ArticlesNews

భారతీయ జీవనానికి దిక్సూచి.. రామాయణం!

2views

రాముడు ఒక వ్యక్తి కాదు.. ధర్మానికి ప్రతిరూపం! హనుమంతుడు కేవలం భక్తుడు కాదు.. సేవ, శక్తి, సమర్పణకు ప్రతీక! వేల ఏళ్లుగా భారతీయ సంస్కృతిని నడిపిస్తున్న మహోన్నత ఇతిహాసం రామాయణం.

భారతీయ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు, ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానాలకు రామాయణం ఒక అద్భుతమైన దిక్సూచి. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, పురాణాలు అందించే ధర్మసారాన్ని సామాన్య ప్రజలకు సైతం సులభంగా అర్థమయ్యేలా వివరించిన మహాకావ్యం ఇది. రామాయణం, మహాభారతం కేవలం పురాతన ఇతిహాసాలు మాత్రమే కావు. భారతీయుల ఆలోచనల్లో, ఆచరణల్లో, కుటుంబ వ్యవస్థలో, సామాజిక జీవనంలో నేటికీ సజీవంగా కొనసాగుతున్న ధర్మగ్రంథాలు. కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు శ్రీరాముడి అరణ్యవాసాన్ని గుర్తుచేసుకోవడం, సమస్యలు వచ్చినప్పుడు ధర్మరాజు జీవితాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకోవడం మన సంస్కృతిలో భాగమైపోయింది. తరతరాలుగా ఈ ఇతిహాసాలు మనిషికి ధైర్యాన్ని, సహనాన్ని, ధర్మబద్ధమైన జీవనాన్ని నేర్పుతున్నాయి.

రామాయణంలో శ్రీరాముడు ధర్మానికి నిలువెత్తు ప్రతిరూపం. అందుకే వాల్మీకి మహర్షి ‘రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః’ అని అభివర్ణించారు. తండ్రి మాటను నిలబెట్టేందుకు రాజ్యాన్ని సైతం వదులుకుని పద్నాలుగేళ్లు అరణ్యవాసం చేసిన రాముడు విధేయతకు ప్రతీకగా నిలిచాడు. సోదరుల మధ్య ప్రేమ, భార్యాభర్తల మధ్య అనురాగం, పెద్దల పట్ల గౌరవం, ప్రజల పట్ల బాధ్యత ఎలా ఉండాలో తన జీవితంతో చాటిచెప్పాడు. సీతారాముల అనుబంధం భారతీయ కుటుంబ వ్యవస్థకు ఆదర్శంగా నిలిచింది. లక్ష్మణుడి సోదరభావం, భరతుడి త్యాగనిరతి, శత్రుఘ్నుడి సేవాభావం కుటుంబ బంధాల గొప్పతనాన్ని చాటిచెబుతాయి. అందుకే రామాయణం ఒక కథగా కాకుండా ప్రతి కుటుంబానికి జీవన పాఠంగా నిలిచింది.

రామాయణంలో అత్యంత విశిష్టమైన పాత్రల్లో హనుమంతుడిది అగ్రస్థానం. అపారమైన శారీరక బలం, అసాధారణమైన మేధస్సు, కార్యదక్షత, ధైర్యసాహసాలు ఉన్నప్పటికీ వాటన్నింటినీ శ్రీరామ సేవకే అంకితం చేసిన మహాభక్తుడు ఆంజనేయుడు. సీతమ్మ జాడ తెలుసుకునేందుకు సముద్రాన్ని దాటి లంకలోకి ప్రవేశించడం, అశోకవనంలో ఆమెను గుర్తించి శ్రీరాముడి ఉంగరాన్ని అందించడం, లంకాదహనం చేయడం ఆయన పరాక్రమానికి నిదర్శనాలు. యుద్ధ సమయంలో లక్ష్మణుడు మూర్ఛపోయినప్పుడు సంజీవని పర్వతాన్ని తీసుకొచ్చి ప్రాణాలు కాపాడటం ఆయన కార్యసాధనకు ప్రతీక. అంతటి శక్తిమంతుడైనా శ్రీరాముడి ముందు వినయంతో ఒదిగిపోయే హనుమంతుడు భక్తి, సేవ, అంకితభావాలకు ప్రపంచానికి ఆదర్శంగా నిలిచాడు.

