భావిస్తారు.
శనిదేవుడి తల్లి.. కర్మఫలదాతకు జన్మనిచ్చిన మాత
శనీశ్వరుడు అంటే చాలామందికి ముందుగా గుర్తొచ్చేది కష్టాలు, పరీక్షలు, శిక్షలు. అయితే పురాణ దృష్టిలో శని కర్మఫలదాత. మనిషి చేసిన కర్మలకు తగిన ఫలితాన్ని అందించే దేవతగా ఆయనను ఆరాధిస్తారు.
అలాంటి శనీశ్వరుడికి తల్లిగా ఛాయాదేవికి కూడా ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. తల్లి కేవలం జన్మనిచ్చే వ్యక్తి మాత్రమే కాదని.. తన సంతానంలో ధర్మం, సహనం, న్యాయం వంటి విలువలను నాటే శక్తి అని ఛాయాదేవి కథనం సూచిస్తుంది.
ఛాయాదేవి కథలోని సందేశం
ఛాయాదేవి గాథలో త్యాగం, సహనం, మాతృత్వం ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. పరిస్థితులు అనుకూలంగా లేకపోయినా కుటుంబ బాధ్యతలను నిర్వహించడం, సంతానం పట్ల ప్రేమను చూపించడం, కష్టాలను ఓర్చుకోవడం వంటి విలువలు ఆమె పాత్ర ద్వారా ప్రతిబింబిస్తాయి.
‘ఛాయ’ అంటే నీడ. ఎండలో మనకు నీడ ఎలా రక్షణ కల్పిస్తుందో.. తల్లి కూడా తన పిల్లలకు జీవితాంతం రక్షణగా నిలుస్తుందనే భావనను ఛాయాదేవి పేరు ప్రతీకాత్మకంగా గుర్తుచేస్తుంది.
శనివారం ఛాయాదేవి స్మరణ
శనిదేవుడిని ఆరాధించే సమయంలో ఆయన తల్లిగా ఛాయాదేవిని కూడా స్మరించడం భారతీయ భక్తి సంప్రదాయంలో కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా శని అనుగ్రహాన్ని కోరుకునే భక్తులు శనిదేవుడితో పాటు ఆయన తల్లిదండ్రులను కూడా స్మరించడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.
పురాణాల్లోని మాతృమూర్తులలో ఛాయాదేవి పాత్ర ప్రత్యేకమైనది. శనీశ్వరుడి తల్లిగా ఆమెను స్మరించడం అంటే మాతృత్వంలోని త్యాగాన్ని, సహనాన్ని, ప్రేమను స్మరించుకోవడమే. కర్మఫలాలను అందించే శనీశ్వరుడి వెనుక ఒక తల్లి కథ కూడా ఉందని ఛాయాదేవి గాథ మనకు గుర్తుచేస్తుంది.
