భారతదేశ వలసవాద యుద్ధాల చరిత్రలో మొదటి విప్లవకారుడిగా గుర్తింపు పొందిన ఘనత రాజ్మహల్ (జార్ఖండ్) కొండల్లో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన జబ్రా పహారియా ‘తిల్కా మాంఝీ’కి చెందుతుంది. తిల్కా బ్రిటీష్ వారు జప్తు చేసిన డబ్బును విడిపించి పేదలకు సహాయం చేశాడు. భారతీయ గెరిల్లా యుద్ధ పద్ధతిని అనుసరించడం ద్వారా, అతను బ్రిటిష్ వారిని ఓడించాడు.
తిల్కా మాంఝీ బ్రిటిష్ పాలనలోని అనాగరికత మరియు హేయమైన చర్యలను తీవ్రంగా నిరసిస్తూ సుదీర్ఘ పోరాటం చేశారు. ప్రసిద్ధ ‘సంతల్ ఉద్యమానికి’ కూడా నాయకత్వం వహించాడు.
వీర స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు తిల్కా మాంఝీని దేశ మొదటి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడుగా పరిగణించడమే కాక. త్యాగానికి ప్రతీకగా చెప్పుకుంటారు.
బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం తిల్కాను 1785లో అరెస్ట్ చేసి ఉరి తీసింది. కొంతమంది చరిత్రకారులు 1784లో ఉరి తీసినట్లు తెలిపారు.
ప్రారంభ జీవితం మరియు బ్రిటిష్ అణచివేత
తిల్కా మాంఝీ ఫిబ్రవరి 11, 1750న బీహార్లోని సుల్తాన్పూర్లోని తిలక్పూర్ గ్రామంలో సంతాల్ తెగ కుటుంబంలో జన్మించారు. అతని తండ్రి పేరు సుందర ముర్ము. అతని సాహసం కారణంగా, తిల్కా మాంఝీని ‘జబ్రా పహారియా’ అని కూడా పిలుస్తారు.
బ్రిటీష్ వారి అణచివేత విధానాలు తిల్కాను యుక్తవయస్సులోనే కదిలించాయి. పేదల అటవీ భూమి, వ్యవసాయభూములు, నివాస భూములు, అడవులు, చెట్లపై హక్కులను బ్రిటీష్ పాలకుల తమ చేతుల్లోకి తీసుకున్నారు.
మొదటి యుద్ధం
అటవీ వాసులకు, బ్రిటీష్ వారికి మధ్య జరిగిన సంఘర్షణ తిల్కాను విప్లవకారుడిని చేసింది. ఒకరోజు తిల్కా షానాచార్ (బనైచారి జోర్) అనే ప్రదేశం నుండి బ్రిటిష్ వారిపై యుద్ధానికి పిలుపునిచ్చాడు.
మాంఝీ నాయకత్వంలో అటవీవాసులు కడం, భాగల్పూర్, సుల్తాన్గంజ్ మరియు సుదూర అటవీ ప్రాంతాలకు తరలివెళ్లారు. వారు ప్యాలెస్ మైదానంలో బ్రిటిష్ సైనికులతో పోరాడారు. ఈ సమయంలో, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం (1767) వారు నిర్వహించిన చుహాద్ తిరుగుబాటుతో ఇబ్బంది పడింది.
తిల్కా మాంఝీ నాయకత్వంలో, అటవీ నివాసులు బ్రిటీష్ వారిపై ఆధిపత్యం చెలాయించారు, దీంతో బ్రిటీష్ పాలకులు క్లీవ్ ల్యాండ్ అనే అధికారిని సూపరింటెండెంట్గా నియమించి రాజభవనానికి పంపారు.
క్లీవ్ ల్యాండ్ తన సైన్యం మరియు పోలీసులతో రాజమహల్ కొండల్లో మోహరించారు.
సంతాల్ ఉద్యమం, క్లీవ్ ల్యాండ్ హత్య
1781-84 మధ్య యోధుడు తిల్కా మాంఝీ నాయకత్వంలో జరిగిన వివిధ యుద్ధాలలో బ్రిటిష్ వారిని సవాలు చేస్తూ తిల్కా అన్నాడు –
‘ఈ భూమి మాతృభూమి, మా అమ్మ, మేము ఎవరికీ పన్ను చెల్లించము.’
స్వదేశీ ఆయుధాలతో తన చిన్న సైన్యంతో తిల్కా మాంఝీ అడవులతో పాటు తెరాయ్, గంగా, బ్రాహ్మి మొదలైన నదుల లోయలలో నిరంతరం బ్రిటిష్ వారితో పోరాడాడు. అలాగే ముంగేర్, భాగల్పూర్, సంతాల్, పరగణ కొండ ప్రాంతాలలో రహస్యంగా పోరాడుతూనే ఉన్నాడు.