రామాయణంలోని ప్రతి పాత్ర వెనుక ఒక గొప్ప సందేశం దాగి ఉంది. సీతమ్మ సహనం, పవిత్రత, ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీక. రావణుడు అపారమైన జ్ఞానం, శక్తి, సంపద ఉన్నప్పటికీ ఇంద్రియ నిగ్రహం లేకపోతే పతనం తప్పదని నిరూపించిన పాత్ర. విభీషణుడు అధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి ధర్మం వైపు నిలబడిన వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందాడు. ఇక త్రిజట స్వప్నం ద్వారా అధర్మం ఎంత బలంగా కనిపించినా చివరకు ధర్మమే విజయం సాధిస్తుందనే సందేశాన్ని వాల్మీకి మహర్షి అందించారు. రావణుడి అహంకారం, కామం, అధికార దుర్వినియోగం చివరకు లంకా సామ్రాజ్య పతనానికి కారణమయ్యాయి. వ్యక్తి ఎంతటి శక్తిమంతుడైనా ధర్మాన్ని విడిచిపెడితే పతనం తప్పదన్న గొప్ప జీవిత సత్యాన్ని రామాయణం బోధిస్తుంది.

రాముడు తిరిగి అయోధ్యకు చేరుకోవడం, సీతారాముల పట్టాభిషేకం రామాయణంలోని అత్యంత ఆనందకరమైన ఘట్టాలు. పద్నాలుగేళ్ల అరణ్యవాసం ముగిసి రాముడు అయోధ్యకు తిరిగి రావడంతో ప్రజల ఆనందానికి అవధులు లేకుండా పోయాయి. వసిష్ఠ మహర్షి తదితర ఋషుల సమక్షంలో సీతారాముల పట్టాభిషేకం వైభవంగా జరిగింది. ప్రజల సంక్షేమం, ధర్మపాలన, న్యాయం, సుభిక్షతకు ప్రాధాన్యతనిచ్చిన రామరాజ్యం భారతీయ సమాజంలో ఆదర్శ పాలనకు ప్రతీకగా నిలిచింది. అందుకే నేటికీ మంచి పాలన గురించి మాట్లాడినప్పుడు రామరాజ్యం అనే పదం గుర్తుకొస్తుంది. పాలకుడు అధికారాన్ని అనుభవించేందుకు కాదు, ప్రజల సంక్షేమం కోసం ఉపయోగించాలనే సందేశం రామాయణం అందిస్తుంది.

రామాయణం భారతీయుల నిత్యజీవితంలో ఎంతగా మమేకమైందో ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. తల్లి తన బిడ్డను రాముడిగా భావించి ‘రామాలాలి మేఘశ్యామా లాలి’ అంటూ జోలపాట పాడుతుంది. అన్నదమ్ములు రామలక్ష్మణుల్లా కలిసిమెలిసి ఉండాలని కోరుకుంటుంది. భర్త శ్రీరాముడిలా ఏకపత్నీవ్రతుడిగా ఉండాలని ఆకాంక్షిస్తుంది. ప్రతి శుభకార్యంలోనూ సీతారాముల స్మరణ, ప్రతి ఆధ్యాత్మిక వేడుకలోనూ హనుమంతుడి ఆరాధన కనిపిస్తాయి. రామాయణంలోని పాత్రలు, సంఘటనలు సామెతలుగా, సూక్తులుగా, జానపద గీతాలుగా, నాటకాలుగా, శిల్పాలుగా మన సంస్కృతిలో భాగమయ్యాయి. అందుకే రామాయణం పుస్తకాల్లో మాత్రమే ఉండే ఇతిహాసం కాదు.. భారతీయుల హృదయాల్లో నిరంతరం జీవించే ఆధ్యాత్మిక సంపద.

వాల్మీకి మహర్షి రచించిన రామాయణం ధర్మం, సత్యం, త్యాగం, భక్తి, కుటుంబ విలువలు, ప్రజా సంక్షేమం వంటి ఎన్నో జీవిత సత్యాలను మనకు అందిస్తుంది. తరాలు మారినా, కాలం మారినా రామాయణం ప్రాధాన్యత తగ్గకపోవడానికి కారణం అందులోని శాశ్వత జీవన సందేశమే. పిల్లలకు రాముడి ధర్మనిష్ఠను, హనుమంతుడి సేవాభావాన్ని, భరతుడి త్యాగాన్ని పరిచయం చేయడం ప్రతి కుటుంబం బాధ్యత. రామాయణాన్ని చదవడం, వినడం, భావితరాలకు అందించడం ద్వారా భారతీయ సంస్కృతి, సనాతన ధర్మ విలువలను కాపాడుకోవచ్చు. రామనామ స్మరణ మనసుకు ప్రశాంతతను, రామాయణ పఠనం జీవితానికి ధర్మమార్గాన్ని చూపుతాయి. అందుకే ప్రతి ఇంటా రామాయణం వినిపించాలి.. ప్రతి హృదయంలో శ్రీరాముడి ఆదర్శాలు నిలవాలి.