వ్యవసాయ రంగంలో ఆధునిక పద్ధతులు విస్తరిస్తున్న కొద్దీ సంప్రదాయ సాగు విధానాలు, పాతతరం విత్తనాలు క్రమంగా కనుమరుగవుతున్నాయి. రసాయన ఎరువులు, పురుగు మందుల వినియోగం పెరగడం వల్ల పర్యావరణంతో పాటు ప్రజల ఆరోగ్యంపైనా ప్రభావం పడుతోందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రకృతి వ్యవసాయం వైపు అడుగులు వేస్తూ.. సంప్రదాయ వరి వంగడాలను కాపాడేందుకు తన జీవితాన్నే అంకితం చేశారు కేరళకు చెందిన ఉష.
పర్యావరణ పరిరక్షణ, సేంద్రియ వ్యవసాయ ప్రచారకర్తగా పనిచేస్తున్న ఆమె.. దేశవ్యాప్తంగా అంతరించిపోతున్న సంప్రదాయ వరి రకాలను సేకరించి, పరిరక్షిస్తూ.. వాటిని మళ్లీ రైతుల పొలాల్లోకి తీసుకెళ్లేందుకు కృషి చేస్తున్నారు. ఇప్పటివరకు **1300కు పైగా సంప్రదాయ వరి వంగడాలను పరిరక్షించడంలో** ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు. అంతేకాదు.. వేలాది మంది రైతులను సేంద్రియ వ్యవసాయం వైపు ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని వదిలి.. ప్రకృతి వ్యవసాయం వైపు
చిన్నతనం నుంచే ఉషకు ప్రకృతిపై ప్రత్యేకమైన మక్కువ ఉండేది. ఆ ఆసక్తితోనే వ్యవసాయ రంగాన్ని తన భవిష్యత్ లక్ష్యంగా ఎంచుకున్నారు. కేరళ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి హార్టికల్చర్లో ఎమ్మెస్సీ పూర్తి చేసి.. అనంతరం వ్యవసాయ అధికారిణిగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగంలో చేరారు.
అయితే ఉద్యోగంలో ఉన్న సమయంలో ఆమె చదివిన ఓ పుస్తకం జీవితాన్నే మార్చేసింది. జపాన్కు చెందిన ప్రకృతి వ్యవసాయ పితామహుడు మసనోబు ఫుకుయోకా రచించిన _The One-Straw Revolution_ పుస్తకం ఉషపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. ప్రకృతికి అనుగుణంగా వ్యవసాయం చేయాలనే ఆలోచన ఆమెను మరింతగా ఆకర్షించింది.
దీంతో అప్పట్లో విస్తరిస్తున్న ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులకు భిన్నంగా.. ప్రకృతి, పర్యావరణానికి అనుకూలమైన సేంద్రియ వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. చివరకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి.. ప్రకృతి వ్యవసాయం, పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు.
ఈ క్రమంలో కేరళకు చెందిన కొందరు ప్రకృతి ప్రేమికులతో కలిసి ‘థనాల్’ అనే స్వచ్ఛంద సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు.
ఎండోసల్ఫాన్కు వ్యతిరేకంగా పోరాటం
పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగంగా ఉష చేపట్టిన ఉద్యమాల్లో ఎండోసల్ఫాన్ పురుగు మందు వినియోగానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన పోరాటం ముఖ్యమైనది.
కేరళలోని కాసరగోడ్ ప్రాంతంలోని జీడిమామిడి తోటల్లో హెలికాప్టర్ల ద్వారా ఎండోసల్ఫాన్ పిచికారీ చేయడం అప్పట్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. ఆ ప్రాంత ప్రజలు అనేక అనారోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొన్నారని, పర్యావరణంపైనా ప్రతికూల ప్రభావం పడిందని పలు అధ్యయనాలు, నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
ఈ సమస్యను గుర్తించిన ఉష.. ‘థనాల్’ సంస్థ ద్వారా ఎండోసల్ఫాన్ వినియోగానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించారు. ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడంతో పాటు.. రసాయనిక పురుగు మందుల వల్ల కలిగే నష్టాలపై ప్రచారం నిర్వహించారు. ఈ ఉద్యమాలతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా పెరిగిన వ్యతిరేకత నేపథ్యంలో 2011లో ఎండోసల్ఫాన్పై దేశవ్యాప్తంగా నిషేధం విధించబడింది.
