పూర్తిగా జ్ఞానం వికసించని శిశువు సైతం తల్లి పాడే జోలపాటకు ప్రశాంతతను పొందుతుంది. మాటలు లేని మూగజీవాలు కూడా సంగీత ధ్వనులకు స్పందిస్తాయి. సకల చరాచర సృష్టి సంగీత లయలో మైమరచిపోవడం వెనుక ఉన్న ఆ దివ్యశక్తి ఏమిటంటే.. అది నాదబ్రహ్మ స్వరూపుడైన భగవంతుని లీలే.
లయకారుడైన పరమశివుడు సాక్షాత్తు నాదరూపుడని భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఆయన ఢమరుకం నుంచి వెలువడిన ఓంకార నాదమే సంగీతానికి మూలమని భావిస్తారు. అందుకే భారతీయ సంస్కృతిలో సంగీతానికి కేవలం కళగా కాకుండా ఆధ్యాత్మిక సాధనగా కూడా అత్యున్నత స్థానం లభించింది.
సామవేదం సంపూర్ణంగా సంగీతమయమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. యజ్ఞయాగాదుల్లో పఠించే మంత్రాలను రాగయుక్తంగా ఎలా ఆలపించాలో సామవేదం వివరిస్తుంది. నారదుడు, తుంబురుడు వంటి దివ్య గాయకులు తమ గానామృతంతో భగవంతుడిని కీర్తించి తరించారని పురాణాలు పేర్కొంటాయి.
భగవంతుడిని చేరుకోవడానికి సంగీతం సులభమైన మార్గమని భక్తి సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఒక సందర్భంలో నారదుడు శ్రీ మహావిష్ణువును “యుగయుగాలకు అవతరించే నిన్ను ఎక్కడ వెతకాలి?” అని ప్రశ్నించగా, “భక్తులు నన్ను కీర్తిస్తూ గానం చేసే చోట నేను ఉంటాను” అని విష్ణుమూర్తి చెప్పినట్లు పురాణ కథనం.
సంగీత మహిమను తెలియజేసే మరో ఉదాహరణ రామాయణంలో కనిపిస్తుంది. రావణాసురుడు కైలాస పర్వతాన్ని ఎత్తే ప్రయత్నం చేసినప్పుడు, శివుడు తన పాదంతో పర్వతాన్ని అదిమిపెడతాడు. తన తప్పును గ్రహించిన రావణుడు తన శరీరాన్ని వీణగా, నరాలను తంత్రులుగా భావించి అద్భుతమైన గానంతో శివుణ్ని స్తుతించి ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందాడని పురాణాలు వివరిస్తాయి.
భారతీయ సంగీత సంప్రదాయంలో అన్నమయ్య, త్యాగరాజ స్వామి, పురందరదాసు, భక్త రామదాసు వంటి వాగ్గేయకారులు సంగీతాన్ని భక్తితో మేళవించారు. “సంగీత జ్ఞానము భక్తి వినా సన్మార్గము గలదే మనసా” అంటూ త్యాగరాజ స్వామి సంగీతానికి భక్తి జత కలిసినప్పుడే అది పరమార్థ సాధనగా మారుతుందని చాటారు.
అన్నమాచార్యులు తమ సంకీర్తనల ద్వారా శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని కీర్తించి భక్తి మార్గాన్ని చూపించారు. వీరంతా తమ సంగీత సాధన ద్వారా లౌకిక బంధాలను అధిగమించి పరమాత్మతో అనుసంధానమయ్యారు.
జీవాత్మను పరమాత్మతో కలిపే అద్భుతమైన వారధి సంగీతం. జీవితంలోని ఒత్తిళ్లు, బాధల నుంచి మనిషికి ప్రశాంతతను అందించే దివ్య ఔషధం అది. సంగీతాన్ని కేవలం వినోద సాధనంగా కాకుండా, ఆత్మ వికాసానికి, ఆధ్యాత్మిక అనుభూతికి మార్గంగా చూడాలి.
సంగీతం అందరికీ ఒకే స్థాయిలో సాధ్యం కాకపోయినా, దాన్ని ఆస్వాదించే హృదయం ప్రతి ఒక్కరికీ ఉంటుంది. సంగీతాన్ని ఆలకించడం ద్వారా అందులోని భక్తి భావాన్ని అనుభవిస్తే మనసుకు ప్రశాంతత లభిస్తుంది. ఆ అనుభూతి భగవదనుగ్రహానికి దారితీసే మార్గంగా మారుతుంది.
