ఛత్రపతి శివాజీ దూరదృష్టితో స్వదేశీ నౌకాదళ పునాది

నలువైపులా సముద్రం, మధ్యలో ఒక కోట. 30 అడుగుల ఎత్తైన గోడలతో చుట్టబడిన ఆ కోట అభేద్యం. ఆ కోటను ఎటువైపు నుండి చూసినా మీకు రెపరెపలాడే భగవా ధ్వజమే (కాషాయ జెండా) కనిపిస్తుంది! అయితే, ఆ జెండా గౌరవం కోసం క్రైస్తవ కార్మికులు కూడా తమ చెమట చిందించారని చెబితే? ఆశ్చర్యపోవడం సహజమే! కానీ, ఇది చరిత్రలో చాలా వరకు దాచబడిన నిజం.

విజయానికి చిహ్నమైన భగవా ధ్వజం కోసం హిందువులు ఏమేం చేశారో అన్నది అందరికీ తెలిసిన విషయమే. కానీ, నైపుణ్యం కలిగిన క్రైస్తవ కళాకారుల చేత కూడా ఈ అద్భుత కార్యాన్ని చేయించడం వెనుక ఉన్న అసలైన చరిత్రే నేటి మన కథాంశం. ఈ అసాధ్యమైన పనిని ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ తన వ్యూహంతో సుసాధ్యం చేసి చూపించారు.

నేటికి సరిగ్గా 361 ఏళ్ల క్రితం, 1664వ సంవత్సరంలో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ ఒక గొప్ప కల కనడమే కాకుండా, దానిని సాకారం చేసి చూపించారు. ముంబైకి 450 కిలోమీటర్ల దూరంలో, అరబేబియా సముద్రం మధ్యలో భగవా ధ్వజం రెపరెపలాడేలా ‘సింధుదుర్గ్’ కోటను నిర్మించారు. ఈ నిర్మాణం కోసం భారతీయ వాస్తుశిల్పులతో పాటు, సముద్రపు కోటల నిర్మాణంలో ప్రపంచప్రసిద్ధి చెందిన ఐరోపాకు చెందిన నైపుణ్యం కలిగిన క్రైస్తవ కార్మికులను కూడా ఆయన నియమించుకున్నారు. ఈ సింధుదుర్గ్ కోట నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాతే, ఇక్కడి నుండే ‘స్వదేశీ నౌకాదళానికి’ (Indigenous Navy) పునాది పడింది.

విదేశీ ఆక్రమణదారులను ఎదిరిస్తూ, దేశానికి ‘హిందూ స్వరాజ్యం’ అనే కలను అందించి, దానికి ఒక రూపాన్ని ఇచ్చిన ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్, అసలు విదేశీ క్రైస్తవులను పనిలో ఎందుకు పెట్టుకున్నారు? విదేశీయులను పనిలో పెట్టుకుంటే స్వదేశీ నౌకాదళానికి పునాది ఎలా పడింది? భారతీయ నౌకాదళ పితామహుడిగా శివాజీ మహారాజ్ ఈ అద్భుతాన్ని ఎలా సాధించగలిగారు? అనే ప్రశ్నల వెనుక ఉన్న లోతైన అర్థాన్ని ఈ కథనం వివరిస్తుంది.

వసుధైవ కుటుంబకమ్ సంస్కృతి + నైపుణ్యం కలిగిన శ్రామిక శక్తిని జోడించిన దూరదృష్టి.

వసుధైవ కుటుంబకమ్ అనేది భారతీయ సంస్కృతికి మూలధారం. ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ కూడా ఈ సిద్ధాంతానికి అతీతులేమీ కారు. ఇదే సూత్రంతో ఆయన తన నీడలో నివసించే ప్రతి పౌరుడిని గౌరవించేవారు. ఈ గొప్ప ఆలోచనా దృక్పథం వల్లే ఆయన అప్పట్లో బ్రిటిష్ మరియు పోర్చుగీస్ క్రైస్తవ కార్మికుల నమ్మకాన్ని గెలుచుకోగలిగారు.

