భారత్ ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీసేలా సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారం జరుగుతోందా? బంగ్లాదేశ్ రాజధాని ఢాకాలోని పేద ప్రాంతాలను చిత్రీకరించి, వాటిని భారత రాజధాని ఢిల్లీలోని ప్రాంతాలుగా చూపిస్తూ కొందరు చైనీస్ వ్లాగర్లు వీడియోలు ప్రచారం చేస్తున్నారనే విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. ఈ వ్యవహారంపై జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (జేఎన్‌యూ) చైనా వ్యవహారాల నిపుణుడు, ప్రొఫెసర్ శ్రీకాంత్ కొండపల్లి కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఈ ధోరణిని ఆయన ‘సైద్ధాంతిక పోరాటం’గా అభివర్ణించారు.
బంగ్లాదేశ్‌కు చెందిన ప్రముఖ వార్తాపత్రిక ‘ప్రథమ్ ఆలో’ నిర్వహించిన పరిశోధనలో ఈ విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. ఢాకాలోని ఉత్తర, టెక్‌పారా ప్రాంతాల్లో చైనాకు చెందిన కొందరు లైవ్‌స్ట్రీమర్లు వీడియోలు చిత్రీకరిస్తూ, అవి న్యూఢిల్లీలోని ప్రాంతాలంటూ తమ ప్రేక్షకులను నమ్మించే ప్రయత్నం చేసినట్లు ఆ పత్రిక వెల్లడించింది.
ఈ వీడియోల ద్వారా భారత్‌ను పేదరికం, అపరిశుభ్రతతో కూడిన దేశంగా చిత్రీకరించే ప్రయత్నం జరుగుతోందని ప్రొఫెసర్ కొండపల్లి అభిప్రాయపడ్డారు. అయితే, ఈ వ్లాగర్లందరూ ఒకే వ్యవస్థీకృత ప్రచారంలో భాగంగా పనిచేస్తున్నారా? లేదా వ్యక్తిగత, వాణిజ్య ప్రయోజనాల కోసం ఇలా చేస్తున్నారా? అనేది ఇంకా నిర్ధారణ కాలేదని స్పష్టం చేశారు.
‘ఇది ఒక సైద్ధాంతిక పోరాటం’
చైనాకు చెందిన సోషల్ మీడియా వేదికల్లో, ముఖ్యంగా ‘వీబో’లో భారత్‌తో పాటు ఇతర దక్షిణాసియా దేశాలను ప్రతికూలంగా చూపించే వీడియోలు కనిపిస్తున్నాయని కొండపల్లి పేర్కొన్నారు. పరిశోధకులకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, ఈ తరహా వీడియోలు 2024 నవంబర్ నుంచే ప్రచారంలో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. బంగ్లాదేశ్, ఇండోనేషియా, వియత్నాం వంటి దేశాలకు వెళ్లే కొందరు చైనీస్ కంటెంట్ క్రియేటర్లు అక్కడి పేదరికం, ఆదాయ అసమానతలు, పారిశుధ్య సమస్యలను మాత్రమే ప్రధానంగా చిత్రీకరిస్తున్నారని ఆయన వివరించారు.”ఇది కేవలం వీడియోల ద్వారా వ్యూస్ సంపాదించుకునే వ్యవహారం మాత్రమే కాదు. దీని వెనుక సైద్ధాంతిక కోణం కూడా ఉంది” అని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఇలాంటి వీడియోల ద్వారా సబ్‌స్క్రైబర్లు, లైకులు, ఆన్‌లైన్ ఆదాయం, సామాజిక గుర్తింపు పొందాలనే వ్యక్తిగత, వాణిజ్య ప్రయోజనాలు కూడా ఉండవచ్చని విశ్లేషించారు. అయితే, పేద ప్రాంతాలను మాత్రమే ఎంచుకుని చూపించడం ద్వారా ఒక దేశం మొత్తం అలానే ఉందనే అభిప్రాయం కలిగించడం సరికాదని పేర్కొన్నారు.
ఢాకాను ఢిల్లీగా చిత్రీకరించిన వ్లాగర్లు
ప్రథమ్ ఆలో కథనం ప్రకారం, ఢాకాలోని ఉత్తర, టెక్‌పారా ప్రాంతాల్లో కొందరు చైనీస్ లైవ్‌స్ట్రీమర్లు వీధులు, ఇళ్లు, మార్కెట్లను చిత్రీకరించారు.మియాన్‌మియాన్ అనే పేరుతో గుర్తించిన ఓ లైవ్‌స్ట్రీమర్, ఢాకాలోని ఓ నివాస ప్రాంతాన్ని న్యూఢిల్లీగా పరిచయం చేస్తూ అక్కడి ప్రజల ఇళ్లు, జీవన పరిస్థితులపై అవమానకరమైన వ్యాఖ్యలు చేసినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.మరికొన్ని ప్రత్యక్ష ప్రసారాల్లోనూ పారిశుధ్యం, స్థానిక ప్రజల దైనందిన జీవన విధానాలను చూపిస్తూ, వాటిని భారతదేశంలోని పరిస్థితులుగా చైనా ప్రేక్షకులకు వివరించినట్లు వెల్లడైంది. ఈ ప్రసారాల్లోని చైనీస్ భాషా వ్యాఖ్యలను బంగ్లాదేశ్ జర్నలిస్టులు గూగుల్ ట్రాన్స్‌లేట్ సహాయంతో అనువదించారు. అనంతరం చైనీస్ భాష తెలిసిన నలుగురితో ఆ అనువాదాలను పరిశీలించి నిర్ధారించుకున్నట్లు ప్రథమ్ ఆలో తెలిపింది.
