(ఏప్రిల్ 14 – బాబా సాహెబ్ అంబేద్కర్ జయంతి)
బాబా సాహెబ్ అంబేద్కర్గా ప్రసిద్ధి చెందిన డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ఒక ఆర్థికవేత్త, రాజకీయవేత్త మరియు సామాజిక సంస్కర్త. హరిజన సమాజం యొక్క హక్కుల కోసం పోరాడారు. భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత అయిన అంబేద్కర్ మహిళల హక్కులు మరియు కార్మికుల హక్కుల కోసం కూడా వాదించారు. భారత గణతంత్ర భావనను నిర్మించడంలో ఆయన చేసిన కృషి అపారమైనది. దేశానికి ఆయన చేసిన సేవను గౌరవిస్తూ ప్రతి సంవత్సరం ఏప్రిల్ 14న ఆయన జయంతిని దేశవ్యాప్తంగా ఘనంగా జరుపుకుంటున్నాము.
భీమ్రావు అంబేద్కర్ ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్లో ఉన్న మహు ఆర్మీ కంటోన్మెంట్లో భీమాబాయి, రాంజీ దంపతులకు 1891 ఏప్రిల్ 14న జన్మించారు. అంబేద్కర్ మహర్ కులంలో జన్మించడంతో తన బాల్యమంతా కుల వివక్షను ఎదుర్కొన్నారు. అయినా కూడా ఆయన తొలి నుంచి చదువులో ముందుండేవాడు. 1908లో ఎల్ఫిన్స్టోన్ హై స్కూల్ నుంచి మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశారు. బొంబాయి యూనివర్సిటీ నుంచి 1912లో ఆర్థిక శాస్త్రం, రాజనీతి శాస్త్రం పాఠ్యాంశాలుగా డిగ్రీ పూర్తి చేశారు. ఆ తర్వాత న్యూయార్క్లోని కొలంబియా యూనివర్సిటీలో చేరి మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందారు. 1916లో లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనమిక్స్లో చేరి పీహెచ్డీ చేశారు. అనంతరం భారత్కు తిరిగి వచ్చిన అంబేద్కర్ బొంబాయిలోని ఓ కాలేజీలో పొలిటికల్ ఎకానమి ప్రొఫెసర్గా పని చేశారు. 1920లో ఆయన తిరిగి లండన్ వెళ్లిపోయారు. అక్కడ లండన్ యూనివర్సిటీ నుంచి డీఎస్సీ పట్టా పొందారు. 1927లో కొలంబియా వర్సిటీ నుంచి ఎకనామిక్స్లో పీహెచ్డీ పట్టా పొందారు.
అంబేద్కర్ తన తరంలోనే అత్యంత విద్యావంతులైన భారతీయులలో ఒకనిగా పేరు గడించారు. 1927లో భారత్కు తిరిగి వచ్చిన అంబేద్కర్ కుల వివక్షపై పోరాటానికి నడుం బిగించారు. దేశం వెనుకబాటుతనానికి, జాతి దాస్య శృంఖలాల్లో మగ్గిపోవడానికి కుల వ్యవస్థే కారణమని కుండ బద్దలు కొట్టారు. అణగారిని వర్గాల విముక్తికి దారులు వేశారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సహకారాన్ని డాక్టర్ అంబేద్కర్ గుర్తించినప్పటికీ, సామాజిక న్యాయం, అణగారిన వర్గాల అభ్యున్నతి పట్ల దాని విధానాన్ని ఆయన విమర్శించారు. భారతీయ సమాజంలో లోతుగా పాతుకుపోయిన కుల వ్యవస్థను పరిష్కరించడంలో కాంగ్రెస్ వైఫల్యం ఆయన విమర్శలోని కేంద్ర అంశాలలో ఒకటి. రాజకీయ లాభం కోసం కాంగ్రెస్ కుల అనుబంధాలను ఎలా ఉపయోగించుకుందో, తద్వారా సమాజంలో కుల విభజనలను ఎలా శాశ్వతం చేసి బలోపేతం చేసిందో తన పరిశీలనల ద్వారా ఎత్తి చూపారు. మైనారిటీ వర్గాల పట్ల, ముఖ్యంగా ముస్లింల పట్ల కాంగ్రెస్ వైఖరిని డాక్టర్ అంబేద్కర్ విమర్శించారు. ముస్లింల ఆందోళనలను నిజాయితీగా పరిష్కరించడంలో కాంగ్రెస్ విఫలమైందని, నిజమైన నిబద్ధత కంటే బుజ్జగింపు చర్యలకు పాల్పడిందని అంబేద్కర్ ఆరోపించారు. అలాగే, రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో గాంధీజీ విభజనకు పాల్పడుతున్నారని, నిర్మాణాత్మక పరిష్కారాలు లేవని ఆయన స్పష్టం చేశారు. కుల నిర్మూలన అనే తన ముఖ్యమైన రచనలో కుల అధారిత వివక్షను ఎదుర్కోవడానికి కాంగ్రెస్ విముఖతను డాక్టర్ అంబేద్కర్ తీవ్రంగా విమర్శించారు.
కమ్యూనిజం పై కూడా అంబేద్కర్ విమర్శనాత్మకమైన దృక్పథాన్ని కలిగి ఉన్నారు. బుద్ధుడు మరియు అతని ధమ్మం అనే వ్యాసంలో డాక్టర్ అంబేద్కర్ వర్గ పోరాటం పై కమ్యూనిజం యొక్క ప్రాధాన్యత భారతదేశంలో కుల ఆధారిత అణచివేత యొక్క సంక్లిష్టతలను విస్మరించిందని వాదించారు. కమ్యూనిజం అనేది అడవి మంట లాంటిది, అది ఎండిన మరియు ఆకుపచ్చ మధ్య తేడాను గుర్తించకుండా దాని మార్గంలో ఉన్న ప్రతిదాన్ని నాశనం చేస్తుంది అని ఆయన పేర్కొన్నారు. కమ్యూనిస్టు పాలనలోని నిరంకుశ ధోరణులు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ మరియు భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛను అణచివేస్తాయని ఆయన నమ్మారు. సామాజిక ప్రజాస్వామ్యం దాని పునాదిలో లేకపోతే రాజకీయ ప్రజాస్వామ్యం కొనసాగదని డాక్టర్ అంబేద్కర్ హెచ్చరించారు. కులం, తరగతి మరియు ఇతర రకాల అణచివేతల ఖండనపై ఆయన నొక్కి చెప్పిన అంశాలు సమానత్వం మరియు ప్రజాస్వామ్యం పై సమకాలీన చర్చలలో ఇప్పటికీ సందర్భోచితంగా ఉన్నాయి.
మనమంతా ఒకటేనని చాటి చెబుతూ భారతీయతకు కొత్త నిర్వచనమిచ్చి, జాతి ఏకీకరణకు కృషి చేసిన డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ అనారోగ్య సమస్యలతో 1956 డిసెంబరు 6న ఢిల్లీలోని తన నివాసంలో శాశ్వతంగా కన్నుమూశారు. ప్రపంచ మేధావుల్లో ఒకరైన అంబేద్కర్ స్వాతంత్ర్యం తర్వాత భారతదేశం అభివృద్ధి పై ఎన్నో కలలు కన్నారు. ఆయన ఆశయ సాధనకు కృషి చేయడమే మనం ఆయనకు ఇచ్చే నిజమైన నివాళి.