నైపుణ్యం కలిగిన శ్రామిక శక్తి (Skilled Labour Workforce) అనే భావనను అమెరికా 19వ శతాబ్దంలో అర్థం చేసుకుని, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకే తలమానికంగా నిలిచింది. కానీ, అదే కాన్సెప్ట్‌ను శివాజీ మహారాజ్ 200 ఏళ్ల ముందే గ్రహించారు. కేవలం మొఘల్ ఆక్రమణదారులపై యుద్ధం గెలిచినంత మాత్రాన ‘హిందూ స్వరాజ్యం’ సిద్ధించదని ఆయనకు తెలుసు. ఎందుకంటే సముద్ర మార్గాల ద్వారా బ్రిటిష్, పోర్చుగీస్, డచ్, ఫ్రెంచ్ వారు భారత్‌ను దోచుకోవడానికి పొంచి ఉన్నారు. పైగా ఆ సమయంలో వారి వద్ద అత్యుత్తమ సముద్ర సాంకేతికత (Marine Technology) ఉంది. సరిగ్గా ఇక్కడే శివాజీ మహారాజ్ తన దూరదృష్టితో శత్రువుల కంటే ఒక అడుగు ముందు నిలిచారు.

An actual aerial photograph of Sindhudurg Fort

బ్రిటిష్ వారు లేదా పోర్చుగీస్ వారు తమ మరీన్ ఇంజనీర్లకు ఇచ్చే వేతనం కంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని చెల్లిస్తామని శివాజీ మహారాజ్ ప్రతిపాదించారు. ఆ వ్యూహం అద్భుతంగా పని చేసింది. వారు క్రైస్తవులైనప్పటికీ, విదేశీయులైనప్పటికీ – భారతదేశ పురోగతి కోసం, ‘హిందూ స్వరాజ్యం’ కలను సాకారం చేయడం కోసం పని చేశారు. ఈ నైపుణ్యం కలిగిన కళాకారులు సముద్ర కోటల నిర్మాణం నుండి మొదలుకొని, చిన్నవైనప్పటికీ అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించే యుద్ధ నౌకల వరకు అన్నీ భారతదేశం కోసమే నిర్మించారు. కేవలం వారు నిర్మించడమే కాదు, వారి నైపుణ్యాన్ని భారతీయ కళాకారులు కూడా నేర్చుకున్నారు. నేడు మనం ‘టెక్నాలజీ అండ్ స్కిల్ ట్రాన్స్‌ఫర్’ (Technology and Skill Transfer) అని పిలుస్తున్న భారీ పదాలకు అర్థం అప్పట్లోనే ఆచరణలో చూపబడింది.

బ్రిటిష్, పోర్చుగీస్, డచ్, ఫ్రెంచ్, సిద్ధిలు మరియు మొఘలులతో సహా మొత్తం 27 దేశ వ్యతిరేక శక్తులతో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ పోరాడుతుండేవారు. ఆ సమయంలో మొఘలులు భారతదేశ అధికార పీఠంపై ఉన్నప్పటికీ, సముద్రపు వాణిజ్య మరియు సైనిక సామర్థ్యాలను ఉపయోగించుకోవడంలో పూర్తిగా విఫలమయ్యారు. ఐరోపా ఆక్రమణదారులు భారతదేశానికి వస్తున్న ఆ కాలంలో, స్వదేశీ నౌకాదళం యొక్క ప్రాముఖ్యతను గుర్తించి, దానికి అనుగుణంగా తన నౌకాదళాన్ని బలోపేతం చేసిన ఏకైక శక్తి మరాఠా సామ్రాజ్యం మాత్రమే.

The ‘Supremacy’ of the Maratha Navy in the Arabian Sea

చరిత్రకారుడు డాక్టర్ పి.ఎస్.పిసుర్లేకర్ ‘పోర్చుగీస్-మరాఠా సంబంధాలు’ (Portuguese Mahratta Relations) అనే పేరుతో ఒక పుస్తకాన్ని రాశారు. కేవలం నౌకాదళం కోసమే కాకుండా, ఇతర సైనిక నిర్మాణాల్లో కూడా ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ నైపుణ్యం కలిగిన క్రైస్తవ కార్మికుల సహాయం తీసుకున్నారని ఈ పుస్తకంలో పేర్కొనబడింది. ఉదాహరణకు – బెల్గాం కోట మరియు బీజాపూర్‌లోని ‘ఫిరంగి టవర్’ నిర్మాణంలో వారి పాత్ర ఉందని వివరించారు.

