
కాశీ అంటే శివయ్య నిలయం. కానీ ఏటా కార్తీక శుక్ల చతుర్థి నాడు ఆ శివక్షేత్రం కాస్తా సాక్షాత్తూ బృందావనంగా మారిపోతుంది. గంగా నది యమునగా రూపాంతరం చెందుతుంది. 400 ఏళ్లకు పైగా అఖండంగా కొనసాగుతున్న వారణాసి అత్యంత పురాతన సాంస్కృతిక వేడుక ‘నాగ నాథయ్య’ (Nag Nathaiya) లీల ఈ ఏడాది నవంబర్ 13న (శుక్రవారం) తులసి ఘాట్ వద్ద అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో, అంగరంగ వైభవంగా జరిగింది.
కదంబ వృక్షం నుంచి గంగలోకి…
శుక్రవారం సాయంత్రం సరిగ్గా 4:40 గంటలకు శ్రీకృష్ణుడి వేషధారణలో ఉన్న ఓ చిన్నారి బాలుడు తులసి ఘాట్ ఒడ్డున నాటిన కదంబ వృక్షపు కొమ్మపైకి ఎక్కి, ఒక్క ఉదుటున గంగా నదిలోకి దూకాడు. నదిలో తేలుతున్న భారీ కాళీయ సర్ప ప్రతిమపైకి ఎక్కి, దాని పడగలపై నిలబడి వేణువు వాయిస్తూ నలువైపులా తిరుగుతూ భక్తులకు దర్శనమిచ్చాడు. ఆ అద్భుత దృశ్యాన్ని వీక్షించిన లక్షలాది మంది భక్తులు “బృందావన్ బిహారీ లాల్ కీ జై”, “హర హర మహాదేవ్” అంటూ చేసిన నినాదాలతో కాశీ తీరం మార్మోగిపోయింది. అక్కడ శైవ, వైష్ణవ భేదాలు చెరిగిపోయి అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక ఐక్యత ఆవిష్కృతమైంది.
తులసీదాసు ప్రారంభించిన అపురూప సంప్రదాయం:
భాగవత పురాణం దశమ స్కంధంలోని కాళీయ మర్దన ఘట్టానికి సజీవ రూపమే ఈ వేడుక. రామచరితమానస్ రచయిత గోస్వామి తులసీదాసు నివసించిన ఈ తులసి ఘాట్ వద్ద నాలుగు శతాబ్దాల క్రితం ఆయనే స్వయంగా ఈ కృష్ణ లీలను ప్రారంభించారు. రాముడి పట్ల భక్తి, కృష్ణుడి పట్ల ప్రేమ రెండూ ఒకే పరమాత్మ తత్వానికి చెందినవని చాటిచెబుతూ తులసీదాసు ఈ సంప్రదాయానికి బీజం వేశారు. ప్రస్తుతం సంకట్ మోచన్ ఆలయ మహంత్ ప్రొఫెసర్ విశ్వంభర్ నాథ్ మిశ్రా మార్గదర్శకత్వంలో ‘అఖాడా గోస్వామి తులసీదాసు’ సంస్థ ఈ వేడుకను నిర్వహిస్తోంది. తరతరాలుగా ఒకే కుటుంబాలకు చెందిన కళాకారులు ఇందులో పాత్రలు పోషిస్తూ తమ వారసత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు.
కాశీ’లక్షా మేళా’వైభవం:
వారణాసిలో లక్షలాది మంది భక్తులు హాజరయ్యే ఉత్సవాలను ‘లక్షా మేళా’ అని పిలుస్తారు. రథయాత్ర, భరత్ మిలాప్ సరసన నిలిచే ఈ నాగ నాథయ్య లీలను వీక్షించేందుకు ఘాట్ మెట్లు, భవనాల పైకప్పులు, నదిలో పడవలు భక్తులతో కిక్కిరిసిపోయాయి. కాశీ నరేష్ (వారణాసి మహారాజా వారసుడు) కున్వర్ అనంత్ నారాయణ్ సింగ్ సంప్రదాయబద్ధంగా రాజ పడవలో విచ్చేసి ఈ లీలను వీక్షించి, కళాకారులను సత్కరించారు.
నేటి కాలానికి పర్యావరణ సందేశం:
నాగ నాథయ్య వేడుక కేవలం ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు, నేటి సమాజానికి గొప్ప పర్యావరణ సందేశాన్ని కూడా అందిస్తోంది. యమునా నదిని విషపూరితం చేసిన కాళీయుడిని కృష్ణుడు సంహరించకుండా, విషాన్ని తొలగించి నదిని తిరిగి ప్రజలకు అందించాడు. నేడు గంగా నదిని కాలుష్య రహితంగా ఉంచాలని, నదులలో విషతుల్య వ్యర్థాలను కలపవద్దని తులసి ఘాట్ వేదికగా నిర్వాహకులు భక్తులకు పిలుపునిచ్చారు. టికెట్లు, రిజర్వేషన్లు లేకుండా కేవలం భక్తి, ఆత్మీయతలతో సాగే ఈ ఉత్సవం భారతీయ సంస్కృతికి, సజీవ సంప్రదాయాలకు నిలువుటద్దంగా నిలుస్తోంది.





