భారత్‌-చైనా సరిహద్దులో అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని రెండు ప్రాంతాలు ఇప్పటికీ సున్నితంగా ఉన్నాయని రక్షణ వర్గాలు వెల్లడించాయి. అయితే, ఇరు దేశాల సైనికుల మధ్య హింసాత్మక ఘర్షణలు జరిగినట్లు ఎలాంటి సమాచారం లేదని స్పష్టం చేశాయి. వాస్తవాధీన రేఖ (ఎల్‌ఏసీ) విషయంలో భారత్‌, చైనాకు భిన్నమైన అవగాహనలు ఉండటంతో అసాఫిలా, లాంగ్జూ ప్రాంతాల్లో అప్పుడప్పుడు ఉద్రిక్తతలు తలెత్తుతున్నాయని తెలిపాయి. ఈ రెండు ప్రాంతాలు అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని తక్సింగ్‌ సర్కిల్‌ పరిధిలో ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం అక్కడ పరిస్థితి అదుపులోనే ఉందని పేర్కొన్నాయి.
ఇటీవల అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని పలు ప్రాంతాల్లో చైనా సైన్యంతో ముఖాముఖి పరిస్థితులు కొనసాగుతున్నాయని ఇండో-టిబెటన్‌ బోర్డర్‌ పోలీస్‌ (ఐటీబీపీ) డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ శత్రుజీత్‌ కపూర్‌ చేసిన వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో సరిహద్దు పరిస్థితిపై చర్చ మొదలైంది. ఈ నేపథ్యంలో అసాఫిలా, లాంగ్జూ ప్రాంతాల్లో భారత, చైనా సైనికుల గస్తీ బృందాలు సాధారణ విధుల్లో భాగంగా ఎదురుపడుతున్నాయని రక్షణ వర్గాలు వివరించాయి. అయితే, క్షేత్రస్థాయిలోని కమాండర్లు సంయమనం పాటిస్తూ పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తంగా మారకుండా చూస్తున్నారని తెలిపాయి.
స్థానికంగా తలెత్తే ఈ ముఖాముఖి పరిస్థితులను పరిష్కరించేందుకు ఇరు దేశాల సైన్యాలు ఇప్పటికే అమల్లో ఉన్న సంప్రదింపుల వ్యవస్థలను ఉపయోగిస్తున్నాయని అధికారులు తెలిపారు. ఇందులో భాగంగా ఫ్లాగ్‌ మీటింగ్‌లు, హాట్‌లైన్‌ ద్వారా సమాచార మార్పిడి జరుగుతోందని చెప్పారు. ఈశాన్య ప్రాంతంలో ఇటీవల జరిగిన కోర్‌ కమాండర్‌ స్థాయి చర్చలు కూడా కీలకమైనవిగా పేర్కొన్నారు. సరిహద్దు వివాదాల పరిష్కారానికి సైనిక, దౌత్య మార్గాల్లో చర్చలు కొనసాగడం ముఖ్యమని అభిప్రాయపడ్డారు.
సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో రహదారులు, వంతెనలు, టెలికమ్యూనికేషన్‌ నెట్‌వర్క్‌లు, ఇతర పౌర సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేస్తున్నట్లు రక్షణ వర్గాలు తెలిపాయి. వీటివల్ల సైనికుల కార్యకలాపాలకు తోడ్పాటు లభించడంతోపాటు మారుమూల గ్రామాల ప్రజలకు రవాణా, వైద్యం వంటి సేవలు మెరుగుపడతాయని పేర్కొన్నాయి. భవిష్యత్తులో భద్రతాపరమైన పరిస్థితులు అనుకూలిస్తే నియంత్రిత సరిహద్దు వాణిజ్యం, ప్రజల మధ్య సంబంధాలను పెంచే అవకాశాలూ ఉన్నాయని వివరించాయి.
ఈ ప్రాంతానికి మతపరమైన, సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యం కూడా ఉంది. ఇరు దేశాల బౌద్ధ సమాజాలకు పవిత్రమైన చారిత్రక త్సారి తీర్థయాత్ర మార్గం ఇక్కడి ప్రత్యేకతల్లో ఒకటి. సరిహద్దులో శాంతి నెలకొంటే భవిష్యత్తులో ఈ యాత్రకు సంబంధించి సరిహద్దు దాటే అవకాశాలను పరిశీలించవచ్చని అధికారులు తెలిపారు. అయితే, ఇందుకు ఇరు దేశాల అంగీకారంతోపాటు భద్రతాపరమైన పరిస్థితులు అనుకూలంగా ఉండాలి. మారుమూల ప్రాంతాల్లో సైన్యం వైద్య శిబిరాలు, అత్యవసర తరలింపులు, పాఠశాలల నిర్మాణం, స్థానికులకు ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడం వంటి కార్యక్రమాల్లోనూ పాలుపంచుకుంటోందని రక్షణ వర్గాలు వెల్లడించాయి.
మరోవైపు, చైనా సైనికులు నిర్దేశిత గస్తీ విధానాలకు భిన్నంగా వ్యవహరించినప్పుడు సరిహద్దులో పరిస్థితులు అప్పుడప్పుడు దెబ్బతింటున్నాయని విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి రణధీర్‌ జైస్వాల్‌ శుక్రవారం పేర్కొన్నారు. నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో జరుగుతున్న పరిణామాలపై ప్రశ్నలను రక్షణ శాఖకు నివేదించాలని సూచించారు. సరిహద్దులో శాంతి, ప్రశాంతత కొనసాగడం ద్వైపాక్షిక సంబంధాల అభివృద్ధికి అవసరమని స్పష్టం చేశారు.
