భారతీయ సంస్కృతి ప్రపంచానికి అందించిన అత్యున్నత విలువలలో “అతిథి దేవో భవ” ఒకటి. మన సనాతన ధర్మం ప్రకారం అతిథి అంటే కేవలం బంధువు లేదా పరిచయస్తుడు మాత్రమే కాదు. తిథి, సమయం నిర్ణయించుకోకుండా ఆకలితోనో, ఆశ్రయం కోసమో మన ఇంటి గడప దాటిన ఏ వ్యక్తినైనా అతిథిగా భావించాలి. అలాంటి అతిథిని దైవస్వరూపంగా ఆదరించడం భారతీయ జీవన విధానంలో భాగంగా కొనసాగుతోంది.
వేదాలు, పురాణాలు, ఇతిహాసాలు అతిథి సత్కారానికి అత్యున్నత స్థానం కల్పించాయి. భగవంతుడు భక్తులను పరీక్షించడానికి ఏ రూపంలోనైనా రావచ్చని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. అందువల్ల మన ఇంటికి వచ్చిన అతిథికి భోజనం పెట్టడం అంటే సాక్షాత్తు పరమాత్మకే నైవేద్యం సమర్పించినట్లుగా భావించారు మన పూర్వీకులు. ఈ భావన మనలోని అహంకారాన్ని తొలగించి వినయాన్ని, కరుణను, సేవాభావాన్ని పెంపొందిస్తుంది.
సనాతన సంప్రదాయంలో అతిథి సత్కారం కేవలం మనుషులకు మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఆకలితో ఉన్న ఏ జీవిని చూసినా దానికి ఆహారం అందించడం ధర్మకార్యంగా భావించారు. “సర్వభూత హితే రతాః” అనే భావనతో సమస్త జీవరాశుల పట్ల దయ, కరుణ ప్రదర్శించడం హిందూ ధర్మం బోధించిన గొప్ప సందేశం.
ప్రాచీన భారతదేశంలో గృహస్థాశ్రమ ధర్మాలలో అతిథి సేవకు ప్రత్యేక స్థానం ఉండేది. కుటుంబ సభ్యులు భోజనం చేయడానికి ముందు ఇంటి బయట నిలబడి “ఎవరైనా ఆకలితో ఉన్నారా?” అని పరిశీలించేవారు. ఆకలితో ఉన్నవారు కనిపిస్తే వారిని ఆహ్వానించి భోజనం పెట్టిన తరువాతే తాము భోజనం చేసేవారు. ఈ పవిత్ర ఆచారాన్నే “వైశ్వదేవ యజ్ఞం” అని పిలుస్తారు. పంచమహాయజ్ఞాలలో ఒకటిగా దీనికి విశిష్ట స్థానం ఉంది.
ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం అతిథిని గౌరవించడం ద్వారా మనం తెలిసీ తెలియక చేసిన పాపకర్మలు నశిస్తాయి. గృహంలో ఐశ్వర్యం, శాంతి, సంతోషం వృద్ధి చెందుతాయి. అతిథి ఆశీర్వాదం కుటుంబానికి మంగళాన్ని చేకూరుస్తుందని మన సంప్రదాయం విశ్వసిస్తుంది.
నేటి ఆధునిక జీవనశైలిలో మనుషుల మధ్య దూరాలు పెరుగుతున్న తరుణంలో “అతిథి దేవో భవ” అనే సనాతన విలువను మళ్లీ ఆచరణలోకి తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉంది. అతిథిని దేవునిగా భావించి ఆదరించడం ద్వారా కుటుంబ బంధాలు బలపడటమే కాకుండా సమాజంలో ప్రేమ, సౌహార్దం, పరస్పర సహకారం కూడా పెంపొందుతాయి.
మన సంస్కృతి బోధించిన ఈ మహోన్నత ఆదర్శం యుగయుగాల పాటు భారతీయతకు ప్రతీకగా నిలుస్తూనే ఉంటుంది.
