సనాతన ధర్మం గురించిన అవగాహన, జాతీయతా భావం క్షీణిస్తున్నట్లు కనిపించే నేటి ఆధునిక కాలంలో, దేశం కోసం తన సర్వస్వాన్ని అంకితం చేసిన విదేశీ వనిత సోదరి నివేదిత (మార్గరెట్ ఎలిజబెత్ నోబుల్) జీవితం ఒక అమూల్యమైన వెలుగుదివ్వె. ఐర్లాండ్‌లో జన్మించినప్పటికీ, స్వామి వివేకానంద స్ఫూర్తితో భారతదేశాన్ని తన మాతృభూమిగా స్వీకరించి, ఇక్కడి సంస్కృతిలో పరిపూర్ణంగా లీనమైన మహనీయురాలు ఆమె. నేడు మనం ఎదుర్కొంటున్న అనేక సామాజిక, సాంస్కృతిక సవాళ్లకు సోదరి నివేదిత ఆలోచనల్లోనూ, ఆమె ఆచరణాత్మక జీవితంలోనూ స్పష్టమైన సమాధానాలు దొరుకుతాయి.
హిందూ భావనలు అంటే కేవలం మతపరమైన ఆచారాలు మాత్రమే కావని, అది సమస్త చరాచర సృష్టిలో దైవత్వాన్ని దర్శించే ఒక సమగ్రమైన, ఉన్నతమైన జీవన విధానమని నివేదిత తన జీవితం ద్వారా నిరూపించారు. భారతీయ సంప్రదాయాలు, ఇతిహాసాలు, కళలు, శిల్పకళా వైభవం ఎంత గొప్పవో ఆమె తన ప్రసంగాల ద్వారా, రచనల ద్వారా ప్రపంచానికి చాటిచెప్పారు.
ముఖ్యంగా నాటి బ్రిటిష్ వలస పాలనలో భారతీయులు తమ గొప్పదనాన్ని మరచిపోయి ఆత్మన్యూతనా భావంతో సతమతమవుతున్న తరుణంలో, వారిలో జాతీయ గర్వాన్ని, స్వదేశీ భావనను ఉప్పొంగేలా చేయడంలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు. హిందూ ధర్మంపై అచంచలమైన విశ్వాసం ఉంచుతూనే, సమాజంలోని రుగ్మతలను రూపుమాపేందుకు ఆమె నిరంతరం శ్రమించారు.
సోదరి నివేదిత వ్యక్తిత్వం కేవలం ఉపన్యాసాలకు, సిద్ధాంతాలకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. ఆమె అడుగుజాడలు పూర్తిగా త్యాగనిరతికి, నిస్వార్థ సేవకు ప్రతీకగా నిలిచాయి. భారతదేశంపై ఆమె చూపిన ప్రేమ ఎంతటి గాఢమైనదంటే, తన స్వదేశాన్ని, కుటుంబ సుఖాలను వదిలి కోల్‌కతా వీధుల్లో ప్లేగు మహమ్మారి వ్యాపించిన సమయంలో ఎలాంటి భయం లేకుండా రోగులకు స్వయంగా సేవలు అందించారు. ప్రాణాలకు తెగించి ఆమె చేసిన ఈ మహోన్నత సేవ నాటి ప్రజల్లో మానవత్వంపై నమ్మకాన్ని పెంచింది. సంక్షోభ సమయాల్లో దేశ ప్రజలకు అండగా నిలవడమే నిజమైన ధర్మమని ఆమె చేతల్లో నిరూపించి చూపారు.
అలాగే, కళలు, విద్యా రంగంలో ఆమె చేసిన కృషి భారతదేశ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి పెద్దపీట వేసింది. ప్రసిద్ధ చిత్రకారుడు అబనీంద్రనాథ్ టాగోర్, నందిలాల్ బోస్ వంటి కళాకారులను ప్రోత్సహించడంలో, భారతీయ జాతీయ కళా ఉద్యమానికి దిశానిర్దేశం చేయడంలో నివేదిత కీలక పాత్ర పోషించారు. భారతీయ సంస్కృతి కేవలం పురాతన గ్రంథాలకే పరిమితం కాకుండా, జీవన కళా రూపు దాల్చాలని ఆమె ఆకాంక్షించారు. నేటి ఆధునిక కాలంలో మన సాంస్కృతిక గుర్తింపును, వారసత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఆమె అనుసరించిన కళాదృష్టి మనకు ఎంతో అవసరం.
స్త్రీ విద్య, మహిళా సాధికారత కోసం ఆమె చేసిన కృషి ఎనలేనిది. అప్పట్లో మహిళలు ఎదుర్కొన్న కఠినమైన సామాజిక ఆంక్షలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొంటూ, వారికి విద్యను అందించడానికి కలకత్తాలో బాలికల పాఠశాలను ప్రారంభించారు. నేటి ఆధునిక సమాజంలో మహిళలు తమ కాళ్లపై నిలబడాలన్నా, ఆత్మవిశ్వాసంతో ముందుకు సాగాలన్నా సోదరి నివేదిత చూపిన తెగువ , ధైర్యం ఎప్పటికీ ఆదర్శమే. దేశభక్తి అంటే కేవలం మాటలు చెప్పడం కాదని, సమాజంలోని ప్రతి వ్యక్తి అభ్యున్నతికి తోడ్పడటమే అసలైన దేశభక్తి అని ఆమె తన ఆచరణ ద్వారా చాటిచెప్పారు. మహిళా అభ్యున్నతి కోసం ఆమె కలలు కన్న కలలను నెరవేర్చడానికి ఆమె తన జీవితాంతం పరితపించారు. కేవలం అక్షరాస్యత మాత్రమే కాకుండా, మహిళల్లో ఆత్మగౌరవాన్ని, దేశభక్తిని నింపడమే అసలైన విద్య అని ఆమె నమ్మారు.
మానసిక అశాంతి, ఒత్తిడితో నిండిన ప్రస్తుత ప్రపంచానికి భారతీయ ఆధ్యాత్మికత వద్దే శాశ్వత పరిష్కారాలు ఉన్నాయని నివేదిత బలంగా విశ్వసించారు. నేటి టెక్నాలజీ యుగంలో యువత పాశ్చాత్య సంస్కృతికి ఆకర్షితులవుతూ, తమ మూలాలను, సాంస్కృతిక విలువలను క్రమంగా కోల్పోతున్న వైనం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఇలాంటి తరుణంలో సోదరి నివేదిత ఆలోచనలు మనకు ఒక దిక్సూచిలా నిలుస్తాయి.