“శివాజీ క్రైస్తవ మతగురువుల గొంతు కోశారు, ఎందుకంటే వారు హిందూ మతాన్ని స్వీకరించలేదు”

ఏ రాజుకైతే ‘హిందూ స్వరాజ్యం’ అనే కలే సర్వస్వమో, ఎవరికైతే ఏకకాలంలో 27 మంది శత్రువులతో పోరాటం సాగుతోందో, ఆ సమయంలో భారతదేశంలో ఏకైక నౌకాదళాన్ని నిర్మించే పనిలో నిమగ్నమై ఉన్నారో, కులమతాల ప్రాతిపదికన కాకుండా కేవలం ‘అర్హత’ (Merit) ఆధారంగానే తన సైనికులను లేదా కార్మికులను గౌరవించేవారో – అలాంటి వ్యక్తి అసలు క్రైస్తవ పాదరీలను హిందూ మతాన్ని స్వీకరించమని ఎందుకు బలవంతం చేస్తారు? యుద్ధ ఖైదీలను కూడా మతం పేరుతో వేధించవద్దని తన సైన్యానికి ఆజ్ఞలు ఇచ్చే మహోన్నత వ్యక్తి, మతగురువుల గొంతు కోశారా?

ఈ అబద్ధాన్ని ఒక ఆంగ్లేయుడు కేవలం మాటలతోనే కాదు, ఒక లేఖ రాసి మరీ వ్యాప్తి చేశాడు. అది చరిత్రలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోవాలన్నదే అతని కుట్ర. అయితే, అసలు గొడవ శివాజీకి మరియు పోర్చుగీసు వారికి మధ్య జరిగినప్పుడు, మధ్యలో ఈ ఆంగ్లేయుడు లేఖ రాయాల్సిన అవసరం ఏమొచ్చింది? ఈ ఒక్క ప్రశ్నతోనే ఆ అబద్ధపు ముసుగు తొలగిపోయింది. ఒక్కరు కాదు, ఎంతో మంది చరిత్రకారులు ఈ కుట్రను బయటపెట్టారు.

‘విభజించు – పాలించు’ (Divide and Rule) – ఇది మొదటి నుండి ఆంగ్లేయుల ప్రధాన విధానం. కొన్ని చిన్నపాటి సంఘటనలను మినహాయిస్తే, పోర్చుగీసు వారికి మరియు శివాజీ మహారాజ్‌కు మధ్య ఎప్పుడూ ప్రత్యక్ష యుద్ధం జరగలేదు. ఆంగ్లేయుల వ్యూహం ప్రకారం, ఈ ఇద్దరు బలమైన శక్తులు కలిసి ఉండటం వారికి ప్రమాదకరం. అందుకే ‘హిందూ వర్సెస్ క్రైస్తవం’ అనే మతపరమైన చిచ్చు పెట్టడానికి.. మతగురువులను బలవంతంగా హిందువులుగా మార్చమని శివాజీ బెదిరించారని, చివరకు వారిని చంపేశారని ఒక కట్టుకథను అల్లారు. దీనివల్ల క్రైస్తవ పోర్చుగీస్ రాజు, గోవాలోని వారి సైన్యాధికారులు రెచ్చిపోయి హిందూ రాజు శివాజీపై నేరుగా యుద్ధానికి దిగుతారని, ఆ గొడవలో తాము లాభపడవచ్చని ఆంగ్లేయులు ఆశించారు.

పోర్చుగీస్ మతగురువులే శివాజీకి ‘క్లీన్ చిట్’ ఇచ్చారు.. విఫలమైన ఆంగ్లేయుల కుట్ర!

గోవాలోని బార్దేజ్‌పై శివాజీ మహారాజ్ దాడి చేసిన మాట వాస్తవమే. అయితే, దానికి కారణం కేవలం వ్యూహాత్మకమైనది మరియు అధికార సార్వభౌమాధికారానికి సంబంధించినది మాత్రమే కానీ, మతపరమైనది కాదు. ఈ వాస్తవాన్ని నిరూపించడానికి కింద పేర్కొన్న మూడు చారిత్రక ఆధారాలను ఉదాహరణలుగా తీసుకోవచ్చు.

