కాఠ్మండు: నేపాల్ను తిరిగి హిందూ రాష్ట్రంగా ప్రకటించాలనే డిమాండ్ మరోసారి రాజకీయ, సామాజిక చర్చల్లోకి వచ్చింది. ముఖ్యంగా దేశంలోని దక్షిణ ప్రాంతాల్లో ఇటీవల చోటుచేసుకున్న మతపరమైన ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో హిందూ సంస్థలు ఈ డిమాండ్ను మరింత బలంగా వినిపిస్తున్నాయి.
నేపాల్ 2008లో రాజరికాన్ని రద్దు చేసి, లౌకిక గణతంత్రంగా మారింది. అంతకుముందు నేపాల్ ప్రపంచంలోని ఏకైక అధికారిక హిందూ రాజ్యంగా గుర్తింపు పొందింది. ప్రస్తుతం హిందూ సంస్థలు దేశాన్ని తిరిగి హిందూ రాష్ట్రంగా ప్రకటించాలనే డిమాండ్తో ఉద్యమాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయి.
ఘర్షణల తర్వాత పెరిగిన చర్చ
జూలై 26న సున్సారి జిల్లాలోని దేవాన్గంజ్ ప్రాంతంలో హిందూ మతపరమైన ఊరేగింపు సందర్భంగా లౌడ్స్పీకర్ సంగీతం, మతపరమైన జెండాలకు సంబంధించిన వివాదం ఉద్రిక్తతకు దారితీసినట్లు అధికారులు తెలిపారు. అనంతరం ఇరు వర్గాల మధ్య ఘర్షణలు చోటుచేసుకున్నాయి.ఈ ఘటనలో పలువురు గాయపడగా, భద్రతా బలగాల కాల్పుల్లో మరణాలు సంభవించాయి. ఆ తర్వాత సున్సారి, పరిసర ప్రాంతాల్లో కర్ఫ్యూ విధించి, నేపాలీ సైన్యాన్ని కూడా మోహరించారు. ప్రభుత్వం ఘటనపై దర్యాప్తు కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.
జూలై 31 నాటికి ఈ హింసలో కనీసం ముగ్గురు మరణించినట్లు రాయిటర్స్ నివేదించింది. పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చేందుకు పలు ప్రాంతాల్లో కర్ఫ్యూ కొనసాగింది. ప్రధాని బాలేంద్ర షా ప్రజలు శాంతి, సామరస్యాన్ని పాటించాలని పిలుపునిచ్చారు.
హోం మంత్రితో హిందూ సంస్థల భేటీపై చర్చ
ఈ పరిణామాల మధ్య హోం మంత్రి సుదన్ గురుంగ్ను హిందూ సంస్థల ప్రతినిధులు కలిసిన అంశం కూడా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ సందర్భంగా నేపాల్ను తిరిగి హిందూ రాష్ట్రంగా ప్రకటించాలనే డిమాండ్ను ప్రభుత్వం ముందుంచినట్లు సంస్థల ప్రతినిధులు పేర్కొన్నట్లు సమాచారం.
అయితే, ఈ సమావేశంలో ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ఆధారాలు లేవు. హిందూ రాష్ట్రం అంశంపై తుది నిర్ణయం తీసుకోవడానికి రాజ్యాంగపరమైన, రాజకీయ ప్రక్రియ అవసరం. అందువల్ల హోం మంత్రితో జరిగిన సమావేశాన్ని నేపాల్ను వెంటనే హిందూ రాష్ట్రంగా మార్చే నిర్ణయంగా చూడటం సరైంది కాదు.
‘సంయుక్త హిందూ మోర్చా’ డిమాండ్
హిందూ సంస్థలు సమన్వయంతో తమ డిమాండ్లను ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. నేపాల్ను తిరిగి హిందూ రాష్ట్రంగా ప్రకటించే అంశంపై చర్చించేందుకు అఖిలపక్ష సమావేశం ఏర్పాటు చేయాలని, దీనికి నిర్దిష్ట గడువు నిర్ణయించాలని కోరుతున్నట్లు సమాచారం.