అనుమతి లేకుండానే చిత్రీకరణ?
ఈ వ్యవహారంలో మరో ఆందోళనకర అంశం స్థానిక ప్రజల అనుమతి లేకుండా చిత్రీకరణలు జరపడం. కొంతమంది నివాసితులు తమ ఇళ్లను, వ్యక్తిగత జీవన పరిస్థితులను అనుమతి లేకుండా వీడియోలు తీశారని ఫిర్యాదు చేసినట్లు సమాచారం. ఫాంగ్‌యూ అనే పేరుతో గుర్తించిన మరో చైనీస్ లైవ్‌స్ట్రీమర్, ఈ ప్రసారాలు ఉత్పత్తుల ప్రచారానికి సంబంధించిన కార్యకలాపాల్లో భాగమని జర్నలిస్టులకు తెలిపినట్లు నివేదిక పేర్కొంది. అయితే ఈ వీడియోలను ఎవరు రూపొందించమని ఆదేశించారు? వీటి వెనుక ఏదైనా సంస్థ లేదా వ్యవస్థీకృత బృందం ఉందా? వ్లాగర్లందరి ఉద్దేశం ఒకటేనా? అనే అంశాలపై ఇప్పటివరకు స్పష్టత రాలేదు.
భారత్‌ను పేదరికంతో ముడిపెట్టి చూపించే ప్రయత్నాలను చైనా తన అభివృద్ధి నమూనాను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసే కథనాలతో అనుసంధానించి చూడాలని ప్రొఫెసర్ కొండపల్లి సూచించారు. చైనా తన పాలనా విధానం ద్వారా సంపన్న సమాజాన్ని నిర్మించిందనే ప్రచారం చేస్తుంటే, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో కొనసాగుతూ భారత్ కూడా ఆర్థిక, సామాజిక రంగాల్లో పురోగతి సాధిస్తోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా పేదరిక నిర్మూలనలో భారత్ సాధించిన పురోగతి చైనా అభివృద్ధి నమూనా ఒక్కటే విజయవంతమైన మార్గమనే వాదనకు సవాలుగా నిలుస్తోందని ఆయన విశ్లేషించారు.
ప్రపంచ బ్యాంకు ఏప్రిల్ 2026లో విడుదల చేసిన ఇండియా డెవలప్‌మెంట్ అప్‌డేట్ ప్రకారం, 2021 కొనుగోలు శక్తి సమానత (PPP) ఆధారంగా రోజుకు 3 డాలర్ల కంటే తక్కువ ఆదాయంతో జీవించే వారి శాతం 2011–12లో 27.1 శాతంగా ఉండగా, 2023–24 నాటికి 2.6 శాతానికి తగ్గింది. అయితే పేదరికాన్ని కొలిచే విధానాన్ని బట్టి గణాంకాలు మారుతుంటాయి. ప్రపంచ బ్యాంకు ఆదాయం లేదా వినియోగ వ్యయాన్ని ఆధారంగా తీసుకుంటే, ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం (UNDP) ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణాలు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని బహుముఖ పేదరికాన్ని అంచనా వేస్తుంది.
ప్రచారం వెనుక ఎవరున్నారు?
ఈ వీడియోల వెనుక ఉన్న వ్యక్తులు, సంస్థలు, వాటి అసలు ఉద్దేశాలపై ఇంకా అనేక ప్రశ్నలు మిగిలి ఉన్నాయి. కొందరు వ్లాగర్లు వాణిజ్య ప్రయోజనాల కోసం చిత్రీకరణలు చేస్తున్నామని చెబుతున్నప్పటికీ, భారత్‌ను ఉద్దేశపూర్వకంగా ప్రతికూలంగా చూపించే కోణం కూడా ఉందని ప్రొఫెసర్ కొండపల్లి అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఈ వ్యవహారంపై బంగ్లాదేశ్‌లో స్థానికంగా అసంతృప్తి వ్యక్తమవుతున్న నేపథ్యంలో అధికారులు విచారణ చేపట్టినట్లు సమాచారం.
