మధ్యప్రదేశ్‌: ఖజురాహోలోని చారిత్రక జవారి ఆలయంలో ఉన్న 11వ శతాబ్దానికి చెందిన విష్ణుమూర్తి విగ్రహం పునరుద్ధరణకు మార్గం సుగమమైంది. విగ్రహానికి సంబంధించిన తప్పిపోయిన తల భాగం భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ (ASI) నిల్వ కేంద్రంలో ఉన్నట్లు తాజాగా గుర్తించారు. దీంతో దెబ్బతిన్న విగ్రహాన్ని పునరుద్ధరించే ప్రక్రియ త్వరలో ముందుకు సాగే అవకాశం ఉంది. ఈ విషయాన్ని ASI డైరెక్టర్ జనరల్ యదుబీర్ సింగ్ రావత్ వెల్లడించినట్లు సమాచారం.
ASI నిల్వ కేంద్రంలో విగ్రహం తల భాగం
ఖజురాహోలోని జవారి ఆలయంలో ఉన్న సుమారు ఏడు అడుగుల ఎత్తైన విష్ణుమూర్తి విగ్రహం చాలా కాలంగా దెబ్బతిన్న స్థితిలో ఉంది. తాజాగా గుర్తించిన తల భాగాన్ని అసలు విగ్రహానికి తిరిగి అమర్చే అవకాశాలపై పురావస్తు నిపుణులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు.
భోపాల్‌లో జరిగిన అంతర్జాతీయ సదస్సుకు హాజరైన సమయంలో ఈ విషయం తన దృష్టికి వచ్చినట్లు రావత్ వెల్లడించారు. ASI నిల్వ కేంద్రం బాధ్యులు అందించిన సమాచారం ప్రకారం, గతంలో విగ్రహం తల భాగాన్ని వేరు చేసి దొంగిలించేందుకు ప్రయత్నం జరిగి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే, ఈ అంశంపై మరింత పరిశీలన అవసరమని తెలుస్తోంది.
నిపుణుల సాంకేతిక పరిశీలన అనంతరం తల భాగాన్ని విగ్రహానికి అమర్చే పనులు చేపట్టనున్నట్లు రావత్ తెలిపారు. ఈ ప్రక్రియ పూర్తయితే చారిత్రక విగ్రహం పూర్వ రూపాన్ని కొంతవరకు పునరుద్ధరించే అవకాశం ఉంటుంది.
విష్ణుమూర్తి విగ్రహంపై సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్
ఈ విగ్రహం పునరుద్ధరణ అంశం గతంలో సుప్రీంకోర్టు వరకు వెళ్లింది. 2025 సెప్టెంబర్‌లో న్యాయవాది రాకేష్ దలాల్, ఖజురాహో ఆలయంలోని దెబ్బతిన్న విష్ణుమూర్తి విగ్రహాన్ని పునరుద్ధరించాలని కోరుతూ పిటిషన్ దాఖలు చేశారు.
ఈ పిటిషన్‌ను అప్పటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ బి.ఆర్. గవాయి, జస్టిస్ కె. వినోద్ చంద్రన్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం తిరస్కరించింది. విగ్రహాన్ని పునర్నిర్మించాలని కోరుతూ దాఖలైన పిటిషన్‌పై విచారణ సందర్భంగా ధర్మాసనం చేసిన వ్యాఖ్యలు అప్పట్లో చర్చకు దారితీశాయి.
విష్ణుమూర్తిపై విశ్వాసం ఉందని చెబుతున్న పిటిషనర్‌ ప్రార్థనలు చేయాలని సూచిస్తూ, దేవుడినే ప్రార్థించాలని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించినట్లు వార్తా కథనాలు పేర్కొన్నాయి. ఈ వ్యాఖ్యలపై కొందరు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేయగా, మరికొందరు న్యాయస్థానం వైఖరిపై చర్చించారు.
సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యలపై వివాదం
విష్ణుమూర్తి విగ్రహం పునరుద్ధరణ పిటిషన్ తిరస్కరణ, ధర్మాసనం వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో వివాదం మరింత విస్తరించింది. ఈ క్రమంలో న్యాయవాది రాకేష్ కిషోర్ ఒక కార్యక్రమంలో అప్పటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి వైపు చెప్పు విసిరిన ఘటన కూడా వార్తల్లో నిలిచింది. ఈ పరిణామం న్యాయవ్యవస్థలో భద్రత, న్యాయమూర్తులపై నిరసన వ్యక్తీకరణ వంటి అంశాలపై చర్చకు దారితీసింది.
చారిత్రక వారసత్వ పరిరక్షణకు కీలక పరిణామం
ఖజురాహో ఆలయ సముదాయం భారతదేశంలోని ప్రముఖ చారిత్రక, సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రదేశాల్లో ఒకటి. అక్కడి ఆలయాలు, శిల్పాలు భారతీయ కళా వైభవానికి ప్రతీకలుగా నిలుస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో దెబ్బతిన్న విష్ణుమూర్తి విగ్రహానికి చెందిన అసలు తల భాగం గుర్తింపు పొందడం పురావస్తు పరిరక్షణ పరంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
అయితే, విగ్రహానికి తల భాగాన్ని తిరిగి అమర్చే ముందు దాని ప్రామాణికత, అసలు విగ్రహంతో సరిపోలిక, శిల్ప నిర్మాణం, పరిరక్షణ ప్రమాణాలను నిపుణులు పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ASI చేపట్టే తదుపరి చర్యలపై ఈ చారిత్రక విగ్రహం పునరుద్ధరణ ఆధారపడి ఉంటుంది.