హిందూ సంస్థల వాదన ప్రకారం.. నేపాల్లో మెజారిటీ ప్రజల సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక వారసత్వానికి అనుగుణంగా దేశానికి హిందూ రాష్ట్ర హోదాను తిరిగి కల్పించాలనేది వారి ప్రధాన డిమాండ్.
పలు హిందూ సంస్థలు ఒకే వేదికపైకి హిందూ రాష్ట్రం డిమాండ్ను ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు పలు హిందూ సంస్థలు, రాజకీయ వర్గాలు కలిసి పనిచేస్తున్నట్లు సమాచారం. సంయుక్త హిందూ మోర్చా, హిందూ సామ్రాట్ సేన తదితర సంస్థలు సమావేశాలు, ప్రజా అవగాహన కార్యక్రమాల ద్వారా తమ డిమాండ్లను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. దేశానికి ఉన్న చారిత్రక హిందూ గుర్తింపును పునరుద్ధరించాలనే డిమాండ్ మరోవైపు బలపడుతోంది.
భారత సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఉద్రిక్తత
ఇటీవలి హింస ప్రధానంగా భారత సరిహద్దుకు సమీపంలోని నేపాల్ దక్షిణ ప్రాంతాల్లో చోటుచేసుకోవడంతో భద్రతా వ్యవస్థ అప్రమత్తమైంది. సున్సారి ఘటన అనంతరం నేపాల్ ప్రభుత్వం స్థానిక భద్రతా వ్యవస్థలో మార్పులు చేసి, పరిస్థితిని సమీక్షించింది. కేంద్ర భద్రతా కమిటీ సమావేశమై తదుపరి చర్యలపై చర్చించింది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో కూడా భద్రతా పరంగా అప్రమత్తత పెరగడం సహజమే.
అసలు సమస్య ఏమిటి?
ప్రస్తుతం నేపాల్లో హిందూ రాష్ట్రం డిమాండ్ కేవలం మతపరమైన అంశంగా మాత్రమే కాకుండా, దేశ చరిత్ర, రాజ్యాంగ వ్యవస్థ, జాతీయ గుర్తింపు, రాజకీయ భవిష్యత్తుతో ముడిపడిన అంశంగా మారుతోంది.
హిందూ సంస్థలు నేపాల్కు ఉన్న వేల సంవత్సరాల హిందూ-బౌద్ధ సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని ప్రస్తావిస్తూ పాత హోదాను పునరుద్ధరించాలని కోరుతున్నాయి. మరోవైపు, లౌకిక గణతంత్ర వ్యవస్థను కొనసాగించాలని భావించే వర్గాలు కూడా ఉన్నాయి.
అందువల్ల ప్రస్తుతం ప్రధానంగా వినిపిస్తున్నది ‘హిందూ రాష్ట్రం’ డిమాండ్ మాత్రమే; నేపాల్ ప్రభుత్వం దీనిపై తుది నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ఎలాంటి అధికారిక ప్రకటన లేదు.
ముందున్న పరిణామాలు కీలకం
ఇటీవలి మతపరమైన ఘర్షణలు నేపాల్లో సామాజిక ఉద్రిక్తతలపై ఆందోళనలను పెంచాయి. ప్రభుత్వం దర్యాప్తు కొనసాగిస్తూ శాంతిభద్రతలను కాపాడేందుకు చర్యలు తీసుకుంటోంది.
ఇదే సమయంలో హిందూ సంస్థలు తమ డిమాండ్ను మరింత బలంగా ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. నేపాల్ను తిరిగి హిందూ రాష్ట్రంగా ప్రకటించాలనే డిమాండ్ భవిష్యత్తులో రాజకీయంగా ఎంత ప్రభావం చూపుతుందనేది ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారింది.
