యేసు పేరుతో కాదు, ‘లుంగ్కిట్సుంగ్బా’ పేరుతో.. నాగాలాండ్లో 88% క్రైస్తవ జనాభా వెనుక అసలు నిజం ఇదే!
“దేవుడైన లుంగ్కిట్సుంగ్బా మనందరినీ సృష్టించాడు.”
నాగాలాండ్లో క్రైస్తవ మిషనరీలు మొదటిసారి మతమార్పిడులు చేపట్టినప్పుడు, కనీసం యేసుక్రీస్తు పేరు కూడా ప్రస్తావించలేదు. ఆ మతమార్పిడులన్నీ నాగా ప్రజల అత్యున్నత దైవమైన ‘లుంగ్కిట్సుంగ్బా’ పేరుతోనే జరిగాయి.
చర్చి అంటే ‘యేసు దేవాలయం’ అని అర్థం వచ్చేలా చెప్పారు. అలాగే పాస్టర్ను ‘పాపా జీ’ అని పిలిచేవారు. చివరికి ‘జింగిల్ బెల్స్’ పాట కూడా ‘యేసు ది బల్లే-బల్లే’ అన్నట్లుగా మారిపోయింది. సరిగ్గా 153 ఏళ్ల క్రితం, 1872లో నాగాలాండ్లో ఏం జరిగిందో, నేడు పంజాబ్లో కూడా అదే జరుగుతోంది.
నేడు మిషనరీలు పంజాబీ సంస్కృతిలో కలిసిపోయి ఆ సమాజంలోకి ఎలా ప్రవేశిస్తున్నాయో, నాగాలాండ్లో జరిగిన తొలి మతమార్పిడులు కూడా అదే పద్ధతిని అనుసరించాయి. అక్కడ స్థానిక నమ్మకాలను, సంప్రదాయాలను చాలా జాగ్రత్తగా కొనసాగేలా చూశారు. ఈ గణాంకాలను ఒక్కసారి చూడండి: మొదటి నాగా మతమార్పిడి జరిగిన ఒకటిన్నర శతాబ్దం తర్వాత, 2011 జనాభా గణన ప్రకారం నాగాలాండ్ జనాభాలో 88% మంది క్రైస్తవులే. 140 ఏళ్ల కంటే తక్కువ కాలంలోనే, కేవలం ఒక్క క్రైస్తవుడితో మొదలైన ఆ సంఖ్య, ఇప్పుడు 1,739,651 మందికి చేరుకుంది.
ఒకవేళ పంజాబ్ కూడా ‘మేరా యేసు యేసు’ (Mera Yeshu Yeshu) మీమ్స్ వరదలో కొట్టుకుపోయి, 88% క్రైస్తవ జనాభా కలిగిన ప్రాంతంగా మారకూడదు అంటే, మనం నాగాలాండ్ కథను అర్థం చేసుకోవడం చాలా అవసరం.
10 నవంబర్ 1872న, నాగాలాండ్లో మొదటి తొమ్మిది మందికి మతమార్పిడి జరిగింది. అమెరికన్ మిషనరీ ఎడ్వర్డ్ వింటర్ క్లార్క్ ఒక స్థానిక చెరువులో వారికి బాప్టిజం ఇచ్చాడు. ఆ సమయంలో అతని వద్ద బైబిల్ లేదు, అలాగే యేసు పేరును కూడా ప్రస్తావించలేదు. చివరికి ప్రార్థన గీతం (Hymn) కూడా నాగా దేవుడైన ‘లుంగ్కిట్సుంగ్బా’ పేరుతోనే పాడారు. ఇది చాలా పకడ్బందీగా అమలు చేసిన వ్యూహం. కొత్తగా మతం మారిన వారు తాము సమాజం నుండి వేరుపడ్డామని లేదా తమ ఆచారాలకు దూరమయ్యామని ఏమాత్రం భావించకూడదనే ఉద్దేశంతో ఇలా చేశారు.
ఈ ప్లాన్ పనిచేసింది. 42 రోజుల తర్వాత, 22 డిసెంబర్ 1872న, మరో 15 మంది నాగా ప్రజలు మతం మారారు. అదే రోజున నాగాలాండ్లో మొట్టమొదటి చర్చి స్థాపించబడింది. అది ఐరోపా శైలిలో ఉన్న భవనం కాదు, ఒక పూరి గుడిసె. అది నాగా జీవనశైలికి విదేశీ వస్తువులా కనిపించకూడదనే ఉద్దేశంతో దానిని అలా నిర్మించారు.
Nagaland’s first mission centre, which also became its first church,
ఈ మొట్టమొదటి మిషన్ కేంద్రమే నాగాలాండ్ యొక్క తొలి చర్చిగా కూడా సేవలందించింది.
మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పాల్సి వస్తోంది: నాగాలాండ్లో క్రైస్తవ మతం విస్తరిస్తోంది కానీ అప్పటివరకు అక్కడ బైబిల్ ఇంకా రాలేదు. ఇది కూడా ఒక వ్యూహాత్మకమైన చర్యే. ‘విదేశీ’ అనిపించే దేనినీ ప్రజలపై బలవంతంగా రుద్దాలని మిషనరీలు అనుకోలేదు. మొదటి మతమార్పిడి జరిగిన 20 ఏళ్ల తర్వాత, అంటే 1892లో మాత్రమే బైబిల్ అక్కడ అడుగుపెట్టింది. అది కూడా స్థానిక నాగా భాషల్లోకి అనువదించిన తర్వాతే.
అస్సాం ప్రింటింగ్ ప్రెస్ నుండి సామూహిక మతమార్పిడి వరకు
నాగాలాండ్లో క్రైస్తవ మత వ్యాప్తి యొక్క అసలు కథ పాస్టర్ ఇ.డబ్ల్యూ.క్లార్క్ (E.W.Clark) తో మొదలవుతుంది. ఆయన అస్సాంలోని శివసాగర్లో ఉన్న ఒక ప్రింటింగ్ ప్రెస్ పనులను పర్యవేక్షించడానికి వచ్చారు. కానీ మతమార్పిడే ఆయన ప్రధాన లక్ష్యంగా మారింది. ఆయన ప్రధాన లక్ష్యం (టార్గెట్) నాగా తెగ ప్రజలే.
నాగా వ్యాపారులు తమ వస్తువులను విక్రయించడానికి కొండల నుండి అస్సాం మైదాన ప్రాంతాల్లోని దేవాలయాల సమీప మార్కెట్లకు తరచుగా వచ్చేవారు. కానీ వారితో కమ్యూనికేట్ చేయడం ఎలా? భాష ఒక పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది. ఈ తరుణంలో క్లార్క్కు ఒక స్థానిక అస్సామీ వ్యక్తి రూపంలో సహాయం దొరికింది.
క్లార్క్ అప్పటికే గొధులా బారువా అనే ఒక అస్సామీ వ్యక్తిని మతం మార్చాడు. తద్వారా అతనిని ఒక సమర్థవంతమైన మధ్యవర్తిగా మార్చుకున్నారు. స్వయంగా బారువాకు శివసాగర్లోని ‘శివ డోల్’ ఆలయ చెరువులోనే బాప్టిజం ఇచ్చారు. ఆ తర్వాత బారువా, సుపోంగ్మెరెన్ అనే నాగా వ్యక్తిని ఒప్పించారు. క్లార్క్ అదే శివసాగర్ చెరువులో సుపోంగ్మెరెన్కు కూడా బాప్టిజం ఇచ్చి అతనిని మతం మార్చారు.
క్లార్క్ నాగాలాండ్లో మతమార్పిడి క్రీడను నడిపించడానికి సుపోంగ్మెరెన్ ఒక వారధిలా (Bridge) ఉపయోగపడ్డాడు. అంతకుముందు వచ్చిన మిషనరీలు నాగా సమాజం నుండి ఎదురైన తీవ్ర ప్రతిఘటన వల్ల పదేపదే విఫలమయ్యారు. వారి చేసిన తప్పుల నుండి నేర్చుకున్న క్లార్క్, చాలా నెమ్మదిగా పని మొదలుపెట్టాడు. హఠాత్తుగా ఎలాంటి మార్పులు చేయకుండా, సాంస్కృతిక ఘర్షణలకు తావు ఇవ్వకుండా మతమార్పిడులను కొనసాగించాడు. అతను స్థానిక మతమార్పిడిదారులను మరియు తన ప్రింటింగ్ అనుభవాన్ని కలిపి, ఆ రెండింటినీ బలమైన ఆయుధాలుగా మార్చుకున్నాడు.
The Devi Dol Temple dedicated to Goddess Durga in Sivasagar, Assam, with Naga traders standing nearby,
photo credit: Molungyimsen
మోలుంగ్ ప్రింటింగ్ ప్రెస్: నాగాలాండ్లో క్రైస్తవ మత వ్యాప్తికి వాడిన ఒక వ్యూహాత్మక ఆయుధం
“దేవుడైన ‘లుంగ్కిట్సుంగ్బా’ మనందరినీ సృష్టించాడు.”
ఈ వ్యాసం ప్రారంభంలో ఉన్న లైన్ ఇదే. దీనిని మరోసారి చదవండి. కొత్తగా క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన నాగా ప్రజల కోసం పాడే ప్రార్థన గీతాలు (Hymns) కూడా ‘లుంగ్కిట్సుంగ్బా’ పేరుతోనే పాడబడేవని గుర్తుంచుకోండి.
క్లార్క్ నాగాలాండ్లో ‘మోలుంగ్ ప్రింటింగ్ ప్రెస్’ (Molung Printing Press) స్థాపించడానికి ఇదే ప్రధాన వ్యూహం. ఆ ప్రెస్ నుండి వెలువడిన ముద్రిత పేజీల ద్వారానే నాగా సామాజిక నిర్మాణం మరియు సంస్కృతి దాదాపుగా తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. నేడు అక్కడ ఉన్న 88% క్రైస్తవ జనాభానే దీనికి నిలువెత్తు సాక్ష్యం.
