ఆంగ్ల దొర సీపీ బ్రౌన్ పేరిట కడపలో ఉన్న భాషా పరిశోధన కేంద్రం ఎన్నో విశేషాల సమాహారం. ఇందులో కావ్యాలు, పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, ఆయుర్వేద, వాస్తు శాస్త్రం, జ్యోతిష్యం, వసు, మను చరిత్ర వంటి అనేక విలువైన గ్రంథాలు ఇప్పటికీ భద్రంగా ఉండి సాహిత్య ప్రియులకు విజ్ఞానాన్ని పంచుతుంటాయి. తెలుగుతో పాటు ఆంగ్లం, హిందీ, ఇతర భాషలకు చెందిన పలు రకాల గ్రంథాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
నిమ్మగడ్డి నూనెతో శుభ్రం చేస్తూ: దాదాపు రెండు వందల తాళపత్ర గ్రంథాలకు ఈ పరిశోధన కేంద్రం నెలవుగా ఉంది. వీటిని నిమ్మగడ్డి నూనెతో శుభ్రం చేస్తూ సంరక్షించుకుంటూ వస్తున్నారు. దాదాపు లక్ష గ్రంథాలు సీపీ బ్రౌన్ భాషా పరిశోధన కేంద్రంలో ఉన్నాయి. ఇంతటి సాహిత్య నిలయాన్ని కడప ఆర్ట్స్ కళాశాలలో ఆంగ్ల ఉపాధ్యాయుడిగా విధులు నిర్వహించిన జానుమద్ది హనుమత్శాస్త్రి నెలకొల్పారు. విజ్ఞానం భావి తరాలకు అందాలనే సంకల్పంతో పలు ప్రాంతాల్లో తిరిగి నిధులు, పుస్తకాలు సేకరించి పదిలపరిచారు. ప్రస్తుతం ఇక్కడ దాదాపు రెండు వందల వరకు తాళపత్ర గ్రంథాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
• తాళపత్ర గ్రంథాలు: 200
• రాసేందుకు వినియోగించిన ఘంటాలు: 05
• తామ్రపత్రం (క్రీ.శ 11వ శతాబ్దం): 01
• రాగి నాణేలు (క్రీ.శ 18వ శతాబ్దం): 35
• చేతితో తయారు చేసిన రాత ప్రతులు: 10
• మెకంజీ కైఫీయత్తుల రాగి ప్రతులు: 45
• బ్రౌన్ లేఖల శుద్ధ ప్రతులు: 15
• సిద్ధాంత గ్రంథాలు (పీహెచ్డీ, ఎంఫిల్): 400
• ప్రచురించిన ప్రత్యేక సంచికలు: 1,000
తెలుగు భాషా వైభవాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన ఆంగ్ల దొర సర్ చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ (సీపీ బ్రౌన్) పేరుతో వైఎస్సార్ కడపలో స్థాపించిన భాషా పరిశోధన కేంద్రం, ఈరోజు సాహిత్య ప్రేమికులకూ, పరిశోధకులకూ ఒక ఆధ్యాత్మిక నిలయంలా నిలుస్తోంది. ఇది కేవలం ఒక గ్రంథాలయం కాదు ఇది తెలుగు సాహిత్య చరిత్రకు సజీవ సాక్ష్యం.
ఈ కేంద్రంలో ప్రస్తుతం దాదాపు లక్ష గ్రంథాలు భద్రంగా సంరక్షిస్తున్నారు. వీటిలో కావ్యాలు, పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, ఆయుర్వేదం, వాస్తు శాస్త్రం, జ్యోతిష్యం, మను చరిత్ర, వసు శాస్త్రం వంటి అనేక విశేష గ్రంథాలు ఉన్నాయి. తెలుగుతో పాటు ఆంగ్లం, హిందీ, సంస్కృతం, ఇతర భాషల్లోనూ విలువైన గ్రంథాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
తాళపత్ర పుస్తకాల సంరక్షణ: ఈ కేంద్రం ప్రత్యేకత తాళపత్ర గ్రంథాల సేకరణలో దాదాపు 200 తాళపత్ర గ్రంథాలు ఇక్కడ సురక్షితంగా ఉన్నాయి. పాత తాళపత్రాలు కాలక్రమేణా చెడిపోకుండా ఉండేందుకు వాటిని నిమ్మగడ్డి నూనెతో శుభ్రపరుస్తూ ప్రత్యేక ఉష్ణోగ్రతలో నిల్వ చేస్తున్నారు. ఈ తాళపత్ర గ్రంథాలు మాత్రమే కాదు, తామ్రపత్రం (క్రీ.శ. 11వ శతాబ్దం), రాగి నాణేలు (క్రీ.శ. 18వ శతాబ్దం), చేతిరాత ప్రతులు, మెకంజీ కైఫీయత్తుల రాగి ప్రతులు, బ్రౌన్ లేఖల శుద్ధ ప్రతులు వంటి అరుదైన పత్రాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.
జానుమద్ది హనుమత్శాస్త్రి కృషి: ఈ మహత్తరమైన గ్రంథాలయం వెనుక నిలిచిన వ్యక్తి జానుమద్ది హనుమత్శాస్త్రి. ఆయన కడప ఆర్ట్స్ కళాశాలలో ఆంగ్ల ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేస్తూ, తెలుగు సాహిత్యంపై అపారమైన అభిమానం పెంచుకున్నారు. విజ్ఞానం భావి తరాలకు అందాలనే సంకల్పంతో ఆయన అనేక ప్రాంతాల్లో తిరిగి పాత గ్రంథాలు, పత్రాలు, పుస్తకాలను సేకరించారు. వాటిని సురక్షితంగా నిల్వ చేయడానికి కడపలో సీపీ బ్రౌన్ భాషా పరిశోధన కేంద్రాన్ని నెలకొల్పారు.
ప్రస్తుతం ఈ కేంద్రం పరిశోధకులకు, విద్యార్థులకు, సాహిత్యవేత్తలకు విశేషమైన ప్రేరణా కేంద్రంగా ఉంది. ఇక్కడ పాత గ్రంథాలు మాత్రమే కాదు, ఆధునిక పరిశోధనలకు సంబంధించిన సిద్ధాంత గ్రంథాలు (పీహెచ్డీ, ఎంఫిల్ థీసిస్లు) కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. తెలుగు సాహిత్యాన్ని సంరక్షించడంలో భవిష్యత్ తరాలకు అందించడంలో ఈ సంస్థ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. సీపీ బ్రౌన్ పేరుతో ఉన్న ఈ కేంద్రం ఆయన తెలుగు పై చూపిన ప్రేమకు నిలువెత్తు సాక్ష్యం. ఇది కేవలం పుస్తకాల నిలయం కాదు సంస్కృతి, చరిత్ర, విజ్ఞానం, ఆత్మీయతకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
