( జూలై 4 – పింగళి వెంకయ్య వర్ధంతి )
ప్రతి భారతీయుడి గుండె గర్వంతో ఉప్పొంగే క్షణం ఏదైనా ఉందంటే… అది మన త్రివర్ణ పతాకం రెపరెపలాడే క్షణమే. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, గణతంత్ర దినోత్సవం, అంతర్జాతీయ వేదికలు… ఎక్కడైనా మువ్వన్నెల జెండా ఎగురుతుంటే మనలో ప్రతి ఒక్కరిలోనూ దేశభక్తి ఉప్పొంగుతుంది. కానీ… మన జాతీయ పతాకాన్ని రూపొందించిన మహానుభావుడు ఎవరు? ఆ త్రివర్ణ పతాకం వెనుక ఎంతటి తపస్సు దాగి ఉందో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా? ఆ మహనీయుడు… మన తెలుగు గడ్డపై జన్మించిన పింగళి వెంకయ్య.
పింగళి వెంకయ్య… కేవలం జాతీయ జెండా రూపకర్త మాత్రమే కాదు. దేశ స్వాతంత్ర్యాన్ని ముందే ఊహించి, స్వతంత్ర భారతానికి ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉండాలని కలలు కన్న దూరదృష్టి గల మహనీయుడు. భారతదేశానికి ఒక జాతీయ పతాకం అవసరమని భావించి… ఆ కలను నిజం చేయడానికి ఒకటి కాదు… రెండు కాదు… ఏకంగా ఇరవై సంవత్సరాలపాటు పరిశోధన చేశారు.
1876 ఆగస్టు 2న నేటి కృష్ణా జిల్లా మచిలీపట్నం సమీపంలోని భట్లపెనుమర్రులో జన్మించిన వెంకయ్య చిన్నప్పటి నుంచే దేశభక్తి భావాలను పెంపొందించుకున్నారు. కేవలం 19 ఏళ్ల వయసులోనే జాతీయోద్యమాల్లో పాల్గొన్నారు. దక్షిణాఫ్రికాలో జరిగిన రెండో బోయర్ యుద్ధంలో సేవలందించే సమయంలో మహాత్మా గాంధీని కలిశారు. ఆ పరిచయం తరువాత ఇద్దరి మధ్య సుదీర్ఘ అనుబంధంగా మారింది.
దేశానికి స్వాతంత్ర్యం రావడం ఖాయమని విశ్వసించిన వెంకయ్య… స్వతంత్ర భారతదేశానికి ఒక జాతీయ పతాకం తప్పనిసరిగా ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అందుకోసం ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల జాతీయ పతాకాలను అధ్యయనం చేశారు. వాటి చరిత్ర, రంగుల ప్రాముఖ్యత, వాటి వెనుక ఉన్న భావజాలాన్ని లోతుగా పరిశీలించారు. ఇందుకోసం విదేశీ భాషలను కూడా నేర్చుకున్నారు.
1913 నుంచి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నిర్వహించిన ప్రతి సమావేశంలో జాతీయ పతాకం అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ నాయకులను ఒప్పించే ప్రయత్నం చేశారు. 1916లో ఆయన రచించిన “A National Flag for India” అనే గ్రంథంలో 24 రకాల జాతీయ పతాక నమూనాలను రూపొందించి వాటి ప్రత్యేకతలను వివరించారు. అదే ఏడాది లక్నోలో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో ఆయన రూపొందించిన జెండా తొలిసారిగా ప్రదర్శించబడింది. తరువాత మహాత్మా గాంధీ సూచనలతో కాషాయం, తెలుపు, ఆకుపచ్చ రంగులతో మధ్యలో రాట్నం గుర్తు ఉన్న జెండాను వెంకయ్య రూపొందించారు. ఆ రాట్నం భారత గ్రామీణ జీవనాన్ని, రైతు శక్తిని, స్వావలంబనను ప్రతిబింబిస్తుందని ఆయన వివరించారు.
అయితే… స్వాతంత్ర్యం సమీపించిన వేళ 1947 జూలై 22న రాజ్యాంగ సభ చారిత్రక నిర్ణయం తీసుకుంది. జెండాలోని రాట్నం స్థానంలో అశోక చక్రాన్ని చేర్చింది. అప్పటి నుంచి నేటి వరకు మనం గర్వంగా ఎగురవేస్తున్న జాతీయ పతాకం అదే. కాషాయం త్యాగానికి, తెలుపు శాంతికి, ఆకుపచ్చ అభివృద్ధికి ప్రతీకగా నిలవగా… మధ్యలోని నీలి రంగు అశోక చక్రం ధర్మం, న్యాయం, నిరంతర ప్రగతికి సంకేతంగా నిలిచింది.
విచారకరమైన విషయం ఏమిటంటే… దేశానికి శాశ్వత గుర్తింపునిచ్చిన ఈ మహనీయుడు జీవితాంతం ఎంతో నిరాడంబరంగా గడిపారు. దేశం కోసం అంకితమైన ఆయనకు తగిన గుర్తింపు చాలా ఆలస్యంగా వచ్చింది. 1963 జూలై 4న ఆయన ఈ లోకాన్ని విడిచిపోయినా… ఆయన సృష్టించిన త్రివర్ణ పతాకం మాత్రం కోట్లాది భారతీయుల హృదయాల్లో ఎప్పటికీ రెపరెపలాడుతూనే ఉంటుంది. స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన వీరులను స్మరించుకునే ప్రతిసారీ… మన జాతీయ పతాకాన్ని రూపొందించిన పింగళి వెంకయ్యను కూడా అదే గౌరవంతో గుర్తు చేసుకోవడం ప్రతి భారతీయుడి బాధ్యత. ఎందుకంటే… మనం గర్వంగా ఎగురవేస్తున్న ప్రతి త్రివర్ణ పతాకంలో ఒక తెలుగు మహానుభావుడి కల, కష్టం, దేశభక్తి శాశ్వతంగా సజీవంగా ఉన్నాయి.
