లక్నో: గోశాలలను ఆర్థికంగా స్వావలంబనగా మార్చడంతో పాటు ఆయుర్వేద, సేంద్రియ వ్యవసాయ రంగాలను ప్రోత్సహించే లక్ష్యంతో ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం గోమూత్ర సేకరణకు పైలట్ ప్రాజెక్ట్ను ప్రారంభించింది. ఎంపిక చేసిన ప్రభుత్వ, స్వచ్ఛంద గోశాలల నుంచి గోమూత్రాన్ని సేకరించి శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో ప్రాసెసింగ్ చేయడం ద్వారా ఆయుర్వేద ఉత్పత్తులు, సహజ ఎరువులు, జీవ ఆధారిత క్రిమిసంహారకాల తయారీకి వినియోగించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా గోవుల సంరక్షణకు అయ్యే ఖర్చులో కొంతభాగాన్ని గో ఆధారిత ఉత్పత్తుల ద్వారా సమకూర్చుకోవడంతో పాటు గోశాలలను క్రమంగా ఆదాయాన్ని సమకూర్చే స్వయం సమృద్ధి కేంద్రాలుగా తీర్చిదిద్దాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
లీటర్కు రూ.10.. త్వరలో రూ.20?
పైలట్ ప్రాజెక్ట్లో భాగంగా రైతులు, పశుపోషకుల నుంచి గోమూత్రాన్ని లీటర్కు రూ.10 చొప్పున కొనుగోలు చేస్తున్నట్లు సమాచారం. ప్రాజెక్ట్ ఫలితాలు, మార్కెట్ పరిస్థితులను బట్టి భవిష్యత్తులో ఈ ధరను లీటర్కు రూ.20కు పెంచే ప్రతిపాదన కూడా ఉన్నట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు.దీంతో గోవులను పెంచే రైతులకు అదనపు ఆదాయ మార్గం ఏర్పడుతుందని, గోశాలలకు కూడా నిరంతర ఆదాయ వనరు లభించే అవకాశం ఉందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఆయుర్వేదం, సేంద్రియ వ్యవసాయంపై దృష్టి
సేకరించిన గోమూత్రాన్ని నేరుగా వినియోగించకుండా అవసరమైన ప్రాసెసింగ్, నాణ్యతా పరీక్షల అనంతరం వివిధ ఉత్పత్తుల తయారీలో ఉపయోగించాలనే ఆలోచనలో ప్రభుత్వం ఉంది.ఆయుర్వేద ఉత్పత్తులతో పాటు సహజ ఎరువులు, జీవ ఆధారిత క్రిమిసంహారకాల తయారీ ద్వారా వ్యవసాయ రంగానికి కూడా ప్రయోజనం కల్పించాలన్నది ప్రాజెక్ట్ ఉద్దేశం. గో ఆధారిత ఉత్పత్తుల మార్కెట్ను అభివృద్ధి చేయగలిగితే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చిన్న తరహా ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
నిజంగా ఆర్థిక సంస్కరణగా మారుతుందా?
మరోవైపు, ఈ ప్రాజెక్ట్ను కేవలం రాజకీయ కోణంలో కాకుండా గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త ఆదాయ మార్గంగా కూడా చూడవచ్చనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. భారతీయ సంప్రదాయంలో పంచగవ్య ఆధారిత ఉత్పత్తులకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అయితే సంప్రదాయ విశ్వాసాలను వాణిజ్య ఉత్పత్తులుగా మార్చే క్రమంలో శాస్త్రీయ ప్రమాణాలు, నాణ్యత నియంత్రణ, భద్రతా పరీక్షలు, మార్కెటింగ్ వ్యవస్థ అత్యంత కీలకం.
ప్రత్యేకంగా ఆయుర్వేద ఔషధాల తయారీలో నియంత్రణ ప్రమాణాలు, ముడి పదార్థాల నాణ్యత, శుద్ధి ప్రక్రియలు కచ్చితంగా పాటించాల్సి ఉంటుంది. అలాగే సహజ ఎరువులు, క్రిమిసంహారకాల విషయంలో వాటి వ్యవసాయ ప్రభావాన్ని శాస్త్రీయంగా పరీక్షించడం అవసరం.
గోశాలలను కేవలం ప్రభుత్వ నిధులపై ఆధారపడే కేంద్రాలుగా కాకుండా, గో ఆధారిత ఉత్పత్తుల ద్వారా ఆదాయం సమకూర్చుకునే స్వావలంబన కేంద్రాలుగా మార్చగలిగితే ఈ ప్రయోగం గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
