భారతీయ సంస్కృతిలో మాతృమూర్తికి అత్యున్నతమైన స్థానం ఉంది. తల్లి ప్రేమ, త్యాగం, సహనం, ధైర్యం, సంస్కారాలకు ప్రతిరూపంగా భావించబడుతుంది. మన పురాణాలు, ఇతిహాసాల్లో ఎందరో గొప్ప మాతృమూర్తుల జీవితాలు ఆదర్శంగా నిలిచాయి. అలాంటి మహోన్నత మాతృమూర్తుల్లో శకుంతల ఒకరు. ఆమె భరతుని తల్లి. భరతుని వీరత్వం, ధైర్యం, వ్యక్తిత్వ నిర్మాణం వెనుక శకుంతల పెంపకం ఎంతో ముఖ్యమైనది.
శకుంతల విశ్వామిత్ర మహర్షి, మేనకలకు జన్మించిన కుమార్తె. చిన్నతనంలోనే అడవిలో విడిచిపెట్టబడిన ఆమెను కణ్వ మహర్షి చేరదీసి తన ఆశ్రమంలో పెంచారు. ప్రకృతి ఒడిలో, ఋషుల ఆశ్రమంలో పెరిగిన శకుంతలలో సౌమ్యత, సంస్కారం, దయ, వినయం వంటి సద్గుణాలు వికసించాయి.
యువతిగా ఉన్న సమయంలో శకుంతలకు రాజు దుష్యంతుడితో పరిచయం ఏర్పడింది. వారిద్దరూ గాంధర్వ వివాహం చేసుకున్నారు. కొంతకాలానికి శకుంతలకు ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ బాలుడే భరతుడు. దుష్యంతుడు రాజధానికి వెళ్లిన తరువాత శకుంతల తన కుమారుడిని ఎంతో ధైర్యంతో పెంచింది.
భరతుడు చిన్నతనం నుంచే అసాధారణమైన ధైర్యసాహసాలను ప్రదర్శించాడు. అడవి జంతువులతో సైతం భయపడకుండా ఆడుకునేంతటి సాహసం అతనిలో ఉండేది. ఈ ధైర్యానికి, ఆత్మవిశ్వాసానికి తల్లి శకుంతల ఇచ్చిన పెంపకం ప్రధాన కారణంగా భావించవచ్చు. ఆమె తన కుమారుడిలో భయం కాకుండా ధైర్యం, నిజాయితీ, ఆత్మగౌరవం నింపింది.
శకుంతల జీవితంలో ఎదురైన పరిస్థితులు సులభమైనవి కావు. భర్తకు దూరంగా ఉండటం, ఒంటరిగా కుమారుడిని పెంచడం వంటి కష్టాలను ఆమె సహనంతో ఎదుర్కొంది. తన కుమారుడి భవిష్యత్తు కోసం ఆమె చూపిన పట్టుదల ఒక ఆదర్శ తల్లి లక్షణాలను తెలియజేస్తుంది.
తరువాత భరతుడు గొప్ప రాజుగా ఎదిగాడు. అతని పేరు మీదనే మన దేశానికి “భారతం” అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందిందని ఇతిహాస-పురాణ సంప్రదాయం చెబుతుంది. అందువల్ల శకుంతల కేవలం ఒక రాజకుమారుని తల్లి మాత్రమే కాదు; భారత వంశ చరిత్రలో కీలకమైన మాతృమూర్తిగా గుర్తింపు పొందింది.
శకుంతల మనకు అనేక విలువలను నేర్పుతుంది. పరిస్థితులు ఎంత ప్రతికూలంగా ఉన్నా తల్లి తన సంతానం కోసం ధైర్యంగా నిలబడగలదని ఆమె జీవితం చెబుతుంది. పిల్లలలో మంచి లక్షణాలను పెంపొందించడంలో తల్లి పాత్ర ఎంత గొప్పదో కూడా ఆమె కథ తెలియజేస్తుంది.
శకుంతల మాతృత్వానికి, సహనానికి, ఆత్మగౌరవానికి, ధైర్యానికి ప్రతీక. భరతుని గొప్ప వ్యక్తిత్వం వెనుక ఆమె పెంపకం, సంస్కారం, ప్రేమ ఉన్నాయి. అందుకే పురాణాల్లోని మాతృమూర్తులను స్మరించినప్పుడు శకుంతల పేరు గౌరవంగా ప్రస్తావించదగినది. ఆమె జీవితం ప్రతి తల్లికీ, ప్రతి తరానికీ స్ఫూర్తినిచ్చే ఆదర్శగాథ.