ప్యాలెస్ సూపరింటెండెంట్ క్లీవ్ ల్యాండ్, అలాగే అయర్ కూట్ బ్రిటిష్ సైన్యంతో వీర్ తిల్కా మాంఝీ నాయకత్వంలో చాలా చోట్ల భీకర యుద్ధం జరిగింది.
బ్రిటీష్ వారితో పోరాడుతున్నప్పుడు, అతను భాగల్పూర్ వైపు వెళ్లాడు.
1784 జనవరి 13న, అతను తన బాణాలతో క్లీవ్ ల్యాండ్ను ఎదుర్కొని చంపాడు. క్లీవ్ ల్యాండ్ మరణ వార్త తెలియగానే బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంలో ఒక రకమైన భయం, వణుకు నెలకొంది.
బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం తిల్కాను కనిపెట్టి, అతనిని ఎలాగైనా ఉరితీయాలని నిర్ణయించుకుంది.
అరెస్టు
ఒకరోజు రాత్రి తిల్కా మాంఝీ మరియు అతని విప్లవ మిత్రులు సంప్రదాయ పండుగలో నృత్యం చేస్తూ, పాడుతూ ఉండగా, అకస్మాత్తుగా ఒక దేశద్రోహి సర్దార్ జౌదా దాడి చేశాడు. ఈ ఆకస్మిక దాడి నుండి తిల్కా మాంఝీ రక్షించబడ్డాడు, కానీ చాలా మంది దేశభక్తులు అమరులయ్యారు. కొందరిని బందీలుగా పట్టుకున్నారు.
తిల్కా మాంఝీ అతని సైన్యం అక్కడి నుంచి పారిపోయి సుల్తాన్గంజ్ కొండ ప్రాంతంలో తలదాచుకుంది. బ్రిటిష్ సైన్యం వారిని పట్టుకోవడానికి భాగల్పూర్ నుండి సుల్తాన్గంజ్ మరియు దాని చుట్టుపక్కల కొండ ప్రాంతాల వరకు ఉచ్చులు వేసింది.
ధీరోదాత్తుడు తిల్కా మాంఝీ అతని సైన్యానికి పర్వత ప్రాంతాలలో రహస్యంగా పోరాడటం కష్టంగా మారింది. ఆహారం లభించకపోవడంతో అతని సైన్యం ఆకలితో బాధపడటం ప్రారంభించింది.
వీర్ మాంఝీ అతని సైనికులు గెరిల్లా యుద్ధం అనే ఒకే ఒక వ్యూహాన్ని కలిగి ఉన్నారు.
తిల్కా మాంఝీ నాయకత్వంలో సంతాల్ తెగ నేరుగా బ్రిటిష్ సైన్యంపై దాడి చేసింది. కానీ క్లీవ్ ల్యాండ్కు బదులుగా తిల్కా సేన వారెన్ హేస్టింగ్తో పోరాడవలసి వచ్చింది. అతనికి ఆయుధాలతో కూడిన ఒక సైన్యమే ఉంది.
త్యాగం
తిల్కా మాంఝీని బ్రిటీష్ వారు అరెస్టు చేసి భాగల్పూర్కు తీసుకువచ్చారు. అక్కడ అమానవీయంగా ప్రవర్తించారు. అతన్ని మందపాటి తాళ్లతో కట్టి నాలుగు గుర్రాలతో ఈడ్చుకెళ్లారు.
1785లో, తిల్కా మాంఝీని బ్రిటిష్ వారు మర్రి చెట్టుకు తాడుతో కట్టి ఉరితీశారు.
భరతమాతను బానిసత్వం నుంచి విడిపించేందుకు పోరాటం చేసిన తొలి యోధుడు తిల్కా మాంఝీ. ఆయన తర్వాత 90 ఏళ్లకు 1857లో స్వాతంత్ర్య పోరాటం మళ్లీ ఊపిరి పోసుకుంది. బ్రిటీష్ వారికి వ్యతిరేకంగా గళం విప్పిన మొదటి వ్యక్తి తిల్కా మాంఝీ.
విప్లవకారుడు తిల్కా మాంఝీ జ్ఞాపకార్థం భాగల్పూర్లోని కోర్టు సమీపంలో అతని విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆయన పేరు మీద యూనివర్సిటీ కూడా ఉంది. తిల్కా మాంఝీ భారతమాతకు అమరపుత్రుడిగా ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోతాడు.
మూల పుస్తకం:
1. ధైర్య యోధుడు, రచయిత – నంద్ కుమార్ సాయి
