విద్యుత్ లేదు.. డీజిల్ లేదు.. మోటార్ లేదు.. అయినా వాగులో ప్రవహించే నీటిని కొండపై ఉన్న పొలాలకు తరలించవచ్చా? సాధ్యమేనని నిరూపిస్తున్నారు గ్రామీణ ఆవిష్కర్త శ్రీనివాస్. నీటి సహజ ప్రవాహ శక్తిని ఉపయోగించి పనిచేసే హైడ్రాలిక్ ర్యామ్ పంప్ ద్వారా ఎత్తైన ప్రాంతాలకు సాగునీటిని అందించే ప్రయత్నం ఇప్పుడు గిరిజన ప్రాంతాల రైతులకు కొత్త ఆశలు కల్పిస్తోంది.
తూర్పుగోదావరి ప్రాంతానికి చెందిన శ్రీనివాస్.. గిరిజన ప్రాంతాల్లో రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సాగునీటి సమస్యలను గమనించి, తక్కువ ఖర్చుతో పరిష్కారం అందించాలనే ఆలోచనతో హైడ్రో ర్యామ్ పరికరాన్ని అభివృద్ధి చేశారు.
నీటి ప్రవాహమే శక్తి
చిన్న వాగులు, కాలువల్లో ప్రవహించే నీటికి ఉండే ఒత్తిడి, వేగాన్ని ఉపయోగించుకుని హైడ్రో ర్యామ్ పంప్ పనిచేస్తుంది. నీరు కొంత ఎత్తు నుంచి కిందకు ప్రవహించే సమయంలో ఏర్పడే శక్తిని ఉపయోగించి, ఆ నీటిలో కొంత భాగాన్ని మరింత ఎత్తుకు పంపించడం ఈ సాంకేతికత ప్రత్యేకత.
అందువల్ల విద్యుత్ మోటార్ లేదా డీజిల్ ఇంజిన్పై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదు. నిరంతర నీటి ప్రవాహం ఉన్న ప్రాంతాల్లో పరికరం పనిచేసే అవకాశం ఉంటుంది.
గిరిజన రైతులకు వరం
తూర్పు మన్యం ప్రాంతాల్లో వాగులు, వంకలు, జలపాతాలు సమృద్ధిగా ఉన్నప్పటికీ.. చాలా చోట్ల నీరు లోతట్టు ప్రాంతాలకు ప్రవహిస్తుండగా, సాగుభూములు ఎత్తైన ప్రదేశాల్లో ఉంటాయి. దీంతో నీటిని పొలాలకు తరలించడం రైతులకు పెద్ద సవాలుగా మారుతోంది.
ఈ పరిస్థితిలో తక్కువ నిర్వహణ వ్యయంతో పనిచేసే హైడ్రో ర్యామ్ పంపులు గిరిజన రైతులకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. గతంలో తూర్పు మన్యం ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి హైడ్రాలిక్ ర్యామ్లను ఏర్పాటు చేసి సుమారు 120 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
నీటితో విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసే ఆలోచన
సాగునీటిని ఎత్తిపంపడమే కాకుండా.. ప్రవహించే నీటి శక్తిని మరింత సమర్థంగా వినియోగించి విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసే దిశగా కూడా ఈ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయాలని శ్రీనివాస్ భావిస్తున్నట్లు సమాచారం.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సాగునీటితో పాటు తాగునీటి సరఫరా, చిన్నస్థాయి వ్యవసాయ అవసరాలు, స్థానికంగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ప్రాసెసింగ్ వంటి కార్యక్రమాలకు ఇలాంటి నీటి ఆధారిత సాంకేతికతలను ఉపయోగించే అవకాశాలు ఉన్నాయి.
ప్రకృతి శక్తిని ఉపయోగించుకునే సాంకేతికత
హైడ్రాలిక్ ర్యామ్ పంపుల ప్రధాన ప్రత్యేకత.. ప్రవహించే నీరే దాని శక్తి వనరు కావడం. దీంతో విద్యుత్ బిల్లులు, ఇంధన ఖర్చులు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. పర్వత, కొండ ప్రాంతాలు, విద్యుత్ సరఫరా పరిమితంగా ఉన్న మారుమూల గ్రామాల్లో ఈ సాంకేతికత ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
ఒక సాధారణ రైతు ఎదుర్కొన్న సమస్యకు తన సృజనాత్మక ఆలోచనతో పరిష్కారం వెతకడం.. దాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా అభివృద్ధి చేయడం.. గ్రామీణ ప్రాంతాల అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉపయోగించాలనే ప్రయత్నం చేయడం శ్రీనివాస్ ఆలోచనలోని ప్రత్యేకత.
ప్రకృతిలో అందుబాటులో ఉన్న నీటి శక్తిని వృథా చేయకుండా, అదే శక్తితో సాగునీటి సమస్యకు పరిష్కారం చూపించగలిగితే.. మారుమూల ప్రాంతాల రైతుల జీవితాల్లో నిజమైన మార్పు తీసుకురావచ్చు.
