-డా. శుచి చౌహాన్
భారత చరిత్రలో అనేకమంది మహనీయులు తమ రాజ్యాల కోసం కాదు, వ్యక్తిగత కీర్తి కోసం కాదు, ధర్మాన్ని, దేశాన్ని, సంస్కృతిని కాపాడటానికి తమ జీవితాలను అర్పించారు. అలాంటి మహావీరులలో ఒకరు బందా సింగ్ బహదూర్, అంటే బందా బైరాగీ. ఒక సాధారణ సన్యాసిగా ప్రారంభమైన ఆయన జీవితం, ధర్మ రక్షణ కోసం పోరాడిన మహా యోధునిగా, చివరకు తన విశ్వాసం కోసం అమరత్వం పొందిన మహనీయునిగా చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.
వైరాగ్య మార్గం నుంచి ధర్మయోధుడి వరకు
1670 అక్టోబర్ 27న జమ్మూ-కాశ్మీర్లోని రాజౌరీ ప్రాంతంలో లక్ష్మణ్ దేవ్గా జన్మించిన బందా బైరాగీ, చిన్ననాటి నుంచే ధైర్యసాహసాలకు ప్రతీకగా నిలిచాడు. వేటపై ఆసక్తి కలిగిన ఆయన జీవితంలో ఒక సంఘటన గొప్ప మార్పును తీసుకొచ్చింది. వేటలో గాయపడిన గర్భవతి జింక మరణించడం చూసిన తరువాత, జీవితం యొక్క అశాశ్వతత్వాన్ని గ్రహించి, ఆయన లౌకిక జీవితాన్ని త్యజించి ఆధ్యాత్మిక మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఆయన “మాధో దాస్ బైరాగీ”గా ప్రసిద్ధి చెందారు.
గురు గోవింద్ సింగ్తో చారిత్రక భేటీ
1708లో నాందేడ్లో సిక్కుల పదవ గురువైన గురు గోవింద్ సింగ్ జీతో జరిగిన భేటీ ఆయన జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చివేసింది. అప్పటికే గురు గోవింద్ సింగ్ కుటుంబం మొఘల్ క్రూరత్వానికి బలైపోయింది. ధర్మంపై జరుగుతున్న దాడులను వివరించిన గురువు, మాధో దాస్ను అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా ఆయుధం ఎత్తమని ప్రేరేపించారు.
ఆ సమయంలో మాధో దాస్ గురువుకు శరణాగతి తెలుపుతూ, “నేను మీ బందాను” (సేవకుడిని) అని ప్రకటించారు. అప్పటి నుంచి ఆయన “బందా సింగ్ బహదూర్”గా ప్రసిద్ధి చెందారు. గురువు ఆయనకు ధర్మరక్షణ బాధ్యత అప్పగించి పంజాబ్కు పంపారు.
మొఘల్ అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా ధర్మయుద్ధం
పంజాబ్ చేరుకున్న బందా సింగ్ బహదూర్, మొఘల్ దురాగతాలకు వ్యతిరేకంగా సుదీర్ఘ పోరాటాన్ని ప్రారంభించారు. సమనా, సధౌరా, కాపురి వంటి ప్రాంతాలను జయించి, సిర్హింద్పై దండెత్తారు. 1710లో జరిగిన ఛాపర్ చిరి యుద్ధంలో వజీర్ ఖాన్ను ఓడించి హతమార్చారు.
ఈ విజయం కేవలం ఒక యుద్ధ విజయం మాత్రమే కాదు; ధర్మంపై జరిగిన దాడులకు ప్రతిస్పందనగా నిలిచిన చారిత్రక ఘట్టంగా భావించబడింది.
సామాజిక సంస్కర్తగా బందా బహదూర్
బందా సింగ్ బహదూర్ కేవలం యోధుడే కాదు. ఆయన రైతులకు భూమి హక్కులు కల్పించారు. భూస్వామ్య దోపిడీని సవాలు చేశారు. సామాన్య ప్రజల సంక్షేమాన్ని పరిపాలనలో ప్రధాన లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. అందుకే ఆయనను ధర్మయోధుడిగానే కాకుండా ప్రజానాయకుడిగా కూడా స్మరిస్తారు.
పట్టుబడిన తర్వాత జరిగిన అమానుష హింస
మొఘల్ పాలకులు బందా సింగ్ బహదూర్ను అంతమొందించేందుకు భారీ సైనిక దాడులు చేపట్టారు. చివరకు గురుదాస్ నంగల్ వద్ద ఆయనను ముట్టడించి, 1715 డిసెంబర్లో పట్టుకున్నారు.
ఆయనను ఇనుప బోనులో బంధించి ఢిల్లీకి తీసుకువచ్చారు. ఆయనతో పాటు వందలాది మంది సిక్కు యోధులను కూడా బంధించారు. చరిత్రకారుల కథనాల ప్రకారం, ప్రతి వారం ఖైదీలను ఇస్లాం స్వీకరించమని ఒత్తిడి చేసేవారు. నిరాకరించిన వారిని బహిరంగంగా మరణశిక్ష అమలు చేసేవారు. అయినప్పటికీ ఒక్కరూ తమ ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
ధర్మం కోసం ప్రాణత్యాగం
బందా సింగ్ బహదూర్ను కూడా మతం మార్చుకోవాలని పలుమార్లు ఒత్తిడి చేశారు. అయితే ఆయన ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టేందుకు నిరాకరించారు. ఎన్ని చిత్రహింసలు ఎదురైనా తన విశ్వాసం, సిద్ధాంతాలను విడువలేదు. చివరకు అమానుష హింసలకు గురై వీరమరణం పొందారు.
ఆయన త్యాగం భారత చరిత్రలో ధర్మం కోసం, స్వాభిమాన రక్షణ కోసం చేసిన అత్యున్నత బలిదానాలలో ఒకటిగా నిలిచిపోయింది.
చరిత్ర గుర్తుంచుకోవాల్సిన మహానాయకుడు
బందా బైరాగీ జీవితం ఒక వ్యక్తి వైరాగ్యం నుంచి వీరత్వానికి ఎలా రూపాంతరం చెందగలడో చూపిస్తుంది. ధర్మరక్షణ కోసం ఆయన చేసిన త్యాగం, దేశభక్తి, అచంచల విశ్వాసం నేటికీ కోట్లాది మందికి స్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నాయి.
భారత చరిత్రలో బందా సింగ్ బహదూర్కు తగిన స్థానం కల్పించడం, ఆయన త్యాగాలను భావితరాలకు పరిచయం చేయడం సమాజ బాధ్యత. ధర్మం కోసం జీవించి, ధర్మం కోసం మరణించిన ఈ మహావీరుని స్మృతి భారత జాతికి శాశ్వత ప్రేరణగా నిలిచిపోతుంది.
