అది 1928వ సంవత్సరం. డాక్టర్ కేశవ బలిరాం హెడ్గేవార్ రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక సంఘాన్ని (RSS) స్థాపించి మూడేళ్లు పూర్తయ్యాయి. ఆ సంస్థ అప్పుడప్పుడే ఎదుగుతోంది. సభ్యుల సంఖ్య తక్కువైనా, క్రమశిక్షణ మరియు స్పష్టమైన లక్ష్యంతో సంస్థ బలంగా ఉంది.
ఆ ఏడాది ‘గురు పూర్ణిమ’ రోజు. భారతీయ సంప్రదాయంలో ఆషాఢ పౌర్ణమిని గురు పూర్ణిమగా జరుపుకుంటారు. ఆ పవిత్రమైన రోజున శిష్యులు తమ గురువుకు పాదాభివందనం చేసి, కృతజ్ఞతగా ‘గురు దక్షిణ’ సమర్పిస్తారు. సంఘ చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారిగా గురు పూర్ణిమను జరుపుకోవాలని నిర్ణయించారు. స్వయంసేవకులలో ఒక చిన్న సందేహం కలిగింది: “సంఘానికి గురువు ఎవరు? డాక్టర్ జీ స్వయంగా గురువు అవుతారా?” అని అందరూ ఆలోచిస్తున్నారు. అంతకుముందు రోజు డాక్టర్ జీ కేవలం ఒక్కటే చెప్పారు: “రేపు వచ్చేటప్పుడు పూలు తీసుకురండి.” అంతకు మించి ఏమీ చెప్పలేదు.
మరుసటి రోజు శాఖా కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది. డాక్టర్ జీ ‘భగవా ధ్వజాన్ని’ (కాషాయ జెండా) ఆవిష్కరించారు. ప్రతీ స్వయంసేవకుడు ముందుకు వచ్చి, భగవా ధ్వజానికి ప్రణామం చేసి, పూలతో పాటు గురు దక్షిణను సమర్పించాలని కోరారు. ఆ తర్వాత డాక్టర్ జీ ఒక చారిత్రక ప్రసంగం చేశారు.
సంఘం ఏ ఒక్క వ్యక్తిని గురువుగా గుర్తించదని, కేవలం ‘భగవా ధ్వజం’ మాత్రమే ఆ అత్యున్నత గౌరవానికి అర్హమని ఆయన ప్రకటించారు. “ఎంత గొప్పవారైనా సరే, మనుషులు పరిపూర్ణులు కాదు. ప్రతి వ్యక్తికీ పరిమితులు ఉంటాయి. ఏ వ్యక్తి కూడా శాశ్వతం కాదు. కానీ, ఆదర్శాలు శాశ్వతమైనవి. భగవా ధ్వజం ఆ ఆదర్శాలకు ప్రతిరూపం. ఈ జెండాను చూసినప్పుడు మన చరిత్ర, సంస్కృతి, వారసత్వం మరియు సంప్రదాయాలు గుర్తుకువస్తాయి. మన హృదయాలు గర్వంతో నిండుతాయి. ఈ శాశ్వత ప్రతీకయే మనకు మార్గదర్శి, ఏ మానవుడూ కాదు” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
సంఘం యొక్క మొదటి గురు పూర్ణిమ నాటి గురు దక్షిణ మొత్తం 84 రూపాయల కొన్ని అణాలు. ఒకరు ఏకంగా అర పైసా కూడా సమర్పించారు. ఆ మొత్తం చాలా చిన్నదే కావచ్చు. కానీ, అక్కడి నుండి ప్రారంభమైన ఒక గొప్ప సంప్రదాయం.. ఏటా బలపడుతూ వచ్చింది. ఒక నది ఎలాగైతే కొన్ని చుక్కలతో మొదలై ప్రవాహంగా మారుతుందో, ఇది కూడా అలాగే విస్తరించింది.
ఆరోజు వచ్చిన మొత్తం కంటే ముఖ్యంగా, ఆనాడు ఒక గొప్ప సూత్రం స్థిరపడింది: సంఘం ఏ ఒక్క వ్యక్తి చుట్టూ తిరగదు, అది ఒక ‘ఆదర్శం’ చుట్టూ తిరుగుతుంది. డాక్టర్ జీ తనను తాను కేంద్రంలో ఉంచుకోలేదు, భగవా ధ్వజాన్ని కేంద్రంలో ఉంచారు. ఆ నిశ్శబ్ద నిర్ణయమే రాబోయే తరాలకు సంఘం యొక్క వ్యక్తిత్వాన్ని, క్రమశిక్షణను నిర్మించింది.
