తిరుపతి నగరంలో జరిగే గంగమ్మ జాతర ఆంధ్రప్రదేశ్లోనే కాకుండా దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రసిద్ధిగాంచిన జానపద ఉత్సవాల్లో ఒకటి. ప్రతి సంవత్సరం మే నెలలో జరిగే ఈ వేడుకలో స్థానిక సంప్రదాయాలు, భక్తి, ప్రజా సంస్కృతి అన్నీ కలసి ఒక ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తాయి. ఏడురోజుల పాటు కొనసాగే ఈ జాతరలో గ్రామదేవత గంగమ్మను అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తారు.
గంగమ్మ ఎవరు?
గంగమ్మను తిరుపతి ప్రాంత ప్రజలు గ్రామదేవతగా భావిస్తారు. ఆమెను తిరుమల వెంకటేశ్వరస్వామి చెల్లెలిగా కూడా భావించి గౌరవిస్తారు. భక్తుల కోరికలు తీర్చే తల్లిగా, కష్టాల్లో అండగా నిలిచే దైవంగా గంగమ్మకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
జాతర ప్రారంభం ఎప్పుడు?
ఈ జాతర తమిళ చిత్తిరై మాసం చివరి మంగళవారం ప్రారంభమవుతుంది. సాధారణంగా మే నెలలో జరిగే ఈ ఉత్సవాలు వారంరోజుల పాటు కొనసాగి, ఘనంగా ముగుస్తాయి. ఈసారి మే 5 మంగళవారం ఈ వేడుకలు ప్రారంభమై మే 12న మంగళవారం ఘనంగా ముగుస్తాయి.
చారిత్రక ప్రాముఖ్యత
గంగమ్మ జాతరకు సుమారు 900 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉన్నట్లు భావిస్తారు. స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ఒకప్పుడు ప్రజలను ఇబ్బంది పెట్టిన పాలెగాడిని గంగమ్మ సంహరించి, తరువాత మాతంగి రూపంలో అతని కుటుంబాన్ని ఆదుకున్నట్లు చెబుతారు. ఈ కథ ఈ జాతరకి ప్రత్యేకమైన పౌరాణిక నేపథ్యాన్ని ఇస్తుంది.
జాతర ప్రత్యేకతలు
ఈ ఉత్సవం ఏడు రోజుల పాటు విభిన్న కార్యక్రమాలతో సాగుతుంది:
వేషధారణలు, ముక్కులు
ఈ జాతరలో ప్రధాన ఆకర్షణ భక్తుల వేషధారణ. ముఖ్యంగా పురుషులు చీరలు కట్టుకుని మహిళల వేషంలో దర్శనానికి రావడం ఆనవాయితీ. వారు ప్రత్యేకంగా ఇతరులను తిట్టడం కూడా ఒక భాగమే. ఇది గంగమ్మ ఆశీర్వాదంగా భావిస్తారు.
వివిధ వేషాలు
జాతరలో భైరాగి, బండ, దొర, మాతంగి వంటి విభిన్న వేషధారణలు కనిపిస్తాయి. ప్రతి రోజు ఒక ప్రత్యేకతతో సాగుతుంది. చివర్లో జరిగే “చప్పర” కార్యక్రమం ఉత్సవానికి మరింత వైభవాన్ని తెస్తుంది.
విశ్వరూప దర్శనం
జాతర చివరి రోజు అత్యంత ముఖ్యమైనది. కైకాల కులస్తులు మట్టితో గంగమ్మ విగ్రహాన్ని తయారు చేసి అర్ధరాత్రి ప్రతిష్ఠిస్తారు. తరువాత ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో విగ్రహంలోని భాగాన్ని తీసి, ఆ మట్టిని ప్రసాదంగా పంచుతారు. దీనిని పవిత్రంగా భావించి భక్తులు ఇంటికి తీసుకెళ్తారు.
పుష్ప-2లో గంగమ్మ జాతర సీన్ హైలెట్
గంగమ్మ జాతరకు సంబంధించిన విశేషాలను ప్రముఖ సినీనటుడు అల్లు అర్జున్ నటించిన పుష్ప-2లోనూ చూపించారు. అల్లు అర్జున్ కూడా ఈ సన్నివేశంలో చీర కట్టుకుని నృత్యం చేస్తూ ఆకట్టుకుంటారు. ఈ గంగమ్మ జాతర సన్నివేశం సినిమాకే హైలెట్గా నిలవడం గమనార్హం.
టీటీడీ భాగస్వామ్యం
గంగమ్మను వెంకటేశ్వరస్వామి చెల్లెలిగా భావించే కారణంగా తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం అధికారులు కూడా సారె సమర్పిస్తారు. ఈ సందర్భంగా తిరుపతి నగరం ఆధ్యాత్మిక ఉత్సాహంతో కళకళలాడుతుంది. గంగమ్మ జాతర కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు.. అది స్థానిక సంస్కృతి, భక్తి, సంప్రదాయాల ప్రతిబింబం. ప్రతి ఏడాది వేలాది మంది భక్తులు పాల్గొని ఈ విశిష్ట ఉత్సవాన్ని మరింత గొప్పగా నిలబెడతారు.