ప్రాచీన వరి వంగడాల కోసం అన్వేషణ
ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతుల కారణంగా సంప్రదాయ వరి రకాలు అంతరించిపోతున్న విషయాన్ని ఉష దగ్గరగా గమనించారు. దీంతో ఈ విత్తన సంపదను భవిష్యత్ తరాలకు అందించాలనే లక్ష్యంతో ‘సేవ్ అవర్ రైస్’ ఉద్యమంలో భాగమయ్యారు.
ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఆమె దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో పర్యటించారు. పాతతరం రైతులను కలుసుకుని వారి వద్ద ఉన్న సంప్రదాయ వరి విత్తనాలను సేకరించారు. ఈ ప్రయత్నం ద్వారా ఇప్పటివరకు 1300కు పైగా సంప్రదాయ వరి రకాలను పరిరక్షించగలిగారు.
సేకరించిన విత్తనాలను ఆగ్రోఎకాలజీ కేంద్రాలతో పాటు వివిధ ప్రాంతాల్లో ఏర్పాటు చేసిన వరి వైవిధ్య క్షేత్రాలు, సామాజిక విత్తన బ్యాంకుల్లో భద్రపరుస్తున్నారు. అంతేకాదు.. ఈ విత్తనాలను రైతులకు ఉచితంగా అందించి, తమ పొలాల్లో సాగు చేసేలా ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
పంట చేతికి వచ్చిన తర్వాత విత్తనాలను రైతులే భద్రపరచుకొని.. తదుపరి సీజన్లో తిరిగి సాగు చేసుకునే విధానాన్ని కూడా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఈ విధంగా సంప్రదాయ విత్తనాల పరిరక్షణతో పాటు రైతుల్లో విత్తన స్వావలంబనను పెంచేందుకు కృషి చేస్తున్నారు.
30 వేల మంది రైతులతో కలిసి..
ఉష కృషి సంప్రదాయ వరి వంగడాల పరిరక్షణకే పరిమితం కాలేదు. రైతులను సేంద్రియ వ్యవసాయం వైపు తీసుకెళ్లేందుకు కూడా ఆమె పనిచేస్తున్నారు. వివిధ రాష్ట్రాల్లోని దాదాపు **30 వేల మంది రైతులతో కలిసి** పనిచేస్తూ.. రసాయనాల వినియోగాన్ని తగ్గించి, ప్రకృతి ఆధారిత వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
యువత, మహిళలకూ అవగాహన
‘సేవ్ అవర్ రైస్’ ఉద్యమంలో యువతతో పాటు గ్రామీణ మహిళలను భాగస్వాములను చేయడం కూడా ఉష లక్ష్యాల్లో ఒకటి. సేంద్రియ వ్యవసాయం, రసాయన రహిత ఆహారం, పర్యావరణ పరిరక్షణపై వారికి అవగాహన కల్పిస్తున్నారు.
మహిళలు ఏ రంగంలోకి అడుగుపెట్టినా ఎదురయ్యే సామాజిక సవాళ్లను అధిగమించి ముందుకు సాగాలని ఉష ప్రోత్సహిస్తున్నారు. తమను తాము నిరూపించుకోవడానికి ఎదురయ్యే ప్రతి సవాలును ఒక అవకాశంగా తీసుకోవాలని చెబుతున్నారు.
## భవిష్యత్ తరాలకు విత్తన సంపద
ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని వదిలి.. ప్రకృతి వ్యవసాయం, పర్యావరణ పరిరక్షణను తన జీవిత లక్ష్యంగా ఎంచుకున్న ఉష ప్రయాణం ఎంతో స్ఫూర్తిదాయకం. సంప్రదాయ వరి వంగడాలను కాపాడటం అంటే కేవలం విత్తనాలను భద్రపరచడం కాదు.. వాటితో ముడిపడి ఉన్న రైతుల జ్ఞానం, వ్యవసాయ సంస్కృతి, జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడటమూ.
1300కు పైగా సంప్రదాయ వరి రకాలను పరిరక్షించడంతో పాటు.. వేలాది మంది రైతులను సేంద్రియ వ్యవసాయం వైపు ప్రోత్సహిస్తున్న ఉష.. ప్రకృతిని కాపాడుతూ, మన వ్యవసాయ వారసత్వాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు అందించే దిశగా తన వంతు కృషి చేస్తున్నారు. ఆమె అడుగులు మరెందరికో స్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నాయి.
