ప్రజల శక్తితోనే దేశంలో ప్రజాస్వామ్య పునరుద్ధరణ జరిగింది : అంబేకర్

భారత ప్రజాస్వామ్యానికి అత్యంత బలమైన ఆధారం కేవలం రాజ్యాంగపరమైన నిబంధనలే కాదని, సామాజిక అవగాహన మరియు ప్రజాస్వామ్య చైతన్యమేనని రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ అఖిల భారతీయ ప్రచార ప్రముఖ్ సునీల్ అంబేకర్ అన్నారు. సమాజం అప్రమత్తంగా మరియు క్రియాశీలకంగా ఉంటే, ఏ నియంతృత్వ పాలన కూడా ఎక్కువ కాలం నిలవలేదని నొక్కి చెప్పారు.

పాట్నాలో జరిగిన ‘‘50 ఏళ్ల ఎమర్జెన్సీ, బిహార్ ఉద్యమం – ఎమర్జెన్సీ’’ అనే సెమినార్ జరిగింది. ఈ కార్యక్రమానికి సునీల్ అంబేకర్ ముఖ్య వక్తగా హాజరయ్యారు. వీరితో పాటు సీనియర్ పాత్రికేయులు మరియు చింతనశీలురు పద్మశ్రీ రాం బహదూర్ రాయ్, మాజీ కేంద్ర మంత్రి అశ్విని కుమార్ చౌబే మరియు అరవింద్ భాల్‌చంద్ర మర్దీకర్ (హిందుస్థాన్ సమాచార్ న్యూస్ ఏజెన్సీ చైర్మన్) తదితర వక్తలు ప్రజాస్వామ్యంలోని వివిధ అంశాలు, బీహార్ ఉద్యమం మరియు అత్యవసర పరిస్థితికి (ఎమర్జెన్సీ) వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటంపై మాట్లాడారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలలో నియంతృత్వ పాలన దశాబ్దాల తరబడి కొనసాగినప్పటికీ, భారతదేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి (ఎమర్జెన్సీ) కేవలం 19 నెలల్లోనే ముగిసిందని అంబేకర్ పేర్కొన్నారు. దీనికి ప్రధాన కారణం ఏ రాజకీయ పార్టీయో కాదు, ప్రజాస్వామ్యంపై సమాజానికి ఉన్న గాఢమైన విశ్వాసమే అని స్పష్టం చేశారు.ఆ కాలంలో అనేకమంది ప్రముఖ నాయకులు జైలుపాలైనప్పటికీ, సామాన్య పౌరులు, విద్యార్థులు, సామాజిక కార్యకర్తలు మరియు స్వచ్ఛంద కార్యకర్తలు ప్రజాస్వామ్యాన్ని పరిరక్షించే పోరాటాన్ని కొనసాగించారని తెలిపారు. చివరికి ప్రజా శక్తితోనే ప్రజాస్వామ్యం పునరుద్ధరణ జరిగిందన్నారు.

కేవలం ఎన్నికలు లేదా రాజ్యాంగ నిబంధనల ద్వారా మాత్రమే ప్రజాస్వామ్యానికి భద్రత లభించదని, చైతన్యవంతమైన పౌరులు, సాధికారత కలిగిన సమాజం ద్వారానే అది నిలబడుతుందని అన్నారు. అధికారం మితిమీరడం, నిరంకుశ ధోరణుల పట్ల సమాజం అప్రమత్తంగా ఉన్నప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుందన్నారు.

రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS) ఒక రాజకీయ పార్టీ కానప్పటికీ, అత్యవసర పరిస్థితి (ఎమర్జెన్సీ) సమయంలో దానిపై నిషేధం విధించబడిందని సునీల్ అంబేకర్ పేర్కొన్నారు. దీనికి రాజకీయ దృక్పథమే కారణమని చెబుతూ, కొన్ని రాజకీయ శక్తులు సంఘ్‌ను చాలా కాలంగా తమ ప్రత్యర్థిగా భావిస్తూ వచ్చాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే, సంఘ్ పోరాటం కేవలం తమపై ఉన్న నిషేధాన్ని తొలగించుకోవడానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు; ప్రజాస్వామ్యం, రాజ్యాంగం మరియు పౌర స్వేచ్ఛను పరిరక్షించడానికి దాని స్వయంసేవకులు విస్తృతంగా కృషి చేశారని గుర్తు చేశారు.

ప్రజాస్వామ్యాన్ని పరిరక్షించడం కేవలం రాజకీయ పార్టీల బాధ్యత మాత్రమే కాదని, ఈ ప్రయత్నంలో కుటుంబాలు, విద్యాసంస్థలు, సామాజిక సంస్థలు, సాధారణ పౌరులు కూడా సమాన భాగస్వాములని అత్యవసర పరిస్థితి స్పష్టం చేసిందని తెలిపారు. సమాజం తన హక్కులతో పాటు బాధ్యతల పట్ల కూడా స్పృహతో ఉన్నప్పుడు ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుందని అంబేకర్ తెలిపారు.

ఇక.. పద్మ శ్రీ రాంబహదూర్ రాయ్ మాట్లాడుతూ ఎమర్జెన్సీ) వ్యతిరేక ఉద్యమాన్ని భారత ప్రజాస్వామ్యానికి సంబంధించిన “రెండవ స్వాతంత్ర్య పోరాటం”గా అభివర్ణించారు. 1942 నాటి ‘క్విట్ ఇండియా’ ఉద్యమం రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం దిశగా ఒక నిర్ణయాత్మక అడుగుగా ఎలా నిలిచిందో, అలాగే 1975–77 నాటి పోరాటం ప్రజాస్వామ్యాన్ని నియంతృత్వం నుండి విముక్తం చేసిన ఉద్యమమని ఆయన పేర్కొన్నారు.1947లో భారతదేశం విదేశీ పాలన నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పటికీ, 1977లో ప్రజాస్వామ్యం నిరంకుశ ధోరణుల నుండి విముక్తి పొందిందని ఆయన పేర్కొన్నారు; అందువల్ల, భారత చరిత్రలో ఈ రెండు పోరాటాలకూ సమాన ప్రాముఖ్యత ఉందని తెలిపారు.