మహాభారతంలో ద్రౌపది అసాధారణ ఆత్మగౌరవానికి, అపారమైన ధైర్యానికి ప్రతీకగా నిలిచిన మహానారి. జీవితాంతం ఎన్నో సవాళ్లు, అవమానాలు, అగ్నిపరీక్షలు ఎదురైనా ఆమె తన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, ధర్మంపై నమ్మకాన్ని ఎన్నడూ కోల్పోలేదు. అందుకే ప్రసిద్ధమైన పంచకన్యా శ్లోకంలో ఆమెకు విశిష్ట స్థానం లభించింది.
అహల్యా ద్రౌపదీ కుంతీ తారా మండోదరీ తథా
పంచకన్యాః స్మరేన్నిత్యం మహాపాతకనాశనమ్
ఈ శ్లోకంలో ద్రౌపదిని ‘కన్య’గా సంబోధించడం ఆమె శారీరక స్థితికి సంబంధించినది కాదు. ఆమె మానసిక పవిత్రత, ధర్మనిష్ఠ, అచంచలమైన సంకల్పం, భక్తి వంటి ఉన్నత లక్షణాలకు సూచికగా భావిస్తారు. సీత, మండోదరి, ద్రౌపది, తార, అహల్యలను హిందూ సంప్రదాయంలో పంచకన్యలుగా గౌరవిస్తారు.
ద్రుపద మహారాజు నిర్వహించిన యజ్ఞవేదిక నుంచి ద్రౌపది ఆవిర్భవించిందని మహాభారతం చెబుతుంది. ఆమె జననం నుంచే ధర్మస్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించబోతుందని ఆకాశవాణి ప్రకటించినట్లు పురాణ కథనాలు పేర్కొంటాయి.
అర్జునుడు స్వయంవరంలో మత్స్యయంత్రాన్ని ఛేదించి ద్రౌపదిని గెలుచుకున్నప్పటికీ, కుంతీదేవి అనుకోకుండా ఇచ్చిన ఆజ్ఞ కారణంగా ఆమె ఐదుగురు పాండవులను వివాహం చేసుకోవాల్సి వచ్చింది. ఈ క్లిష్టమైన పరిస్థితిని కూడా ఆమె ధర్మబద్ధంగా, గౌరవప్రదంగా నిర్వహించింది.
ద్యూతసభలో ద్రౌపది చేసిన ప్రశ్నలు మహాభారతంలోని అత్యంత లోతైన ధర్మచర్చల్లో ఒకటిగా నిలిచాయి. తనను తాను ఓడిపోయిన తర్వాత ధర్మరాజుకు తనను పణంగా పెట్టే హక్కు ఉందా అని ఆమె ప్రశ్నించడం ద్వారా ఆనాటి వ్యవస్థను, ధర్మసూత్రాలను సవాలు చేసింది. ఆమె వాదనలోని తాత్వికతకు మహామహులైన భీష్మాచార్యులు సైతం ఆలోచనలో పడ్డారు.
ద్రౌపది స్వయంగా యుద్ధరంగంలో ఆయుధం ధరించకపోయినా, అధర్మానికి వ్యతిరేకంగా ఆమె చేసిన పోరాటం కురుక్షేత్ర సంగ్రామానికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. అయితే యుద్ధం అనంతరం అశ్వత్థామ చేసిన దారుణ దాడిలో తన ఐదుగురు కుమారులను కోల్పోయి ఆమె తీవ్ర పుత్రశోకాన్ని అనుభవించింది.
ద్రౌపది జీవితంలో శ్రీకృష్ణుడితో ఉన్న అనుబంధం అత్యంత పవిత్రమైనది. అది కేవలం భక్తురాలు–భగవంతుడి సంబంధం మాత్రమే కాదు; ఆప్తమిత్రుడు, రక్షకుడు, ఆత్మీయుడిగా కృష్ణుడు ఆమెకు అండగా నిలిచాడు. ఆమెకు ఎదురైన ప్రతి కష్టంలో కృష్ణునిపై ఉన్న అచంచల విశ్వాసం ఆమె బలంగా మారింది.
చివరి దశలో ద్రౌపది భీముడి నిస్వార్థమైన ప్రేమను గుర్తించిందని మహాభారతంలోని కొన్ని వ్యాఖ్యానాలు పేర్కొంటాయి. తన జీవితంలో తనను అత్యంతగా ఆదరించిన భీముడి ప్రేమను ఆమె స్మరించిందని భావిస్తారు.
అలా ద్రౌపది యుగయుగాలుగా ఆత్మగౌరవం, ధైర్యం, ధర్మనిష్ఠ, భక్తికి ప్రతీకగా నిలిచింది. మహాభారతంలో ఆమె పాత్ర ఒక మహిళా శక్తికి, అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించే ధైర్యానికి చిరస్థాయిగా నిలిచిన ఉదాహరణ.