A book by the Maharashtra State Board of Literature and Culture,

A book by historian Jadunath Sarkar शिवाजी एंड हिज टाइम्स

చరిత్రకారుడు పి.ఎస్.పిసుర్లేకర్ వివరణ ప్రకారం.. పోర్చుగీసు వారు తన శత్రువులకు ఆశ్రయం ఇచ్చినందువల్లే శివాజీ మహారాజ్ గోవాలోని బార్దేజ్‌పై దాడి చేశారు. ఈ పోరాటంలో ఇద్దరు మతగురువులు (పాదరీలు) మరణించిన మాట వాస్తవమే, కానీ దానికి కారణం ఉంది. అప్పట్లో పాదరీలు కేవలం చర్చి పనులకే పరిమితం కాకుండా, నైపుణ్యం కలిగిన సైనికులుగా కూడా ఉండేవారు మరియు యుద్ధాల్లో నేరుగా పాల్గొనేవారు. శివాజీ ఉద్దేశం మతగురువులను చంపడమే అయితే, కేవలం ఇద్దరు మాత్రమే ఎందుకు చనిపోతారు? ఆ సంఖ్య ఇంకా ఎక్కువగా ఉండాలి కదా అని పోర్చుగీస్ చరిత్రకారులే స్వయంగా తమ రచనల్లో పేర్కొన్నారు.

చరిత్రకారుడు జదునాథ్ సర్కార్ కూడా.. బార్దేజ్‌పై శివాజీ దాడికి ప్రధాన కారణం శత్రువులకు ఆశ్రయం ఇవ్వడమేనని పేర్కొన్నారు. ఆయన గణాంకాల ప్రకారం ఈ దాడిలో ముగ్గురు పాదరీలు మరణించారు. అయితే, ఇక్కడ హిందువుల, బ్రాహ్మణుల అపహరణ మరియు బలవంతపు మత మార్పిడిలను అడ్డుకోవడం కూడా ఒక కారణమని చెప్పబడింది. ఈ చరిత్రను నిజమని నమ్మినా, ఇది కేవలం అధికార సార్వభౌమాధికారం కోసం జరిగిన పోరాటమే. ప్రతి పౌరుడు భయం లేకుండా తన ధర్మాన్ని పాటించేలా చేసే పోరాటం ఇది. కానీ, ఇక్కడ కూడా క్రైస్తవ పాదరీలను బలవంతంగా హిందువులుగా మార్చాలని ప్రయత్నించడం లేదా నిరాకరించినందుకు వారి గొంతు కోయడం వంటి ప్రస్తావన ఎక్కడా లేదు.

చరిత్రకారుడు హెచ్.ఎస్.సర్దేశాయ్ కూడా తన పుస్తకంలో ముగ్గురు పాదరీల మరణాన్ని ప్రస్తావించారు. అయితే, యుద్ధంలో పాదరీలను చంపాలనే ముందుస్తు ప్రణాళిక లేదా ఉద్దేశం (Premeditated intention) శివాజీ మహారాజ్‌కు లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. యుద్ధం జరుగుతున్న సమయంలో సహజంగా తలెత్తే పరిణామాల వల్ల (Natural reaction) ఇది సంభవించి ఉండవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. శివాజీ మహారాజ్ గురించి వివరిస్తూ—ఆయన అన్ని మతాలను గౌరవించేవారని మరియు ఎటువంటి వివక్ష లేని పరిపాలనను అందించేవారని సర్దేశాయ్ తన పుస్తకంలో ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్నారు.

ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ భగవా ధ్వజానికి (కాషాయ జెండా) పూర్తిగా అంకితమైనవారు. విదేశీ ఆక్రమణదారులకు వ్యతిరేకంగా ధైర్యంగా నిలబడిన వీర యోధుడిగా ఆయనను మనం ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి. దీనితో పాటు, ఆయనపై సృష్టించబడిన అబద్ధపు మరియు తప్పుడు ప్రచారాలను (Fake Narratives) చారిత్రక వాస్తవాలతో తిప్పికొట్టడం కూడా అంతే ముఖ్యం.