భారత్ సరిహద్దుకు సమీపంలోని నేపాల్లోని సున్సరి జిల్లాలో చోటుచేసుకున్న మతపరమైన ఘర్షణలు, వాటి వెనుక విదేశీ నెట్వర్క్ల పాత్రపై అనుమానాలు ప్రస్తుతం చర్చనీయాంశంగా మారాయి. అయితే ఈ ఘటనల్లో పాకిస్థాన్ గూఢచార సంస్థ ఐఎస్ఐ ప్రమేయం ఉందనే ఆరోపణలకు ఇప్పటివరకు అధికారిక ధ్రువీకరణ లేదనే విషయాన్ని గమనించాలి.
సున్సరిలో ఘర్షణలు.. ముగ్గురు మృతి
జూలై 26న సున్సరి జిల్లాలోని దేవ్గంజ్ గ్రామీణ పురపాలక పరిధిలోని కప్తాన్గంజ్ ప్రాంతంలో మతపరమైన జెండాలు, అధిక శబ్దంతో డీజే ప్లే చేయడంపై రెండు వర్గాల మధ్య వివాదం మొదలైంది. కొద్దిసేపటికే ఈ వివాదం హింసాత్మక ఘర్షణగా మారింది. పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకురావడానికి భద్రతా దళాలు రంగంలోకి దిగాయి. కాల్పుల్లో ఒకరు మృతి చెందగా, పలువురు గాయపడ్డారు.
హింస ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా విస్తరించడంతో స్థానిక యంత్రాంగం కర్ఫ్యూ విధించింది. జూలై 31 నాటికి ఈ ఘటనల్లో కనీసం ముగ్గురు మరణించగా, 25 మందికి పైగా గాయపడినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
విదేశీ నెట్వర్క్లపై నిఘా సంస్థల దృష్టి
ఘటనలపై నేపాల్ నిఘా సంస్థ ఆ దేశ హోం మంత్రిత్వ శాఖకు సమర్పించిన ప్రాథమిక నివేదికలో విదేశీ మత ప్రచారకుల కార్యకలాపాలు, సరిహద్దు ప్రాంతాల్లోని అనుమానాస్పద నెట్వర్క్లపై సమగ్ర దర్యాప్తు అవసరమని సూచించినట్లు సమాచారం.
ఈ నివేదికలో పాకిస్థాన్ మూలాలున్న మౌలానా మహమ్మద్ ఇలియాస్ ఘుమాన్, ఖాట్మండు మసీదు ఇమామ్ ముఫ్తీ అబు బకర్ కాస్మీలు సున్సరి ప్రాంతంలో పర్యటించినట్లు ప్రస్తావించినట్లు తెలుస్తోంది. అయితే వారి పర్యటనకు, అనంతరం చోటుచేసుకున్న హింసకు మధ్య ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉందని నేపాల్ అధికారులు ఇప్పటివరకు అధికారికంగా ధ్రువీకరించలేదు.
ఐఎస్ఐ ప్రమేయంపై అనుమానాలు
సున్సరి ఘటనల నేపథ్యంలో పాకిస్థాన్ గూఢచార సంస్థ ఐఎస్ఐ కార్యకలాపాలపై కూడా అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు ప్రాంతాల సున్నితత్వం దృష్ట్యా విదేశీ నిధులు, మత సంస్థల కార్యకలాపాలు, సరిహద్దు ప్రాంతాల్లోని అనుమానాస్పద వ్యక్తుల కదలికలపై భద్రతా సంస్థలు దృష్టి సారించినట్లు సమాచారం.
గతంలో భారత్లో నమోదైన కొన్ని కేసుల్లో నేపాల్ పౌరులకు ఐఎస్ఐతో సంబంధాలు ఉన్నట్లు దర్యాప్తు సంస్థలు ఆరోపించాయి. 2025లో ఢిల్లీ పోలీసులు ఐఎస్ఐ మాడ్యూల్కు సంబంధించిన కేసులో నేపాల్ పౌరుడైన ప్రభాత్ కుమార్ చౌరసియాను అరెస్ట్ చేసినట్లు సమాచారం. భారతీయ సిమ్ కార్డులను పాకిస్థాన్కు పంపినట్లు, వాటిలో కొన్ని పాకిస్థాన్లో యాక్టివ్గా ఉన్నట్లు దర్యాప్తులో గుర్తించినట్లు పోలీసులు పేర్కొన్నారు.
సరిహద్దుల్లో భద్రత కట్టుదిట్టం
సున్సరి హింసాత్మక ఘటనల అనంతరం నేపాల్ ప్రభుత్వం విచారణ కోసం ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేసినట్లు సమాచారం. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో భద్రతను కూడా మరింత కట్టుదిట్టం చేసింది.
అయితే సున్సరి ఘర్షణల వెనుక నిజంగా ఐఎస్ఐ పాత్ర ఉందా? విదేశీ మత ప్రచారకులు లేదా ఇతర నెట్వర్క్ల ప్రమేయం ఎంతవరకు ఉంది? అనే అంశాలపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ప్రస్తుతం ఇవి అనుమానాలు, ప్రాథమిక దర్యాప్తు నివేదికల్లోని అంశాలు మాత్రమే. నేపాల్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన పూర్తిస్థాయి దర్యాప్తు అనంతరం మాత్రమే ఈ ఆరోపణల్లో వాస్తవమెంత అనేది తేలనుంది.
