ధర్మబద్ధమైన పాలన, ప్రజాసంక్షేమం, న్యాయబద్ధమైన పరిపాలన గురించి ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడు తరచుగా వినిపించే మాట ‘మాంధాత పాలన’. ప్రజలను కన్నబిడ్డల్లా చూసుకుంటూ, ధర్మాన్ని పాలనకు పునాదిగా చేసుకున్న మహారాజుగా మాంధాతకు భారతీయ పురాణ సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఇంతకీ ఎవరీ మాంధాత? ఆయన పాలనలోని గొప్పతనం ఏమిటి?
ఇంద్రుడి మాటతో పేరు.. అద్భుతమైన జన్మవృత్తాంతం!
మాంధాత ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన యువనాశ్వ మహారాజు కుమారుడు. ఆయన జననం వెనుక ఆసక్తికరమైన పౌరాణిక గాథ ఉంది. మహాభారతం, భాగవతం తదితర పురాణ గ్రంథాల్లో ఆయన ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది.
పురాణ కథనం ప్రకారం.. యువనాశ్వ మహారాజుకు సంతానం లేకపోవడంతో తీవ్రంగా బాధపడేవాడు. ఆయన పరిస్థితిని గమనించిన మహర్షులు యజ్ఞం నిర్వహించారు. యజ్ఞం పూర్తయిన అనంతరం మంత్రశక్తితో అభిమంత్రించిన జలాన్ని రాత్రంతా భద్రపరిచి, మరుసటి రోజు ఉదయం మహారాణులకు అందించాలని నిర్ణయించారు. అయితే, రాత్రివేళ దాహంతో బాధపడిన యువనాశ్వుడు పొరపాటున ఆ మంత్రజలాన్ని తాగాడు. ఫలితంగా ఆయన గర్భం ధరించాడని పురాణ గాథ చెబుతుంది. అనంతరం ఆయన శరీరంలోని కుడి భాగం నుంచి శిశువు జన్మించాడు. ఆ బిడ్డ ఆకలితో ఏడుస్తుండగా దేవేంద్రుడు ప్రత్యక్షమై తన చూపుడు వేలును శిశువు నోటికి అందించాడు. ‘మాం ధాతా’ (నన్ను తాగుతాడు) అంటూ పలికిన ఇంద్రుడి మాటల నుంచి ఆ బాలుడికి మాంధాత అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనం. ఇంద్రుడి వేలు నుంచి లభించిన అమృతంతో పెరిగిన మాంధాత అసాధారణమైన శక్తిసామర్థ్యాలు కలిగిన మహారాజుగా ఎదిగాడు.
ప్రజలే ప్రథమ ప్రాధాన్యం.. అదే మాంధాత పాలనా సూత్రం!
మాంధాత కేవలం పరాక్రమశాలి మాత్రమే కాదు. ధర్మనిష్ఠ, దానగుణం, ప్రజల పట్ల బాధ్యత కలిగిన ఆదర్శ పాలకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన రాజ్యంలో ప్రజలు సుఖసంతోషాలతో జీవించేవారని పురాణాలు వర్ణిస్తాయి.
– దొంగతనాలు, అన్యాయాలకు తావు ఉండేది కాదు.
– ప్రజలకు అకాల మరణ భయం ఉండేది కాదని వర్ణనలు చెబుతాయి.
– వ్యవసాయం అభివృద్ధి చెంది పాడిపంటలకు లోటు ఉండేది కాదు.
– వ్యాపారులకు న్యాయమైన లాభాలు లభించేవి.
– పండితులు, విద్వాంసులకు తగిన గౌరవం దక్కేది.
– ప్రజల సంక్షేమమే రాజు ప్రధాన బాధ్యతగా ఉండేది.
మాంధాత తన వ్యక్తిగత సుఖాల కంటే ప్రజల సౌఖ్యానికే అధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చేవాడని పురాణ కథనాలు చెబుతున్నాయి.
రావణుడిని సైతం ఓడించిన పరాక్రమశాలి!
మాంధాత ధర్మపాలనతో పాటు అద్భుతమైన యుద్ధ నైపుణ్యానికి కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు. శత్రువులను ధర్మయుద్ధంలోనే ఎదుర్కొనేవాడు. ఉత్తర రామాయణ సంప్రదాయంలోని కథనాల ప్రకారం, రావణుడితో జరిగిన పోరాటంలోనూ మాంధాత తన పరాక్రమాన్ని చాటుకున్నాడు. ఆయన భార్య బిందుమతి. పురాణాల ప్రకారం వారికి పురుకుత్సుడు, అంబరీషుడు, ముచుకుందుడు అనే ముగ్గురు కుమారులు, 50 మంది కుమార్తెలు జన్మించారు.
నేటి పాలకులకు మాంధాత ఆదర్శం!
ప్రజాస్వామ్యంలో అధికారం అనేది పదవి మాత్రమే కాదు.. అది ప్రజలకు సేవ చేసే బాధ్యత. ఎన్నికల సమయంలో హామీలు ఇవ్వడం ఎంత ముఖ్యమో, అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత వాటిని అమలు చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం.
ఈ నేపథ్యంలో మాంధాత చరిత్ర, ఆయనకు ఆపాదించిన పాలనా విలువలు నేటి సమాజానికి కూడా స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తాయి. ప్రజల సమస్యలను తన సమస్యలుగా భావించడం, న్యాయాన్ని కాపాడటం, బలహీనులకు అండగా నిలవడం, అధికారాన్ని వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలకు కాకుండా ప్రజల సంక్షేమానికి వినియోగించడం ప్రతి పాలకుడిలో ఉండాల్సిన లక్షణాలు.మాంధాత పాలనను స్వర్ణయుగంగా అభివర్ణించడానికి కారణం ఆయన పరాక్రమం ఒక్కటే కాదు.. ప్రజల పట్ల ఆయనకున్న బాధ్యత, ధర్మంపై ఆయనకున్న నిబద్ధత కూడా.అందుకే నేటికీ ఎవరైనా న్యాయంగా, ధర్మబద్ధంగా, ప్రజాహితమే లక్ష్యంగా వ్యవహరిస్తే వారి పాలనను ‘మాంధాత పాలన’తో పోలుస్తారు. ఆ ఒక్క మాటలోనే ఆదర్శ పరిపాలనకు సంబంధించిన ఎన్నో ప్రశంసలు ఇమిడి ఉన్నాయి.
ధర్మాన్ని పాలనకు పునాదిగా చేసుకోవాలి.. ప్రజల సంక్షేమాన్ని పరమావధిగా భావించాలి. ఇదే మాంధాత గాథ అందించే ప్రధాన సందేశం.