మొదటి మతమార్పిడి జరిగిన పన్నెండేళ్ల తర్వాత, 1884లో మోలుంగ్యిమ్సెన్ (Molungyimsen) గ్రామంలో ‘మోలుంగ్ ప్రింటింగ్ ప్రెస్’ స్థాపించబడింది. అప్పటి వరకు అంతా ‘లుంగ్కిట్సుంగ్బా’ పేరుతోనే కొనసాగింది. ప్రార్థనలు, కీర్తనలు, చివరికి మతమార్పిడి ప్రక్రియ కూడా ఆయన పేరుతోనే జరిగేవి. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ ప్రెస్ నుండి వచ్చిన మొదటి ప్రచురణలు బైబిల్ కాదు.
1884లోనే యేసు బోధనలను స్థానిక ‘అవో’ (Ao) భాషలోకి అనువదించారు. నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత, అవి ‘లోథా’ మరియు ‘అంగామి’ భాషల్లోకి వచ్చాయి. బైబిల్ మాత్రం 1892లో మాత్రమే వచ్చింది. అది కూడా స్థానిక భాషల్లోనే. ఇక 1911లో ఒక ‘అవో’ నిఘంటువును ప్రచురించారు.
మోలుంగ్ ప్రచురణల క్రమాన్ని గమనిస్తే వారి అసలు ఉద్దేశ్యం స్పష్టమవుతుంది. ఇది ఎన్నడూ నాగా ప్రజల అభివృద్ధి కోసం ఉద్దేశించినది కాదు. కొత్తగా మతం మారిన వారిని క్రమంగా వారి సంప్రదాయాల నుండి వేరు చేయడం మరియు నెమ్మదిగా వారిని క్రైస్తవ మతంలోకి విలీనం చేయడమే దీని అసలు లక్ష్యం. ఒకవేళ అభివృద్ధే లక్ష్యమైతే, నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) డేటా చూపుతున్నట్లుగా—88% క్రైస్తవ జనాభా ఉన్న రాష్ట్రం నిరుద్యోగం, GDP మరియు తలసరి ఆదాయంలో దేశంలోనే అట్టడుగు స్థానాల్లో ఉండేది కాదు.
మరో విస్తుపోయే నిజం ఏంటంటే: 20 ఏళ్ల పాటు లుంగ్కిట్సుంగ్బా పేరుతో మతమార్పిడులు చేసిన తర్వాత కూడా, ‘జీసస్ క్రైస్ట్’ (Jesus Christ) అనే పదాన్ని వారు పరిచయం చేయలేదు. నాగా ప్రజలు సాంస్కృతికంగా కృష్ణుడు మరియు విష్ణువు వంటి పేర్లకు దగ్గరగా ఉండేవారు. కాబట్టి, చివరకు ఒక కొత్త దైవ నామం అవసరమైనప్పుడు, వారు ‘జీసస్ క్రైస్ట్’ అని కాకుండా ‘ఈశు ఖ్రిస్తా’ (Ishu Khrista) అనే పదాన్ని సృష్టించారు.
ఆసియాలోనే అతిపెద్ద చర్చి
ఆసియాలోనే అతిపెద్ద చర్చి ఎక్కడ ఉందో మీకు తెలుసా – ముంబైలోనా లేదా మనీలాలోనా? హాంగ్ కాంగ్, కేరళ లేదా బ్యాంకాక్లోనా? ఇవన్నీ తప్పు సమాధానాలే. సరైన సమాధానం : నాగాలాండ్.
Nagaland’s Zunheboto Sumi Baptist Church,
photo credit: YouTube channel DreamtoRide
అవును. అభివృద్ధి సూచికలలో అట్టడుగున ఉన్న అదే రాష్ట్రంలో, జున్హెబోటోలో ఆసియాలోనే అతిపెద్ద చర్చి ఉంది. అదే ‘సుమీ బాప్టిస్ట్ చర్చి’ (Sumi Baptist Church).
ఇప్పుడు ఈ క్రింది వరుస క్రమాన్ని కలిపి చూడండి:
– ఆ మొదటి చర్చి చిత్రాన్ని గుర్తు తెచ్చుకోండి — అది ఒక గడ్డితో వేసిన పూరిపాక.
– ఇక ఇప్పుడు ఆసియాలోనే అతిపెద్ద చర్చిని చూడండి.
– మిషనరీలు నాగాలాండ్కు ‘నాగరికతను మరియు విద్యను’ తీసుకురావడానికి వచ్చారన్న వాదనను ఒకసారి గుర్తు చేసుకోండి.
– ఇంకా అదే సమయంలో, నీతి ఆయోగ్ ఇప్పటికీ నాగాలాండ్ను అభివృద్ధి చెందని రాష్ట్రంగానే పరిగణిస్తోందని గుర్తుంచుకోండి.
ఈ నాలుగింటినీ కలిపి చూడండి. క్రైస్తవ మిషనరీలు నాగాలాండ్కు రావడానికి గల అసలు కారణం స్పష్టమవుతుంది. అలాగే, ప్రస్తుతం పంజాబ్లో జరుగుతున్న పరిణామాలు భవిష్యత్తులో ఏ దిశగా వెళ్తాయో కూడా మనకు అర్థమవుతుంది.
