గుజరాత్లోని కచ్ ప్రాంతంలో, భారత్-పాకిస్థాన్ సరిహద్దుకు అత్యంత సమీపంలో పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఒక మధ్యయుగపు జనవాసం అవశేషాలను కనుగొన్నారు. ఈ తవ్వకాల్లో భారీ ఇటుక కట్టడాలు, పురాతన వస్తువులు, సుమారు 100 మానవ అస్థిపంజరాలతో కూడిన ఒక శ్మశానవాటిక బయటపడటం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ప్రస్తుతం నిర్జనంగా ఉన్న ఈ ప్రదేశం, శతాబ్దాల క్రితం ఒక అభివృద్ధి చెందిన నాగరికతకు కేంద్రంగా ఉండేదని ఈ ఆవిష్కరణ వెల్లడిస్తోంది.
ఈ ప్రాంతంలో సరిహద్దు భద్రతా దళం (బీఎస్ఎఫ్) సిబ్బంది పెట్రోలింగ్ నిర్వహిస్తున్న సమయంలో, అక్కడక్కడా కొన్ని శిథిలమైన నిర్మాణాలను గుర్తించారు. వారు ఈ ప్రదేశాన్ని పాడుబడిన గ్రామంగా పిలవడం మొదలుపెట్టారు. అనంతరం, క్రాంతిగురు శ్యామ్జీ కృష్ణ వర్మ కచ్ విశ్వవిద్యాలయం, ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం సంయుక్తంగా ఇక్కడ పరిశోధనలు ప్రారంభించాయి. ఈ ప్రదేశానికి తాత్కాలికంగా ‘బర్బాదీ గావ్’ అని పేరు పెట్టారు.
ప్రాథమిక పరిశోధనల ప్రకారం.. ఈ జనవాసం క్రీ.శ. 11వ శతాబ్దం నుంచి 14వ శతాబ్దం మధ్య, సూమ్రా వంశ పాలన కాలంలో అభివృద్ధి చెందినట్లు భావిస్తున్నారు. తవ్వకాల్లో పెద్ద ఇటుక నిర్మాణాలు, ఇంట్లో వాడే మట్టి పాత్రలు, నూనె దీపాలు, ఒక రాగి నాణెం, ఒంటె బొమ్మ, వరి పొట్టు తీసేందుకు ఉపయోగించే సాధనాలు వంటివి లభ్యమయ్యాయి. దీనిని బట్టి ఇక్కడి ప్రజలు వ్యవసాయం, వాణిజ్యంపై ఆధారపడి స్థిర జీవనం గడిపినట్లు తెలుస్తోంది.
ఈ ప్రాంతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణ ఏమిటంటే.. ఇక్కడ సుమారు 100 అస్థిపంజరాలతో కూడిన శ్మశానవాటికను గుర్తించడం. వీటిలో చాలా అస్థిపంజరాల తలలు పడమర వైపునకు ఉన్నాయి. గతంలో ఈ ప్రాంతంలో సంభవించిన భారీ భూకంపం వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాల కారణంగా ఈ అవశేషాలు బయటపడి ఉండవచ్చని పరిశోధకులు అనుమానిస్తున్నారు.
ఒకప్పుడు ఈ జనవాసం అరేబియా సముద్రంతో కలిపే ఒక జలమార్గం సమీపంలో ఉండి ఉండవచ్చని, దీనివల్ల నాటి ప్రజలకు కీలకమైన వాణిజ్య మార్గాలతో సంబంధాలు ఉండేవని అంచనా వేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఎడారిలా కనిపిస్తున్న ఈ ప్రాంతం, వందల ఏళ్ల క్రితం వ్యవసాయం, వాణిజ్యంతో కళకళలాడిన ఒక కీలక కేంద్రంగా ఉండి, అరేబియా సముద్రం చుట్టూ ఉన్న ఇతర ప్రాంతాలతో వాణిజ్య సంబంధాలు కలిగి ఉండేదని ఈ ఆవిష్కరణ స్పష్టం చేస్తోంది.
